woordenschatverwerving en interactief voorlezen

woordenschat

alle woorden die een persoon begrijpt en gebruikt, essentiële bouwsteen vr communicatie, component v beginnend leesonw

receptieve woordenschat

begrijpen (lezen of luisteren), makkelijker geleerd

productieve woordenschat

gebruiken (spreken of schrijven), woorden die je actief kan gebruiken

breedte

vd woordenschat; het aantal gekende woorden

diepte

vd woordenschat, hoe goed een woord gekend is, de kwaliteit vd woordenschatkennis

intentioneel leren

activiteiten die ontworpen zijn om lln expliciet te laten focussen op het leren v woorden

incidenteel leren

activiteiten waarbij woorden worden geleerd dmv betekenisvolle input, gebeurt door rijke taalomgevingen

mattheuseffect

vr incidenteel woordenschatleren; kinderen met sterkere startpositie op vlak v woordenschat leren meer nieuwe woorden bij via lezen en luisteren, kinderen met grotere woordenschatbasis in nl tonen grotere woordenschatwinst op korte en langere termijn

pijlers v expliciete woordenschatinstructie

1. expliciete definiëring

2. betekenisvolle context

3. discussie en interactie

4. multimodale aanpak

5. herhaling

expliciete definiëring

het verduidelijken vd betekenis v woorden

betekenisvolle context

introduceer woorden in een relevante, authentieke context

discussie en interactie

creëer kansen om de woorden te gebruiken en erover in gesprek te gaan en feedback te ontvangen

multimodale aanpak

combineer visueel, auditief en kinesthetisch

herhaling

v dezelfde woorden

tiers of vocabulary

clusters woorden obv de context waarin de woorden gebruikt worden, het gebruik vd woorden en hoe vaak ze voorkomen

tier 1

woorden die we in het dagelijkse leven gebruiken, worden makkelijker verworven door dagelijkse interacties, niet vanzelfsprekend vr alle kinderen

tier 2

woorden die vaak voorkomen maar iets minder, woorden die belangrijk zijn om tekst te begrijpen en vaak instructie vereisen

tier 3

domeinspecifieke woorden, gelinkt aan bepaald thema, thematisch met elkaar verbonden

additieve woordenschatverwerving

er wordt 1 vr 1 woord aangebracht, weinig verbinding tss de woorden, gebeurd traag, er kunnen beperkt aantal woorden aangeleerd

multiplicatieve woordenschatverwerving

betekenisvol en multimodaal, er is aandacht vr de morfologie, meer verbinding tss woorden, strategieën vr de kinderen om later zelf te doen

woordenschatverwerving

sociaal proces waarbij lln door interactie met andere betekenissen verhelderen en hun woordkennis verder verfijnen

woordenschatdidactiek

• bepaal doelen

• zet in op leerstrategieën vr woordenschat

• denk na over leerkansen binnen/ buiten de klas

• monitor vooruitgang

• denk na over technologische hulpmiddelen

functioneel meertalig leren

de thuistaal als opstapje nr woordenschatverwerving in het nl

de kracht v voorlezen

1. taalontwikkeling en woordenschat

2. sociale en emotionele ontwikkeling

3. fantasie

4. leesplezier

interactief voorlezen

stimuleren vd inbreng v kinderen, voor, tijdens en na het voorlezen door het stellen v open vragen of door het geven v inhoudelijke opmerkingen bij het vrhl, om enthousiasme en leermogelijkheden v kinderen te ondersteunen, pos feedback geven en vrhl koppelen aan ervaringen in het dagelijks leven

interactief gedeeld boeklezen

een volwassene leest een boek voor aan een kind of kleine groep en gebruikt verschillende technieken om de kinderen bij de tekst te betrekken

dialogisch lezen

gebruik v evocatieve technieken en informatieve feedback in leesactiviteiten waarbij het kind leert de verteller te worden, met kinderen lezen ipv vr hen, kinderen zelf als verteller vd tekst zien

voorbereiding

• stel helder doel voorop

• kies gepaste tekst aansluitend bij dat doel

• denk na over logische opbouw v je voorleesmoment in verschillende fases

• integreer effectieve kenmerken v interactief voorlezen in deze fases

• denk na over de samenstelling vd groep

• bedenk hoe je kan differentiëren

• sta stil bij het al dan niet inzetten op herhaald voorlezen

voorfase

bereid kinderen voor op wat komt, beschrijf kaft of centrale prent, bespreek de titel, auteur, illustrator, sta stil bij woorden of uitdrukkingen belangrijk om de tekst te begrijpen, laat kinderen voorspellingen maken, breng relevante voorwerpen mee die besproken kunnen worden, bespreek met de kinderen het leesdoel en hun verwachtingen vd tekst

tijdensfase

lees de tekst voor en ga erover in gesprek, geef samen betekenis aan woorden en uitdrukkingen, herlees samen stukken tekst, bespreek illustraties, daag kinderen uit om verbanden te zoeken in de tekst, laat kinderen verbindingen maken met hun wereld, laat kinderen actief aan de slag gaan met de inhoud en vorm vd tekst, hou het doel dat je wil bereiken goed vr ogen

nafase

maak ruimte vr nabespreking, blik samen terug op leesdoel, ga dieper in op de inhoud en vorm vd tekst, creëer kansen om nieuwe woorden actief te gebruiken, laat kinderen spreken over emoties die de tekst opwekt, bespreek de thema’s, blik terug op de voorspellingen, leg linken met de actua of bredere leefwereld

differentiëren

voorzie extra tijd, materiaal, varieer in teksten, vormgeving fases,… gebruik wat je weet, laat de lln elkaar helpen, gebruik de thuistaal

effecten v interactief voorlezen

• algemene geletterdheid

• woordenschatontwikkeling

• leesvaardigheid

• luistervaardigheid

• op gesproken en geschreven taal

age of acquisition

psycholinguistische variabele die de leeftijd aangeeft waarop een woord gemiddeld gzn geleerd wordt

thuistaal

integreren v meertalige kinderen is even effectief als een aanpak die alleen op nl gericht is