Pedagogika Specjalna i Podstawa Programowa dla uczniów z NI

Zbiór pojęć kluczowych dotyczących organizacji szkoły, charakterystyki funkcjonowania poznawczego, motorycznego oraz metodyki nauczania uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Ogólny cel edukacji uczniów z NI

Maksymalne usamodzielnienie ucznia w codziennym życiu, przygotowanie do autonomicznego, dorosłego życia oraz pełnienia ról społecznych.

Zintegrowane nauczanie

Model edukacji, w którym nie ma podziału na klasyczne przedmioty i sztywne 45-minutowe lekcje, a proces prowadzi jeden nauczyciel-terapeuta.

Spiralny charakter treści nauczania

Model, w którym treści powracają co roku, są rozszerzane i dostosowywane do aktualnego rozwoju ucznia.

Ocena opisowa

Jedyna forma oceniania i promocji stosowana wobec uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Funkcjonowanie Osobiste i Społeczne (FOS)

Zajęcia wiodące obejmujące trening samoobsługi, zaradność życiową, funkcjonalne umiejętności akademickie oraz kompetencje społeczne.

Czytanie globalne/funkcjonalne

Umiejętność rozpoznawania napisów o dużym znaczeniu użytkowym, takich jak WC, STOP czy APTEKA.

AAC (Augmentative and Alternative Communication)

Wspomagające i alternatywne metody komunikacji obejmujące systemy gestów (np. MAKATON) oraz systemy graficzne (PCS, piktogramy).

Szkoła Przysposabiająca do Pracy (SPdP)

Szkoła dla uczniów z NI znaczną, umiarkowaną i sprzężoną, trwająca 3 lata z możliwością wydłużenia edukacji do $24.$ roku życia.

Trzy funkcje SPdP

Dydaktyczna (nabywanie umiejętności), opiekuńcza (bezpieczeństwo i komfort) oraz profilaktyczna (zapobieganie wykluczeniu społecznemu).

Myślenie konkretno-obrazowe i sensoryczno-motoryczne

Typ myślenia u uczniów z NI charakteryzujący się trudnością w abstrakcji i koniecznością oparcia operacji na realnym przedmiocie.

Pamięć mechaniczna i proceduralna

Dominujący rodzaj pamięci u uczniów z NI, wymagający wielokrotnych powtórzeń, przy czym informacje szybko ulegają zatarciu.

Percepcja synkretyczna

Ujmowanie rzeczywistości całościowo i powierzchownie, bez dostrzegania istotnych szczegółów lub fiksacja na jednym mało istotnym detalu.

Uwaga mimowolna

Nietrwała i łatwo rozpraszalna przez bodźce zewnętrzne forma skupienia, dominująca u osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Brak podzielności uwagi

Trudność w równoczesnym wykonywaniu czynności i koncentrowaniu się na różnych aspektach zadania u osób z NI.

Praksja

Zdolność do planowania sekwencji ruchów, która u osób z NI jest często zaburzona mimo posiadania intencji wykonania czynności.

Hipotonia i hipertonia

Nieprawidłowe napięcie mięśniowe (wiotkość lub spastyczność) utrudniające precyzję ruchów w obrębie motoryki małej.

Zachowanie jako komunikat

Podejście traktujące zachowania trudne (np. krzyki, uderzanie) jako formę komunikacji niewerbalnej służącej wyrażaniu bólu, lęku lub zmęczenia.

Autoagresja

Forma zachowania trudnego polegająca na biciu się po głowie, gryzieniu własnych dłoni lub wyrywaniu włosów.

Stereotypie

Powtarzalne, niefunkcjonalne ruchy ciała (np. kołysanie się), które nasilają się pod wpływem stresu lub nudy.

Somatognozja

Orientacja w schemacie własnego ciała, konieczna do rozpoczęcia nauki właściwego pisania oraz kształtowania stosunków przestrzennych.

Ćwiczenia rozmachowe

Ćwiczenia przygotowujące do pisania, polegające na wykonywaniu wymachów i "ciapaniu" w różnych masach.

Metoda Głobalna Glenna Domana

Metoda nauki czytania oparta na wielokrotnym pokazywaniu kart z wyrazami i zapisywaniu ich w pamięci trwałej poprzez system powtórzeń.

Kartoniki w I etapie metody Domana

Białe kartoniki o wymiarach $10 \times 60 \text{ cm}$ z czerwonymi literami o wysokości $8 \text{ cm}$, zawierające znane i przyjemne wyrazy.

Etap IV metody Domana

Etap czytania rozbudowanych zdań z zaimkami, w którym kolor czcionki zmienia się na czarny, a jej wysokość maleje do $3 \text{ cm}$.

Książeczka domowa w metodzie Domana

Książka o rozmiarze $20 \times 45 \text{ cm}$, zawierająca na jednej stronie zdanie, a na drugiej odpowiadający mu obrazek.