Chantal Akerman: L12

Wie waren Chantal Akerman’s invloeden

• Een Belgische filmregisseur beïnvloed door Amerikaanse film avant-garde

• Verblijft tussen 1970 en 1972 in New York in kringen van experimentele filmmakers zoals Jonas Mekas, Andy Warhol en Michael Snow

• De invloed van Warhol en Snow is zichtbaar in Akermans films net zoals de invloed van performance-kunst

Wie was Andy Warhol

1. Een beeldend kunstenaar en cineast bekend als de belangrijkste vertegenwoordiger van de pop art tussen 1958 en 1970

2. Vanaf 1963 maakt hij 16mm films

3. Hij reduceert beweging tot het voorbijglijden van de tijd

4. legt de nadruk op materialiteit

5. Vind filmbeeld een dubbel gegeven

6. Verwant met andere naoorlogse filmtradities

16mm films vanaf 1963 (Andy Warhol)

• Primitieve films of do-it-yourself-filmmaking, deze films hebben geen geluid, bewegende camera, en montage

• Een mechanistisch, gedepersonaliseerd gebruik van een afstandelijke en onverschillige camera

• Fascinatie voor saaie dingen en gebruikt vaak statische of nauwelijks beweeglijke onderwerpen

Beweging reduceren tot het voorbijglijden van de tijd (Andy Warhol)

De kijker ervaart deze extreme duur ook via bijvoorbeeld letterlijk extreme vertragingen aan de hand van iets zoals slow motion. Er zijn geen ononderbroken takes maar er is ‘ruwe’ montage met gebruik van loop printing waarbij hetzelfde beeld opnieuw wordt gebruikt

Nadruk op materialiteit + filmbeeld is dubbel gegeven (andy warhol)

• Hij legt de nadruk op de materialiteit van het filmbeeld. Freeze frames benadrukken korrel en vervlakken beeld

• Filmbeeld is een dubbel gegeven. Enerzijds een representatief naturalistisch beeld en anderzijds is het een concreet en materieel gegeven

Verwantschap met andere naoorlogse filmtradities (Andy Warhol)

• Neorealisme: observerende cinema die beroep doet op de long take zoals Zavattini

• Ciné Verité uit Frankrijk en Direct cinema uit de VS

• Europees modernisme zoals Rosselini, Antonioni, Tarkovsky, Resnais, … met long takes en nadruk op de materialiteit

• Verschillen: De materialiteit is letterlijk aanwezig en hij is onverschillig ten aanzien van zijn onderwerpen

Wat is de structural film

• Vooral in de Angelsaksische wereld tussen 1965 en 1980 zoals Michael Snow, Peter Gidal, Tony Conrad en Ken Jacobs; Verwant met minimal art en minimal music

• Legt de aandacht bij de structuur en procesmatige aspecten van filmmaken waarbij vorm als het ware inhoud wordt.

• Er is een repetitieve, seriële of modulaire structuur met nadruk op de materialiteit en fascinatie voor de reële tijd.

Wat is Wavelength

Een voorbeeld van een structural film uit 1967 van Michael Snow. Het is gestructureerd op basis van een voortgaande zoom-beweging. We zien een enkele ruimte en de stabiliteit van de architectuur is belangrijk.

Wat is performance-kust

• Performances, happenings, body en process art van rond 1970 waarbij het kunstwerk niet langer een object is maar een gebeurtenis of opvoering, hierdoor is er ook nood aan documentatie zoals foto, film, video

• Het neemt eerder het menselijke lichaam als structuur, dit is meer verwant met minimalistische sculptuur dan met theater maar er is wel geen enkele vorm van drama

• Geeft aandacht aan de relatie tussen lichaam en ruimte (en objecten)

Wie was Chantal Akerman

1. Een filmregisseur geboren in Brussel van Joodse ouders.

2. Ze was sterk onder de indruk van Pierrot le Fou van Godard uit 1965 op 15-jarige leeftijd.

3. Vroege werk: Saute ma Ville (1968) met invloed van Godard en ander werk in lijn met structural cinema zoals La chambre (1972) en Hotel Monterrey (1972)

4. Jaren 70: Mature modernistische stijl bij Jeanne Dielman (1975) en Les Rendez-vous d’Anna (1978)

5. Jaren 80: toenadering tot publieksfilms en dus minder radicaal

6. Ook documentaires, romans, en film- en video-installaties

Films Chantal Akerman

1. Saute ma ville (1968)

2. La chambre (1972)

3. Hotel Monterrey (1972)

4. Je tu il elle (1975)

5. News from home (1976)

6. Jeanne Dielman (1975)

Wat is Saute ma ville

• debuut en kortfilm van Chantal Akerman uit 1968

• duidelijk schatplichtig aan Godard en de Nouvelle vague

• Film speelt zich af in een flatgebouw waar een jonge vrouw de keuken schoonmaakt, het gas opendraait, en de hele plek opblaast

• Wordt vaak beschouwd als een schets voor Jeanne Dielman maar het heeft weliswaar een geheel andere stijl.

Wat is La Chambre

• Film van Chantal Akerman uit 1972 met een duidelijke impact van de Amerikaanse structural cinema

• De film speelt zich af op een enkele plek, en de camera verkent die. De camera is statisch maar kan 360 graden draaien. Akerman zelf ligt in bed en eet een appel.

Wat is Hotel Monterrey

1. Een structural film zonder geluid en met geen verhaal van Chantal Akerman uit 1972

2. Kan geïnterpreteerd worden als een documentaire over een welfare hotel, een residentieel hotel, waar Akerman het interieur en exterieur van exploreert

3. De camera registreert vormen van het hotel en de ruimte transformeert naargelang het licht verandert

4. Hotelgasten bewegen in en uit frame

5. Fascinatie voor transitoire ruimten, voorbijgaande gasten tegenover de stasis van het gebouw

6. Aandacht voor ruimte zoals in veel structural films

7. Tableaux van bewoners in staat van absorptie

8. Statische shots; gebruik van lift

9. Belangrijk voor de ontwikkeling van Akerman’s typische stijl

Wat is Je tu il elle

Een film van Chantal Akerman uit 1975 die bestaat uit verschillende delen

• Julie, gespeeld door Akerman, verplaatst meubilair in een kamer

• Ze ontmoet een vrachtwagen chauffeur

• Julie heeft seks met een jonge vrouw

De kamer is als een soort post-minimalistische scène voor een performance verwant aan films en video’s van Yvonne Rainer, Dara Birnbaum, Bruce Nauman, …

Wat is News from home

• Een film beïnvloedt door de structural film van Chantal Akerman uit 1976

• De film bestaat uit beelden van New york; straten, winkels, in de metro

• Het zijn meestal statische beelden en strakke frames; enkele pans en tracking shot zijn er op het einde

• Akerman leest in voice-over brieven van haar moeder voor, deze zijn repetitief en banaal zoals de keukenroutine in Jeanne Dielman

• De film heeft een opmerkelijke sound-track waarbij dat straatgeluiden de voice-over verstoren en auto’s soms zonder geluid voorbij lijken te zweven

Wat is Jeanne Dielman

Een film van Chantal Akerman uit 1975 over een weduwe dat samenwoont met haar zoon (maar weinig communiceren). Jeanne spendeert het meeste van haar tijd aan huishoudelijke taken en elke namiddag gaat ze met een man naar bed, maar dit wordt even saai en banaal voorgesteld als alle andere huishoudelijke taken. Jeanne zelf is ook weinig emotioneel betrokken

De film is ook letterlijk lang en verlangt een extreme geduldigheid van de kijker

De weinige dialogen die er zijn hebben een mechanisch karakter

Wat gebeurt er op de 3e dag in Jeanne Dielman?

Jeanne’s routine wordt even verstoord. Ze staat wat te vroeg op en heeft later op de namiddag met haar klant een orgasme, ziet dit als aantasting van haar lichamelijkheid en besluit om hem te doden met een schaar.

We zien hier kleine versnellingen in haar bewegingen, camera posities en montage.

Belangstelling van het dagelijkse in Jeanne dielman

• Vertaalt zich in elke hiërarchie van de gebeurtenissen. Dit past ook in het feministisch kader, Jeanne zit gevangen in een patriarchale wereld

• Vertaalt zich in de mise-en-scène

• Sluit aan bij vroege momenten in filmgeschiedenis zoals het neorealisme. Bv. Umberto D (De Sica, 1952)