Enerji Kaynakları

Asfaltit

Doğası / Çevresel Etki: Petrolün yer altında zamanla katılaşması ve oksijenle temas etmesi sonucu oluşan katı, kömüre benzeyen siyah renkli petrol türevi bir fosil yakıttır. Yenilenemez enerji kaynağıdır ve yüksek kükürt oranıyla yakıldığında havayı kirletir.

En Önemli Rezerv Alanları: Türkiye'de sadece Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en güney ucunda, Şırnak ve Silopi çevresinde dar bir alanda yatakları bulunur.

Üretim Tesisleri (Santraller): Şırnak (Silopi) Asfaltit Termik Santrali.

Santral Kurulma Nedeni: Çıkarılan bu ağır katı yakıtın taşınması ekonomik olmadığından, termik santral doğrudan maden ocaklarının yanına yani hammaddeye yakınlık ilkesiyle inşa edilmiştir.

Biyoyakıt (Biyoenerji / Biyokütle)

Doğası / Çevresel Etki: Bitkisel ve hayvansal atıkların, çöplerin ve tarımsal ürünlerin (mısır, şeker pancarı, kanola vb.) işlenmesiyle elde edilen gaz (biyogaz), sıvı (biyodizel) veya katı yakıtlardır. Yenilenebilir ve çevre dostu bir döngüsel enerji kaynağıdır; çöp problemini çözer.

En Önemli Rezerv Alanları: Büyükşehirlerin çöp depolama alanları, hayvancılığın yoğun olduğu büyük çiftlik bölgeleri ve tarımsal atıkların bol olduğu ovalardır.

Üretim Tesisleri (Santraller): İstanbul (Odayeri Biyokütle Santrali), Ankara (Mamak Çöp Gazı Santrali), Samsun, Adana ve Konya'daki atık dönüşüm tesisleri.

Santral Kurulma Nedeni: Ham maddenin (şehir çöpleri ve evsel atıklar) her gün tonlarca kesintisiz üretildiği büyük metropollerin yanına yani pazara ve atık kaynağına yakınlık amacıyla kurulurlar.

Doğalgaz

Doğası / Çevresel Etki: Petrol yataklarının üzerinde biriken gaz halindeki fosil yakıttır. Yenilenemez kaynaklar içinde havayı en az kirleten, en temiz fosil yakıt olarak kabul edilir. Türkiye elektrik üretiminde çok büyük payı vardır ve dışa bağımlılığı yüksektir.

En Önemli Rezerv Alanları: Kırklareli (Hamitabat), Tekirdağ (Hayrabolu), Düzce (Akçakoca) ve son yıllarda Karadeniz (Sakarya Gaz Sahası) açıklarında büyük rezervler bulunmuştur.

Üretim Tesisleri (Santraller): Kırklareli (Hamitabat), İstanbul (Ambarlı), Bursa (Ovaakça), İzmir (Aliağa). Santral Kurulma Nedeni: Hamitabat

Santrali hammaddeye yakınlık nedeniyle; İstanbul, Bursa ve İzmir'deki dev santraller ise sanayinin ve nüfusun kalbinde yer aldıkları için pazara yakınlık ve tüketim kolaylığı esasıyla kurulmuştur.

en az yararlanılan

diğerleri jeotermal

en çok enerji alınan alan

kömür

Güneş Enerjisi

Doğası / Çevresel Etki: Bulutsuz gün sayısının fazla olduğu yerlerde paneller aracılığıyla ısı ve elektrik üreten, dünyadaki en temiz ve tükenmez yenilenebilir enerji kaynağıdır. Kış aylarında ve bulutlu günlerde verimi düşer (iklime tam bağımlıdır).

En Önemli Rezerv Alanları: Güneşlenme süresinin en yüksek olduğu Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgeleri ile geniş düzlüklerin bulunduğu İç Anadolu (Konya çevresi) ilk sıralardadır. Karadeniz kıyılarında bulutluluk çok olduğu için potansiyel en düşüktür.

Üretim Tesisleri (Santraller): Konya (Karapınar Güneş Enerjisi Santrali

ikinci en çok yararlanılan

hidroelektirik

Jeotermal Enerji

Doğası / Çevresel Etki: Yer kabuğunun derinliklerindeki magmanın ısıttığı sıcak su, buhar ve gazlardan elde edilen yenilenebilir, temiz ve kesintisiz bir enerji kaynağıdır. İklim koşullarından (yağmur, kuraklık, güneş) asla etkilenmez. Fay hatları ve deprem alanlarıyla birebir paralellik gösterir.

En Önemli Rezerv Alanları: Kırıklı yer yapısının (Graben ovalarının) en yaygın olduğu Ege Bölgesi (özellikle Büyük Menderes ve Gediz grabenleri) ilk sıradadır. Güney Marmara'da da yaygındır. Üretim Tesisleri (Santraller): Denizli (Sarayköy

Linyit

Doğası / Çevresel Etki: III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) oluşmuş, taş kömürüne göre kalorisi daha düşük, kükürt ve kül oranı yüksek katı bir fosil yakıttır. Yenilenemez kaynaktır ve havayı çok kirletir.

En Önemli Rezerv Alanları: Türkiye genç oluşumlu bir ülke olduğu için hemen hemen her bölgede bulunur. En zengin yataklar Kahramanmaraş (Afşin

Nükleer Enerji (Uranyum Toryum)

Doğası / Çevresel Etki: Radyoaktif elementlerin atom çekirdeklerinin parçalanması (fisyon) sonucu açığa çıkan devasa ısı enerjisidir. Karbon salınımı yapmadığı için temiz sayılır ancak radyoaktif atık riski ve kaza tehlikesi taşır. Türkiye toryum rezervinde dünyada ikinci sıradadır.

En Önemli Rezerv Alanları: Uranyum yatakları Aydın (Koçarlı), Manisa (Salihli), Yozgat (Sorgun); Toryum yatakları ise Eskişehir (Sivrihisar) çevresinde yoğunlaşmıştır.

Üretim Tesisleri (Santraller): Mersin (Akkuyu Nükleer Güç Santrali - inşaatı biten/üretime geçen), Sinop nükleer santral projesi.

Santral Kurulma Nedeni: Reaktörlerin aşırı ısınmasını önlemek için çok büyük miktarda soğutma suyuna ihtiyaç duyulur. Bu yüzden bu santraller maden yataklarına değil, doğrudan deniz kıyısına (su kaynağına yakınlık) ve deprem riskinin en az olduğu jeolojik olarak güvenli limanlara kurulur.

Petrol

Doğası / Çevresel Etki: III. Jeolojik Zaman'da deniz canlılarının kalıntılarından oluşmuş, sıvı halde bulunan sıvı fosil yakıttır. Yenilenemez enerji kaynağıdır ve yüksek karbon salınımıyla çevreyi kirletir. Türkiye ihtiyacının %90'ından fazlasını ithal eder.

En Önemli Rezerv Alanları: Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır. İlk bulunan ve en önemli yer Batman (Raman Dağı) olup Adıyaman, Diyarbakır ve Siirt çevresinde de çıkarılır. Üretim Tesisleri (Rafineriler): Batman Rafinerisi, Kırıkkale (Orta Anadolu) Rafinerisi, İzmir (Aliağa) Rafinerisi, İzmit (İpraş) Rafinerisi.

Santral Kurulma Nedeni: Batman Rafinerisi hammaddeye yakınlık; İzmir ve İzmit rafinerileri deniz yolu ithalatı için ulaşım/liman; Kırıkkale Rafinerisi ise Türkiye'nin merkezinde güvenli dağıtım ve tüketim merkezlerine yakınlık yani pazar ve stratejik konum nedeniyle kurulmuştur

Rüzgar Gücü

Doğası / Çevresel Etki: Atmosferdeki basınç farklarından doğan hava akımlarının pervaneleri döndürmesiyle elde edilen, çevreye hiçbir zararı olmayan, yenilenebilir ve temiz bir enerji kaynağıdır. Tek olumsuz yönü kuş göç yollarına denk gelmesi ve gürültüdür.

En Önemli Rezerv Alanları: Yıl boyu düzenli ve güçlü hava akımlarının olduğu kıyı bölgeleri, özellikle Ege Bölgesi (Çeşme, Alaçatı), Marmara Bölgesi (Çanakkale, Balıkesir) ve Hatay çevresidir.

Üretim Tesisleri (Santraller): Türkiye'nin ilk santrali İzmir (Alaçatı)'da kurulmuştur. Balıkesir, Çanakkale, Manisa ve Hatay'da dev rüzgar tarlaları (RES) bulunur.

Santral Kurulma Nedeni: Rüzgar potansiyelinin ve hızının yıl boyu yüksek ve istikrarlı olduğu coğrafi esinti koridorlarına (hammaddeye yakınlık) inşa edilirler.

sıralama

Kömür hidro doğalgaz rüzgar güneş jeotermal diğer

Su Gücü (Hidroelektrik / Hidrolik)

Doğası / Çevresel Etki: Akarsuların akış hızından ve taşıdığı su kütlesinin potansiyel enerjisinden elektrik üreten tükenmeyen, yenilenebilir ve temiz bir enerji kaynağıdır. Kuraklık dönemlerinde üretimi düşer (iklime bağımlıdır).

En Önemli Rezerv Alanları: Yükselti, engebe ve akarsu eğiminin en fazla olduğu Doğu Anadolu Bölgesi başta olmak üzere, Karadeniz ve Akdeniz'in dağlık nehir yataklarında potansiyel çok yüksektir. Düz olan Marmara'da potansiyel en düşüktür.

Üretim Tesisleri (Barajlar): Şanlıurfa/Adıyaman (Atatürk Barajı

Taş Kömürü

Doğası / Çevresel Etki: I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş, karbon oranı çok yüksek, yüksek kalori veren katı bir fosil yakıttır. Yenilenemez enerji kaynağı olup hava kirliliği yaratır.

En Önemli Rezerv Alanları: Sadece Batı Karadeniz Bölümü'nde, Zonguldak ve Bartın (Amasra) havzasında yer alır. Üretim Tesisleri (Santraller): Zonguldak (Çatalağzı) Termik Santrali, Adana (Suganözü/Hunutlu) Termik Santrali.

Santral Kurulma Nedeni: Çatalağzı Santrali doğrudan kaynağın üzerinde olduğu için hammaddeye yakınlık; Adana'daki dev tesis ise ithal (dışarıdan gelen) kömürle çalıştığı için deniz yoluyla gelen yakıtı almak adına ulaşım ve liman imkanı nedeniyle kurulmuştur. Linyit

üçüncü en çok yararlanılan

doğal gaz