BÀI 1. BỆNH GHẺ bch 2

Tình huống lâm sàng: Bệnh nhân nam 22 tuổi, sinh viên, đến khám vì ngứa nhiều về đêm 3 tuần nay, lan từ kẽ ngón tay ra cổ tay, quanh rốn và vùng sinh dục. Hai bạn cùng phòng cũng có triệu chứng tương tự. Khám thấy nhiều rãnh ghẻ kẽ ngón tay, nếp cổ tay, mụn nước nhỏ rải rác, không tổn thương mặt. Soi tươi thấy ký sinh trùng Sarcoptes scabiei. Chẩn đoán: Ghẻ thông thường. Triệu chứng cơ năng đầu tiên và điển hình nhất giúp gợi ý chẩn đoán là gì?<br>A. Đau nhức vùng da tổn thương<br>B. Ngứa nhiều về đêm<br>C. Ngứa tăng lên khi ra mồ hôi<br>D. Sốt nhẹ về chiều

B. Ngứa nhiều về đêm<br><br>👉 Giải thích: Theo tài liệu, ngứa là triệu chứng cơ năng đầu tiên của bệnh ghẻ, đặc trưng nhất là ngứa nhiều về đêm do cái ghẻ hoạt động mạnh và đào hầm vào ban đêm.

Vị trí thương tổn thực thể do cái ghẻ gây ra thường phân bố ĐIỂN HÌNH ở những vùng da nào trên cơ thể người lớn?<br>A. Mặt, da đầu và vùng sau gáy<br>B. Dọc theo hai bên mạn sườn và cột sống lưng<br>C. Kẽ ngón tay/chân, nếp trước cổ tay, nách, đầu vú, quanh rốn, sinh dục<br>D. Lòng bàn tay, lòng bàn chân và niêm mạc miệng

C. Kẽ ngón tay/chân, nếp trước cổ tay, nách, đầu vú, quanh rốn, sinh dục<br><br>👉 Giải thích: Cái ghẻ ưa thích những vùng da mỏng, có nếp gấp. Các vị trí điển hình bao gồm kẽ ngón tay, ngón chân, nếp trước cổ tay, nách, quanh rốn, vùng sinh dục. Lưu ý quan trọng: người lớn bị ghẻ thường KHÔNG có thương tổn ở mặt (khác với trẻ em).

Về mặt sinh học và bệnh sinh, yếu tố nào quyết định sự xuất hiện cảm giác NGỨA khi một người bị nhiễm ghẻ LẦN ĐẦU TIÊN?<br>A. Do cái ghẻ tiết ra độc tố trực tiếp phá hủy tận cùng thần kinh cảm giác<br>B. Ngứa xảy ra tức thì ngay sau khi con ghẻ đầu tiên chui vào thượng bì<br>C. Ngứa xảy ra khi hệ miễn dịch hình thành sự nhạy cảm (quá mẫn) với con cái ghẻ (mất khoảng vài tuần)<br>D. Ngứa do vi khuẩn liên cầu bội nhiễm gây ra

C. Ngứa xảy ra khi hệ miễn dịch hình thành sự nhạy cảm (quá mẫn) với con cái ghẻ (mất khoảng vài tuần)<br><br>👉 Giải thích: Theo phần bệnh sinh, ngứa là một phản ứng quá mẫn cảm. Ở người nhiễm lần đầu, hệ miễn dịch mất từ 2-6 tuần để hình thành sự nhạy cảm này, do đó thời gian ủ bệnh thường kéo dài vài tuần trước khi xuất hiện ngứa. (Nếu tái nhiễm, ngứa sẽ xuất hiện rất nhanh trong vòng 24-48 giờ).

Đặc điểm nào sau đây KHÔNG ĐÚNG khi nói về con cái ghẻ (Sarcoptes scabiei hominis) và chu kỳ sống của nó?<br>A. Toàn bộ chu kỳ sống khoảng 30 ngày hoàn toàn diễn ra trong lớp thượng bì da người<br>B. Cái ghẻ hoạt động nhiều về đêm, sống trong đường hầm và đẻ trứng<br>C. Khi ra khỏi ký chủ (rơi ra ngoài môi trường), cái ghẻ có thể sống dai dẳng đến 1 tháng<br>D. Số lượng cái ghẻ sống trên một người bình thường bị nhiễm chỉ khoảng 10-15 con

C. Khi ra khỏi ký chủ (rơi ra ngoài môi trường), cái ghẻ có thể sống dai dẳng đến 1 tháng<br><br>👉 Giải thích: Tài liệu nêu rõ con cái ghẻ rất yếu khi ra ngoài môi trường, nó sẽ CHẾT khi ra khỏi ký chủ từ 3 - 4 ngày. Các đặc điểm còn lại (sống ở thượng bì 30 ngày, hoạt động đêm, số lượng chỉ 10-15 con trên người bình thường) đều đúng.

Đối với tình huống lâm sàng trên, do có nhiều bạn cùng phòng cùng mắc bệnh, bác sĩ cần áp dụng những NGUYÊN TẮC điều trị và kiểm soát nguồn lây nào? (Chọn nhiều đáp án)<br>A. Bắt buộc phải điều trị đồng thời cho tất cả những người sống chung và tiếp xúc gần gũi<br>B. Quần áo, khăn, ga giường phải đun ở nhiệt độ 80-90°C trong 15 phút<br>C. Đồ dùng cá nhân không giặt được nên để trong bao plastic kín khoảng 10 ngày<br>D. Bôi thuốc ghẻ rộng khắp người và ưu tiên thoa vào buổi tối<br>E. Chỉ cần cách ly bệnh nhân, không cần xử lý đồ vật vì ghẻ tự chết sau 1 giờ ra môi trường

A, B, C, D. Điều trị người sống chung, Luộc quần áo 80-90°C, Ủ kín đồ trong 10 ngày, Thoa thuốc rộng vào buổi tối<br><br>👉 Giải thích: Để dứt điểm bệnh ghẻ và chống tái nhiễm, nguyên tắc bắt buộc là phải điều trị cho cả tập thể (những người sống chung), thoa thuốc toàn thân vào ban đêm (khi ghẻ hoạt động). Đồng thời phải diệt nguồn lây bằng cách luộc đồ (ghẻ chết ở 60 độ C) hoặc ủ bao nilon kín 10 ngày (do ghẻ chỉ sống ngoài ký chủ 3-4 ngày).

Thương tổn "Rãnh ghẻ" (đường hầm do cái ghẻ đào) có đặc điểm thực thể nào trên lâm sàng giúp bác sĩ dễ nhận diện?<br>A. Mảng hồng ban lớn, bề mặt bong tróc vảy trắng như nến<br>B. Sợi mảnh như sợi chỉ, ngoằn ngoèo, dài vài mm đến 15mm, màu trắng xám, sờ hơi cộm<br>C. Mụn mủ to, sưng nóng đỏ đau ở vùng nách<br>D. Bọng nước lớn chứa đầy dịch máu ở lòng bàn tay

B. Sợi mảnh như sợi chỉ, ngoằn ngoèo, dài vài mm đến 15mm, màu trắng xám, sờ hơi cộm<br><br>👉 Giải thích: Rãnh ghẻ (luống ghẻ) là dấu hiệu đặc hiệu nhất của bệnh ghẻ, nó là đường hầm đào trong thượng bì, biểu hiện bằng một đường xước mảnh như sợi chỉ, ngoằn ngoèo, màu trắng xám, sờ hơi cộm và tận cùng thường có một mụn nước nhỏ.

Bệnh Ghẻ Na Uy (ghẻ tăng sừng) có đặc điểm lâm sàng và đối tượng mắc bệnh khác biệt với ghẻ thông thường như thế nào? (Chọn nhiều đáp án)<br>A. Thường gặp ở những người khỏe mạnh, vệ sinh sạch sẽ<br>B. Thường gặp ở người suy giảm miễn dịch (nhiễm HIV, ghép tạng, người già suy dinh dưỡng)<br>C. Thương tổn lan tỏa có cả ở thân, mặt, da đầu được phủ bởi một lớp mài/vảy sừng rất dày<br>D. Số lượng cái ghẻ ký sinh có thể lên tới hàng ngàn đến hơn 1 triệu con trên bề mặt da<br>E. Hoàn toàn không có khả năng lây nhiễm cho người khác

B, C, D. Gặp ở người suy giảm miễn dịch, Tổn thương vảy sừng dày lan tỏa, Số lượng ghẻ khổng lồ

Khi khám một bệnh nhân bị ngứa và nổi mụn nước ở kẽ tay, nếp gấp, cần chẩn đoán phân biệt bệnh Ghẻ với các bệnh lý da liễu nào sau đây? (Chọn nhiều đáp án)<br>A. Viêm cầu thận cấp<br>B. Tổ đỉa (mụn nước sâu cạnh ngón, tiến triển dai dẳng)<br>C. Chàm thể tạng (mảng hồng ban giới hạn không rõ, bề mặt có mụn nước/da dày lichen hóa, phân bố đối xứng)<br>D. Sẩn ngứa ở trẻ em (sẩn mụn nước rải rác khắp cơ thể)<br>E. Ung thư hắc tố da

B, C, D. Tổ đỉa, Chàm thể tạng, Sẩn ngứa ở trẻ em<br><br>👉 Giải thích: Bài học liệt kê 3 bệnh cần chẩn đoán phân biệt chính với ghẻ dựa trên tổn thương mụn nước/ngứa là: Tổ đỉa (vị trí lòng bàn tay/bàn chân, cạnh ngón), Chàm thể tạng (vị trí nếp gấp, mảng da đỏ lichen hóa) và Sẩn ngứa ở trẻ em. Viêm cầu thận cấp là biến chứng nội khoa, không phải bệnh da liễu cần phân biệt.

Trong số các thuốc bôi điều trị ghẻ, loại thuốc nào được xem là THUỐC CHỌN ĐẦU TIÊN (hiệu quả nhất) nhưng lại CẤM DÙNG cho trẻ dưới 2 tuổi?<br>A. Esdepallethrine (Spregal)<br>B. Crotamiton 10% (Eurax)<br>C. Permethrine 5% (Elimite)<br>D. Diethylphtalate (D.E.P)

C. Permethrine 5% (Elimite)<br><br>👉 Giải thích: Bảng thuốc điều trị ghi rõ: Permethrine 5% (Cream) là "Thuốc chọn đầu tiên - Thuốc điều trị hiệu quả nhất", thoa từ cổ xuống chân vào buổi tối. Tuy nhiên, nó có chống chỉ định không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi.

Nếu bệnh nhân bị "chàm hóa" hoặc "lichen hóa" thứ phát trên nền bệnh ghẻ, nguyên nhân chủ yếu là do đâu?<br>A. Do vi khuẩn liên cầu (Streptococcus) xâm nhập vào mụn nước<br>B. Lichen hóa do bệnh nhân cào gãi quá nhiều tạo ra mảng da dày sạm; Chàm hóa có thể do bản thân cái ghẻ hoặc do bôi thuốc gây kích ứng<br>C. Do sử dụng thuốc Esdepallethrine bị quá liều<br>D. Do bệnh nhân ủ quần áo trong bao plastic sinh ra độc tố

B. Lichen hóa do cào gãi nhiều tạo mảng da dày sạm; Chàm hóa do cái ghẻ hoặc bôi thuốc<br><br>👉 Giải thích: Theo phần biến chứng: Lichen hóa xảy ra hoàn toàn do động tác cào gãi cơ học liên tục làm da sừng hóa, dày và sẫm màu. Chàm hóa là một phản ứng dị ứng thứ phát, do cơ địa bệnh nhân phản ứng với kháng nguyên của cái ghẻ hoặc do bị viêm da tiếp xúc kích ứng với chính loại thuốc bôi trị ghẻ.

Bệnh nhân bị ghẻ bội nhiễm (các mụn nước xen kẽ với mụn mủ do vi khuẩn liên cầu gây ra) nếu không được điều trị dứt điểm có thể dẫn đến biến chứng toàn thân nguy hiểm nào?<br>A. Suy gan cấp<br>B. Viêm cầu thận cấp<br>C. Viêm màng não mủ<br>D. Nhồi máu cơ tim

B. Viêm cầu thận cấp<br><br>👉 Giải thích: Một trong những biến chứng kinh điển của các bệnh da liễu có bội nhiễm vi khuẩn liên cầu (Streptococcus, đặc biệt chủng gây viêm thận) là gây ra bệnh Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn.

Thuốc thoa trị ghẻ Gamma benzene hexachloride 1% (Lindane, Kwell) có độc tính cao nên CHỐNG CHỈ ĐỊNH NGHIÊM NGẶT đối với những nhóm đối tượng nào? (Chọn nhiều đáp án)<br>A. Trẻ em dưới 2 tuổi<br>B. Phụ nữ có thai và cho con bú<br>C. Thanh niên nam nữ khỏe mạnh<br>D. Người mắc bệnh lý thần kinh (ví dụ: động kinh)<br>E. Người cao tuổi

A, B, D. Trẻ dưới 2 tuổi, Phụ nữ có thai/cho con bú, Người bệnh thần kinh<br><br>👉 Giải thích: Lindane 1% có khả năng hấp thu qua da và gây độc tính trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương (gây co giật). Do đó, nó bị chống chỉ định tuyệt đối cho trẻ em < 2 tuổi, phụ nữ có thai, phụ nữ đang cho con bú và những người có tiền sử/đang mắc bệnh thần kinh.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (dưới 2 tuổi) mắc bệnh ghẻ, đặc điểm tổn thương lâm sàng thường khác biệt so với người lớn ở điểm nào?<br>A. Trẻ em thường có thương tổn (mụn nước, rãnh ghẻ) lan lên cả vùng mặt và da đầu<br>B. Trẻ em chỉ bị ghẻ ở lòng bàn chân<br>C. Trẻ em hoàn toàn không bao giờ bị ngứa<br>D. Trẻ em xuất hiện các mảng sừng dày cộm như vỏ cây ở lưng

A. Trẻ em thường có thương tổn (mụn nước, rãnh ghẻ) lan lên cả vùng mặt và da đầu<br><br>👉 Giải thích: Theo tài liệu, vị trí thương tổn do ghẻ ở người lớn thường chừa vùng đầu mặt cổ (chỉ có từ cổ xuống). Nhưng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, do cấu trúc thượng bì khác biệt, tổn thương ghẻ thường xuất hiện rải rác toàn thân, bao gồm cả vùng MẶT và DA ĐẦU, ngoài ra trẻ em còn rất hay nổi các "sẩn cục" (sẩn ngứa dai dẳng) ở nách và bìu.

Trường hợp bệnh nhân mắc thể "Ghẻ Na Uy" (ghẻ tăng sừng), phác đồ điều trị toàn thân đặc trị nào được khuyến cáo sử dụng kết hợp với thuốc thoa tại chỗ?<br>A. Thuốc kháng Histamin H1 liều cao liên tục 1 tháng<br>B. Thuốc kháng sinh phổ rộng đường tiêm tĩnh mạch<br>C. Thuốc diệt ký sinh trùng Ivermectin (liều 200 microgram/kg) uống<br>D. Thuốc Corticoid đường uống để ức chế miễn dịch

C. Thuốc diệt ký sinh trùng Ivermectin (liều 200 microgram/kg) uống<br><br>👉 Giải thích: Do lượng cái ghẻ trong ghẻ Na Uy quá khổng lồ và lớp sừng quá dày, thuốc thoa khó thấm sâu. Thuốc uống Ivermectin (200 mcg/kg) là lựa chọn tối ưu để tiêu diệt ký sinh trùng từ bên trong máu. Chống chỉ định Ivermectin cho trẻ <15kg, phụ nữ có thai và cho con bú.

Sau khi hoàn thành đợt thoa thuốc điều trị ghẻ đúng phác đồ, dấu hiệu nào được xem là TIÊU CHUẨN ĐIỀU TRỊ LẠI (chứng tỏ phác đồ thất bại hoặc tái nhiễm)? (Chọn nhiều đáp án)<br>A. Bệnh nhân vẫn còn cảm giác ngứa nhẹ trong vòng 1 tuần sau khi thoa thuốc xong<br>B. Có thương tổn mụn nước/rãnh ghẻ mới nổi lên<br>C. Ngứa dai dẳng trên 2 tuần dù không có thương tổn mới về mặt lâm sàng<br>D. Da bị bong tróc vảy nhẹ ở những vùng từng bị ghẻ

B, C. Có thương tổn mới, Ngứa dai dẳng trên 2 tuần dù không có thương tổn mới<br><br>👉 Giải thích: Cảm giác ngứa sau trị ghẻ có thể kéo dài đến 2 tuần do phản ứng dị ứng với xác con ghẻ/phân ghẻ còn nằm lại trong da. Chỉ xem là cần ĐIỀU TRỊ LẠI khi: (1) Xuất hiện tổn thương mới (rãnh ghẻ mới), hoặc (2) Cảm giác ngứa không hề thuyên giảm và kéo dài QUÁ 2 tuần (gợi ý còn cái ghẻ sống sót hoặc tái nhiễm).

Khi bôi thuốc điều trị thể "Ghẻ tăng sừng" (Ghẻ Na Uy), cần phải bôi loại thuốc hỗ trợ nào TRƯỚC TIÊN để tăng hiệu quả của thuốc diệt ghẻ?<br>A. Mỡ Salicyle 2% - 5% để làm bong tróc lớp sừng dày<br>B. Hồ nước kẽm (Zinc oxide)<br>C. Dung dịch Xanh Methylen<br>D. Mỡ Corticoid đậm đặc

A. Mỡ Salicyle 2% - 5% để làm bong tróc lớp sừng dày<br><br>👉 Giải thích: Lớp sừng dày cộm trong ghẻ Na Uy đóng vai trò như chiếc áo giáp bảo vệ hàng triệu con ghẻ bên dưới. Bắt buộc phải thoa mỡ Salicylic acid (2-5%) trước để bạt sừng, làm mỏng lớp vảy, mở đường cho thuốc diệt ghẻ thấm sâu vào tiêu diệt ký sinh trùng. (Hồ kẽm/Xanh Methylen dùng khi chàm hóa/bội nhiễm).