Practice Flashcards for 12th Grade Biology (Kurdish Curriculum)

A collection of key biological terms and concepts for Kurdistan 12th-grade students based on the curriculum text.

Allele (قۆناغی جین)

شێوەی جێگرەوەی جینێکە، کە شوێنێکی دیاریکراو لەسەر کرۆمۆسۆم دەگرێت و سیفەتێک دیاری دەکات.

Action Potential (پۆتێنسێڵی کردار)

گۆڕانێکی کارەباییە لەبارەی جەمسەرگیری پەردەی دەمارەخانە، کە پەیامی دەماری دەگوازێتەوە.

Antigen (دژەپەیداکەر)

ماددەیەکی نامۆیە کە دەبێتە هۆی چالاککردنی کۆئەندامی بەرگری و هاندانی دروستکردنی دژەتەن.

Aorta (خوێنبەری گەورە)

گەورەترین خوێنبەرە لە لەشی مرۆڤدا کە خوێنی تێر ئۆکسجین لە دڵەوە بۆ هەموو بەشەکانی لەش دەگوازێتەوە.

Axon (تەوەرە)

درێژبوونەوەیەکی لوولەکییە لە دەمارەخانەدا کە لەرەلەرە دەمارییەکان لە جەستەی خانەکەوە بۆ دوور دەگوازێتەوە.

Bioethics (ڕەوشتی زیندەیی)

زانستێکە لێکۆڵینەوە لە پرسە ڕەوشتییەکان دەکات کە لە ئەنجامی پێشکەوتنی تەکنەلۆجیای $DNA$ سەرهەڵدەدەن.

Blood Pressure (پەستانی خوێن)

ئەو پەستانەیە کە خوێن دەیخاتە سەر دیواری خوێنبەرەکان لە ئەنجامی گرژبوونی دڵ.

Cerebellum (مۆشکی بچووک)

بەشێکی مێشکە کە بەرپرسە لە هاوسەنگی لەش و ڕێکخستنی جوڵەی ماسوولکەکان.

Cerebrum (مۆشک)

گەورەترین بەشی مێشکە کە بەرپرسە لە بیرکردنەوە، فێربوون، دەستنیشانکردنی هەستەکان و جوڵەی ویستی.

Codominance (سەروەری هاوبەش)

بارودۆخێکە تێیدا هەردوو جۆرە جیاوازەکەی جین (قۆناغی جین) پێکەوە دەردەکەون و هیچ کامێکیان بەسەر ئەوی تریاندا زاڵ نییە.

DNA Replication (دوو هێندەبوونی DNA)

کردارێکە تێیدا گەردی $DNA$ پێش دابەشبوونی خانە، کۆپییەکی هاوشێوەی خۆی دروست دەکات.

Endocrine Gland (ڕژێنی ناوەدەڕ)

ڕژێنێکە کە هۆرمۆنەکان ڕاستەوخۆ دەڕژێنێتە ناو خوێن نەک لە ڕێگەی لوولەی تایبەتەوە.

Fibrin (فیبرین)

پڕۆتینێکی ڕێشاڵییە لە کاتی مەیینی خوێندا دروست دەبێت و تۆڕێک دروست دەکات بۆ گرتنی خڕۆکەکان.

Genome (جینۆم)

کۆی هەموو زانیارییە جینییەکان و زنجیرەی نوکلیۆتایدەکانی زیندەوەرێک.

Genotype (شێوەی جین)

پێکهاتەی جینیی زیندەوەرێک کە لە باوانەوە بۆی ماوەتەوە.

Hormone (هۆرمۆن)

ماددەیەکی کیمیاییە لە خانە یان ڕژێنەکانەوە دەردەرێت و چالاکیی خانەکانی تر لە بەشە جیاوازەکانی لەشدا ڕێکدەخات.

Immunity (بەرگری)

توانای لەشە بۆ بەرەنگاربوونەوە و تێکشکاندنی ئەو زیندەوەرە وردانەی دەبنە هۆی نەخۆشی.

Mutation (بازدان)

گۆڕانێکی لەپڕە لە زنجیرەی نوکلیۆتایدەکانی گەردی $DNA$دا.

Neuron (دەمارەخانە)

یەکەی بنەڕەتیی پێکهاتە و فرمانی کۆئەندامی دەمارە.

Pathogen (نەخۆشخەر)

هەر زیندەوەرێک یان ڤایرۆسێک کە دەبێتە هۆی نەخۆشی لە زیندەوەری تردا.

Phenotype (شێوەی دەرەوە)

شێوەی دەرکەوتووی سیفەتەکانی زیندەوەر کە بە چاو دەبینرێت یان دەپێورێت.

Plasma (پلاسما)

بەشە شلەکەی خوێنە کە نزیکەی $90\%$ لە ئاو پێکهاتووە و ماددەی خۆراکی و هۆرمۆنی تێدایە.

Sarcomere (پارچە ماسوولکە)

بچووکترین یەکەی فرمانیی گرژبوونی ماسوولکەیە کە لە نێوان دوو هێڵی $Z$ دایە.

Synapse (دەمارەبەست/سیناپس)

شوێنی پەیوەندی و گواستنەوەی پەیامە لە نێوان کۆتایی تەوەرەی خانەیەکی دەمار و خانەیەکی تر.

Transcription (نووسینەوە/وەرگرتنەوە)

کرداری دروستکردنی زنجیرەیەک $RNA$یە بە بەکارهێنانی قاڵبی $DNA$.