BATCH 10 — Spijsverteringsstelsel: signalement, anamnese en algemene indruk

Waarom is signalement belangrijk bij GI-klachten?

Ras, leeftijd, geslacht en diersoort sturen de differentiaaldiagnose

Waarom is ras belangrijk bij GI-klachten?

Sommige rassen hebben aanleg voor bepaalde aandoeningen

Welke aandoening komt vaker voor bij Duitse Herders?

Exocriene pancreasinsufficiëntie

Waarom is leeftijd belangrijk bij GI-klachten?

Oudere dieren hebben vaker tumoren of tandproblemen

Waarom is geslacht belangrijk bij GI-klachten?

Sommige aandoeningen, zoals liesbreuk, zijn geslachtsafhankelijk

Waarom is diersoort belangrijk bij GI-klachten?

Aandoeningen en interpretaties verschillen per diersoort

Wat kunnen orale ulceraties bij een kat betekenen?

Uremie door chronische nierinsufficiëntie

Wat is brachygnatie?

Te korte boven- of onderkaak

Wat is palatoschisis?

Gespleten gehemelte

Wat is de volgorde in GI-anamnese?

Probleem formuleren, algemeen functioneren, leefomstandigheden en voorgeschiedenis

Wat is verminderde eetlust?

Minder eten dan normaal

Wat is anorexie in klinische zin?

Niet meer kunnen of willen eten

Wat is het verschil tussen niet kunnen eten en niet willen eten?

Niet kunnen eten komt door mechanisch/functioneel probleem; niet willen eten door ziekte of gedrag

Welke oorzaken geven niet kunnen eten?

Tandproblemen, pijn in mond of te strak halster

Welke oorzaken geven niet willen eten?

Systemische ziekte, pijn of psychische stress door veranderde omgeving

Wat is polyfagie?

Meer eten dan normaal

Waarbij kan polyfagie voorkomen?

Bijvoorbeeld hyperthyroïdie

Wat betekent veel eten maar niet bijkomen?

Denk aan parasitair probleem of malabsorptie

Welke gedragsverandering past bij koliek?

Stampen naar de buik, rollen of onrust

Wat is pica?

Opnemen van niet-eetbare dingen

Waarbij kan pica voorkomen?

Mineralentekort of gedragsprobleem

Wat is coprofagie?

Eten van mest/ontlasting

Bij welke jonge dieren kan coprofagie normaal zijn?

Puppy’s en veulens

Waarom is coprofagie bij veulens nuttig?

Het helpt de darmflora ontwikkelen

Bij welk dier is coprofagie noodzakelijk?

Konijn

Wat vraag je over vochtopname?

Of het dier niet kan drinken, niet wil drinken of juist polydipsie heeft

Waarom kan lichte koliek polydipsie geven?

Het dier probeert het probleem soms op te lossen door veel te drinken

Waarom is luchtzuigen relevant?

Het kan darmproblemen geven

Waarop kan geeuwen wijzen?

Maagulcers

Wat is dysfagie?

Stoornis in voedselopname door probleem in mond, keel of slokdarm

Wat is braken?

Actieve expulsie uit maag of dunne darm met buikcontracties

Wat is regurgiteren?

Passieve terugvloei uit keel, slokdarm of maag zonder buikcontracties

Hoe onderscheid je braken van regurgiteren?

Braken is actief met buikpers; regurgiteren is passief zonder buikcontracties

Wat betekent braken snel na de maaltijd?

Kan passen bij obstructie of eigenlijk regurgitatie

Wat betekent braken uren na de maaltijd?

Kan passen bij motiliteitsstoornis of obstructie

Wat betekent groen braaksel?

Gal

Waarom zit er geen gal bij regurgiteren?

Regurgitatie komt meer proximaal uit keel/slokdarm

Wat kan frequent “braken” eigenlijk zijn?

Regurgitatie

Waarom vraag je naar diarree bij braken?

Combinatie helpt lokalisatie en ernst inschatten

Wat is defecatiegedrag?

Controle, frequentie en manier van ontlasten

Wat betekent defeceren zonder controle?

Kan wijzen op dikke darmprobleem of incontinentie

Wat is tenesmus?

Persen of blijven persen

Waarbij past tenesmus vooral?

Dikke darmprobleem

Wat betekent zwart bloed in feces?

Verteerd bloed, meestal uit dunne darm of hoger GI

Wat is melena?

Zwarte feces door verteerd bloed

Waarom wijst melena eerder op dunne darm/hoger GI?

Bloed heeft langere passage en wordt verteerd

Waar wordt mucus/slijm vooral aangemaakt?

Dikke darm

Wat betekent veel slijm bij diarree?

Eerder dikke darmprobleem

Waarom is er bij dikke darmproblemen vaak weinig gewichtsverlies?

Nutriënten zijn al eerder opgenomen

Welke mondgeur kan op tandproblemen wijzen?

Typische visachtige of stinkende geur

Waarom vraag je of dier voedsel uit de mond laat vallen?

Dat kan wijzen op mond- of tandproblemen

Waarom vraag je naar contact met andere dieren?

Besmettelijke ziekte kan een rol spelen

Waarom vraag je naar voeding en voerverandering?

Voerverandering kan diarree veroorzaken

Waarom vraag je naar tandverzorging?

Tandproblemen komen vaak voor bij GI-klachten

Waarom vraag je naar vaccinatiestatus bij diarree?

Ongevaccineerde pup met diarree kan parvovirus hebben

Waarom is parvovirus belangrijk bij pups?

Het is ernstig en zeer besmettelijk

Waarom vraag je naar ontwormingsstatus?

Parasieten kunnen GI-klachten geven

Waarom wissel je best niet blind steeds hetzelfde ontwormingsmiddel?

Er is veel resistentie mogelijk

Waarom vraag je naar familiale aandoeningen?

Sommige aandoeningen hebben erfelijke aanleg, zoals EPI bij Duitse Herders

Wanneer start het klinisch onderzoek?

Na signalement en anamnese

Wat is de volgorde van GI-klinisch onderzoek?

Kop, mond, slokdarm, abdomen, lever, milt, rectum, anus en perianale regio

Waarop inspecteer je de kop?

Asymmetrie, speekselen, oog- en neusvloei en bloed uit de mond

Wat palpeer je aan de kop?

Ogen/retrobulbaire druk, kauwspieren, speekselklieren en mandibulaire lymfeknopen

Wat kan asymmetrie van de kop betekenen?

Zwelling, abces, tumor, trauma of lymfeknoopprobleem

Waarom palpeer je retrobulbaire druk?

Om pijn of massa achter het oog te detecteren

Waarom onderzoek je de lippen?

Letsels kunnen wijzen op lokale of systemische aandoeningen

Wat kan eccthyma geven?

Ontstekingsreacties/letsels aan lippen of mondregio

Wat kan verlaagde liptonus betekenen?

Facialisparalyse

Wat kan verhoogde lip- of kaaktonus betekenen?

Tetanus

Waarom onderzoek je de wangen?

Voedselproppen kunnen wijzen op kauw- of slikproblemen

Wat onderzoek je aan boven- en onderkaak?

Brachygnatie, zwelling, abnormale beweeglijkheid, tonus en kaakgewricht

Hoe kan je abnormale beweeglijkheid van de onderkaak testen?

Mond openen en hoofd lichtjes schudden

Waarop kan abnormale beweeglijkheid van de onderkaak wijzen?

Fractuur

Wat kan zwelling in de schaarstreek betekenen?

Lymfeknoopopzetting, huidontsteking, oedeem of houten tong

Wat is houten tong?

Actinobacillose bij rund

Wat beoordeel je in de mondholte?

Beweeglijkheid, pijn, geur, gehemelte, tong, vreemde voorwerpen, speeksel en tanden

Waarom kan openen van de mond al diagnostisch zijn?

Pijn of verminderde beweeglijkheid kan meteen opvallen

Wat beoordeel je aan het gehemelte?

Icterus, palatoschisis en zwellingen

Wat beoordeel je aan de tong?

Beweeglijkheid, malformaties en letsels

Bij welke dieren vind je vaak vreemde voorwerpen in de mond?

Vooral jonge dieren

Wat is hyposialie?

Te weinig speekselproductie

Wat is antyalisme?

Afwezigheid of sterke daling van speekselproductie

Waarbij kan hyposialie/antyalisme voorkomen?

Hypovolemie

Wat is ptyalisme?

Te veel speekselproductie

Waarbij kan ptyalisme voorkomen?

Slokdarmobstructie

Wat is pseudoptyalisme?

Speeksel lijkt te veel doordat afvoer/slikken verstoord is

Waarom kan slikprobleem pseudoptyalisme geven?

Speeksel wordt niet goed afgevoerd

Hoe kan je bij kleine huisdieren deels de mond bekijken zonder openen?

Door de wang op te tillen

Waarom kan dat bij kleine huisdieren?

Ze hebben sterk uitgesneden mondhoeken

Waarom moet eigenaar erbij zijn bij grote hond?

Voor veiligheid en geruststelling

Waarom zet je een grote hond niet in een hoek voor mondonderzoek?

Dan voelt hij zich bedreigd en kan hij minder weg

Hoe open je de mond van een hond?

Eén hand rond snuit, andere rond onderkaak, duim tussen hoektanden/kiezen en druk op gehemelte

Hoe kijk je onder de tong van een kat?

Duim tussen takken van onderkaak duwen zodat tongbasis omhoog komt

Hoe open je de mond van een varken of kameelachtige?

Met een touwtje rond boven- en onderkaak

Wanneer doe je uitgebreid mondonderzoek best onder sedatie/anesthesie?

Als langdurig of volledig onderzoek nodig is

Waarom gebruik je een mondspreider bij paard?

Om de mond veilig en stabiel open te houden

Waarom zijn blokjes tussen tanden bij paard minder ideaal?

Ze kunnen verschuiven

Welk deel van de slokdarm is palpabel?

Alleen het cervicale deel

Hoe onderzoek je de slokdarm verder?

RX, endoscopie of slokdarmsondage

Wat kan slokdarmobstructie veroorzaken?

Mega-oesophagus en speekselen/regurgitatie