Geschiedenis van informatie en documenten

This set bevat vocabulaire-flashcards over de geschiedenis van informatie en documenten, met sleutelbegrippen, gebeurtenissen en figuren uit de lecture notes, geformuleerd als term-definitie paren in het Nederlands voor examenvoorbereiding.

Proto-writing

Vroege teken- en symbolensystemen die een blijvende registratie opleveren; de betekenis is vaak onzeker; een functionele stap richting volwaardig schrift.

Schrift

Het ontstaan van een afgesproken repertoire tekens om gedachten uit te drukken; meer dan 5.000 jaar oud; ontstaan in meerdere regio’s.

Cuneiform

Mesopotamische schrift op kleitabletten; evolueerde van pictogrammen/ideogrammen naar een complex logografisch/syllabisch systeem.

Egyptische hiërogliefen (hiëratic en demotisch)

Drie hoofdschriften in Egypte; gebruikt op papyrus en stenen stukken; verschillende functies en toepassingen.

Uruk (3300 BCE)

Een van de vroegste plaatsen met geschreven teksten; begin van geschreven informatie in Mesopotamië; cuneiform op klei.

Tartaria-tabletten

Tabletten uit Tartaria, door sommigen beschouwd als vroegste vorm van schrijven; onderwerp van discussie en controverse.

Aramees/Aramaïsch schrift

Fonetisch alfabetisch schrift dat cuneiform in het Perzische rijk verving; invloedrijk in het gebied.

Lineair B

Syllabisch schrift van de Myceense Griekse cultuur; in de 20e eeuw ontcijferd en aangetoond als Grieks; belangrijk voor understanding van vroeg Griekse administratie.

Phoenisch alfabet

Alfabet rond 1000 BCE met een klein aantal symbolen; leidde tot alfabetische systemen in meerdere talen en beïnvloedde Griekse, Hebreeuwse en Aramese schriftsystemen.

Proto-Sinaïtisch

Vroeg alfabetisch script verbonden met de ontwikkeling van het alfabet; onderzoek van Serabit el-Khadim door Petrie en Gardiner.

Pinakes

Catalogue van de Bibliotheek van Alexandrië door Callimachus; beschouwd als de eerste moderne bibliografische tool.

Grote Bibliotheek van Alexandrië

Centraal centrum voor scholarship; naar schatting honderden duizenden papyrus-manuscripten; kende een indeling en cataloguspraktijken.

Codex

Voorloper van het moderne boek; vervangen van de codex scroll; populair in de late oudheid en middeleeuwen; vroegste codices uit de 4e eeuw n.Chr.

Papyrus

Schrijfmateriaal uit Egypte; rolmaterialen die veel werden gebruikt in de antieke wereld; later vervangen door perkament en papier.

Diamond Sutra

Het oudste gedateerde gedrukte boek (868 n.Chr.) uit China; illustrerend voor vroege boekdruktechnieken.

Gutenberg

Johannes Gutenberg; drukpers in Mainz circa 1447; gietletters die massale productie mogelijk maakten.

Caxton

William Caxton; eerste drukker in Engeland (ca. 1476); eerste gedrukte boeken in Engels; verspreiding van drukkunst.

Gesner's Bibliotheca Universalis

Paleis van 1545; vroege moderne universe bibliografie met tienduizenden titels opgenomen.

Panizzi’s 91 regels

Belangrijke regels voor de Britse Museum-catalogus (1841); wezenlijk voor catalogisering en indexing.

Library of Congress Subject Headings (LCSH)

1898; gestandaardiseerde hoofdonderwerpen voor indexering en zoeken in bibliotheken.

Card catalog (kaartindex)

Kaartindex als hoofdtool voor informatiebeheer in de 19e eeuw; later vervangen door digitale catalogsystemen.

Telegraph

Telegrafie in de 1830-er jaren; versnelde lange-afstand communicatie en informatieverspreiding.

Photography

Introductie in de jaren 1840; later werd foto’s regelmatig in drukwerk gereproduceerd, wat de informatie-infrastructuur uitbreidde.

Mundaneum

Otlets Mundaneum (1934); poging om wereldkennis te centraliseren; vooruitstrevende basis voor de informatiestudies.

Traité de documentation

Otlets invloedrijke werk (1934) dat de moderne informatie- en documentatiewetenschap grotendeels aangaf.

Otlet en La Fontaine

Belangrijke figuren van de documentatiebeweging; instrumenten voor mondiale informatiesamenwerking en de Mundaneum.

World Wide Web

Internet en wereldwijde web; nieuwe vormen van documenten en communicatie; potentiële ingrijpende verandering van de informatieomgeving.

Floridi’s prehistory/history/hyperhistory

Luciano Floridi’s drie fasen van de infosfeer: prehistory (geen informatiesystemen), history (maatschappij ondersteund door informatiesystemen) en hyperhistory (samenleving afhankelijk van informatiesystemen).

House of Wisdom (Bayt al-Hikma)

9e-eeuwse bibliotheek en onderzoekscentrum in Bagdad; verzamelde en vertaalde wereldboeken; kenniscentrum van de islamitische wereld.

China’s star charts (ca. 700)

Eerste bekendste stellaire kaarten in China; vroege atlas van de nachtelijke hemel.

Bede’s Ecclesiastical History of the English People

Kerkgeschiedenis (731 n.Chr.); belangrijke middeleeuwse tekst en bron in Engeland.

Beowulf

Oud Engelse heldendicht uit de vroege middeleeuwen; circa 700–1000; voorbeeld van manuscriptcultuur en monastieke kennisbewaring.