Emotieregulatie: interventies bij K&J

Wat zijn transdiagnostische factoren?

Processen aanwezig bij verschillende psychische stoornissen ongeacht specifieke diagnose

Algemene cognitieve patronen, emotionele processen, gedragsreacties of neurobiologische mechanismen die verschillende stoornissen beïnvloeden (depressie, angst, eetstoornissen…)

• vb. EF, slaap, zelfbeeld, angst, emotieregulatie

Wat zijn emoties?

Reactie op interne/externe gebeurtenis die relevant is voor doelen van persoon

Wat zijn de 5 componenten van emoties?

1) Cognitieve component

2) Gevoelscomponent

3) Motivationele component

• emoties zetten aan om dingen te doen, vb. angst

4) Fysiologische component

5) Motorische component

Welke 4 aspecten onderscheidt het modal model of emotion?

Attention: selectieve aandachtsbias

Appraisal: cognitieve beoordeling

Wat houdt emotieregulatie in?

Pogingen van individu om invloed uit te oefen op

• welke emoties ze voelen

• wanneer ze die voelen

• hoe ze worden ervaren & uitgedrukt

• automatisch (groot deel) of gecontroleerd

• intrinsiek (zelf reguleren) of extrinsiek (co-regulatie)

→ Verhoging / verlaging van negatieve of positieve emoties

Welke 5 emotieregulatie strategieën zijn er die inwerken op de verschillende aspecten van het modal model of emotion (procesmodel van emotieregulatie)?

Situatieselectie

• vb. kiezen om niet naar drukke festivals te gaan bij sociale angst

Situatiemodificatie

• situatie veranderen

Attentional deployment

• aandacht op iets anders, afleiding

Cognitive change

• andere interpretatie

Response modulatie

Hoe bepaal je of emotieregulatie adaptief of maladaptief is?

Maladaptieve emotieregulatie gelinkt aan psychopathologie

Context, KT & LT effecten van strategie belangrijk om te bepalen of het maladaptief is of niet

Psychopathologie wordt vaak gekenmerkt door maladaptieve emotieregulatie, wat kan dit inhouden?

• Te intense emoties

• Onvoldoende emotieregulatie strategieën geleerd

• Emotieregulatie strategieën niet meer intact

• Emotieregulatie strategieën onhandig of rigide uitgevoerd zonder rekening met context

• Volwassenen passen emotieregulatie strategieën toe die effectief waren in kindertijd, maar niet nu

• Primaire emotionele respons onderdrukken & vervangen door maladaptieve secundaire emotionele respons

Er zijn verschillende transdiagnostische interventies, waaronder Emotieregulatie bij kinderen & adolescenten van Southam-Gerow. Welke 8 modules houdt deze in?

1) Emotiebewustzijnsvaardigheden

• leren uitdrukken, intensiteit beoordelen etc.

2) Emotiebegripsvaardigheden

• waardoor emoties worden uitgelokt

3) Empathievaardigheden

• leren aanvoelen

4) Emotieregulatie vaardigheden: preventie

• waarom is emotieregulatie belangrijk

• gezond eten, bewegen, slaap… (voorwaarden)

5) Emotieregulatie vaardigheden: kennis/beheersing

• selectie situaties

6) Emotieregulatie vaardigheden: expressievaardigheden

7) Emotieregulatie vaardigheden: basisvaardigheden

8) Emotieregulatie vaardigheden: emotiespecifieke cognitieve vaardigheden

• helpende vs niet-helpende gedachten

Wat is emotion coaching?

Kinderen de verschillende emoties helpen begrijpen, waarom ze voorkomen & hoe ze daarmee moeten omgaan

Waarvoor dient emotion coaching?

Niet voor K&J, maar volwassenen om om te gaan met emoties van kinderen

→ Co-regulatie

• hoe jonger, hoe belangrijker

Wat is de balans van zelfregulatie & co-regulatie doorheen de ontwikkeling?

Gradueel proces

• hoe jonger kind, hoe meer emoties gereguleerd worden door iemand anders

• hoe ouder, hoe zelfstandiger — hangt samen met hersenontwikkeling

Terrible two

• baby/peuter: kan nog niets

• adolescentie: puberteit, emotioneel brein ontwikkelt sneller dan PFC

Tegen jongvolwassenheid in meeste situaties emoties zelf kunnen reguleren, zo niet, richting psychopathologie

Wat houdt het hand model of the brain in (emotion coaching)? Welke hersendelen worden gelinkt aan deze handgebaren? Hoe verschillen de lerende & gestresseerde modus?

Verschillende elementen in vuist

• palm & pols: cerebellum & hersenstam → rol bij basale processen, fight/flight/freeze

• duim (vanbinnen): limbisch systeem → alle sensorische input emotioneel label geven

• achterkant hand & vingers: cortex → denkend brein, complexere denkprocessen, regulatie gedachten & gedrag

  • vingertoppen: PFC

Rust: lerende modus

• stressrespons systeem niet geactiveerd, vuist gesloten → alle 5 hersengebieden goed met elkaar verbonden

• connectie emotioneel & denkend brein

Overleven: gestresseerde modus

• belangrijker dan leren

• limbisch systeem scant continu of er gevaar is

• actief door acuut gevaar, vuist open → disconnectie tussen emotioneel & denkend brein, terugvallen op impulsieve fight/flight/freeze respons

• kinderen vallen makkelijker in deze modus → als volwassenen terug in lerende modus krijgen

Wat is de window of tolerance (emotion coaching)?

Uit venster gaan → flipped modus, hyper-/hypoarousal

Wat zijn de 4 verschillende opvoedingsstijlen?

1) Afkeurende

2) Niet-responsieve

3) Laissez-faire

4) Emotie-coachende

De opvoedingsstijlen gaan op andere manieren om met emoties. Hoe zit dat bij de afkeurende opvoedingsstijl?

Emoties: teken van zwakheid

• kritisch & intolerant tov emotionele uitingen

• reactie: discipline, berisping, straf

De opvoedingsstijlen gaan op andere manieren om met emoties. Hoe zit dat bij de niet-responsieve opvoedingsstijl?

Emoties: triviaal, onbelangrijk

• minimaliseren, negeren, of afleiden

• niet te veel aandacht aan emoties want anders wordt het erger

De opvoedingsstijlen gaan op andere manieren om met emoties. Hoe zit dat bij de laissez-faire opvoedingsstijl?

Accepteren emoties & voelen mee

Weinig begeleiding

• leren niet hoe je met emoties moet omgaan

• ‘laat emotie gaan & het werk is gedaan’

De opvoedingsstijlen gaan op andere manieren om met emoties. Hoe zit dat bij de emotie-coachende opvoedingsstijl?

Kern: co-regulatie

• inleven in emoties

• emoties helpen benoemen & valideren

• stellen grenzen aan ongepast gedrag & zoeken mee naar oplossingen

Wat zijn 6 voordelen aan emotiecoaching?

Wat zijnde 4 stappen van emotiecoaching?

1) Herken gevoelens van je kind & leef je in

2) Label & valideer de emoties van je kind

3) Stel grenzen indien nodig

4) Probleem oplossen

Welke 3 principes kan je hanteren om de emoties van je kind te herkennen en jezelf in te leven (stap 1 emotiecoaching)?

1) Wees detective ipv rechter

• merk op wat er gebeurt

• kijk voorbij gedrag, ontdek onderliggende gevoelens

• kijk naar verbaal én non-verbaal gedrag

2) Zet jezelf in de schoenen van je kind

• emotiecoaching: mind-mindedness & mentaliseren

• we kunnen empathie voelen, maar afwijzend communiceren

• inleven in gevoel =/= akkoord gaan met bepaald gedrag

• sympathie =/= empathie

3) Be a star for the child

Welke vicieuze cirkel kan ontstaan als ouders de emoties van hun kind niet herkennen, ontdekken of meevoelen?

Kind toont in gedrag boosheid (secundaire emotie) → vaak onderliggende primaire emotie (verdriet, angst…)

→ Vaak machteloosheid bij ouder

• weten niet wat ze moeten doen met boosheid van kind & eigen machteloosheid

→ Vaak ook via boosheid getoond

→ Kind onbegrepen → …

Hoe kan je een STAR zijn voor je kind (stap 1 emotiecoaching)?

Stop

• pauzeer, reageer of spreek niet meteen

• merk gevoelens op die kind bij je opwekt

Think

• welk gevoel zou er onderliggend kunnen zijn aan gedrag dat je ziet? wat is er nu aan de hand met kind?

Attune

• stem af op gevoel van kind door jezelf in hun schoenen te zetten

Reflect

• wat zou gelijkaardige situatie voor jezelf kunnen zijn dat zelfde gevoel zou uitlokken?

Wat houdt de labeling & validering in van de emoties van je kind?

Label

• emoties benoemen → emotioneel bewustzijn verhogen

• afleiding, opvrolijken…is niet-responsieve stijl

• emotie woordenschat vergroten (emotion wheel)

Valideren

• erkenning/begrip tonen voor gevoel dat je kind ervaart

• vb. externaliserende problemen → uitgedaagd worden → erkenning voor gevoel dat het veroorzaakt

• emotie mag er zijn, maar niet elk gedrag

Wat zijn 4 mogelijke bezorgdheden van ouders wanneer ze de emoties van hun kind moeten labelen & valideren? Hoe kan je deze debunken?

1) Voelt raar om kinderen hun emoties te benoemen

• in begin iets leren is ongemakkelijk, maar op den duur wordt dat automatischer

2) Emoties verkeerd kunnen labelen

• dat kan, is niet erg

• belang herafstemming, proberen opnieuw connectie te maken, wat is het dan wel?

3) Erger maken, niet beter

• stilstaan laat emoties sneller passeren

4) Niet oke om een kind te vertellen hoe het zich voelt

• wederzijdse afstemming, kind moet woordenschat ook leren

Hoe (3) kan je grenzen stellen indien nodig (stap 3 emotiecoaching)?

1) Smeed ijzer als het koud is

• bij voorkeur na stap 1 & 2: kind moet rustig zijn (hersenen in lerende modus, niet flipmodus) & situatie moet veilig zijn

• duidelijk aangeven wat grenzen zijn van wenselijk gedrag, liefst in positieve bewoordingen

• woedebui loopt vanzelf over

2) Zelf rustig blijven

• co-regulator: basis voor grenzen stellen

• krachtige manier van modelling

• → manieren vinden om zelf rustig te blijven

3) Kies woorden zorgvuldig

• maak duidelijk onderscheid tussen gedrag & emotie: elke emotie mag er zijn, maar niet elk gedrag!

• let op met ‘ja, maar’: niet genoeg erkenning gegeven

Hoe ziet het verloop van een woedebui eruit? Wanneer kan je er het best tussenkomen?

Vaak wachten ouders tot het begint te zakken om hun aan te spreken op gedrag → herescalatie, want kind nog te hoog in arousal

→ Lang wachten tot arousal gezakt is

• vaak huilbui na woedebui → zelfs tot erna wachten

• niet per se op moment zelf probleem oplossen, vaak effectiever om te wachten tot het echt rustig is

Welke cyclus kan je volgen om problemen op te lossen bij je kind (stap 4 emotiecoaching) (5)?

Voor- of nadelen om tot beslissing te kopen

Wat heeft al gewerkt? Waarom of waarom niet?

Laat zoveel mogelijk vanuit kind komen (bevordert zelfredzaamheid)

Op welke manier helpt problemen oplossen het kind (3)?

Helpt bij opbouwen van narratief

→ Draagt bij tot intern werkmodel van kind

→ Verhoogt zelfregulatie

Wat zijn 4 kanttekeningen bij de 4 stappen van emotiecoaching?

1) Geen wonderoplossing/quick fix

2) Niet toepasbaar voor elke situatie

• onveilige situatie → eerst veiligheid garanderen

• wanneer zelf overspoeld

3) Niet altijd elke stap nodig

4) Volgorde van stappen kan wisselen