Decubitus Wondzorg

Flashcards in QUESTION_AND_ANSWER style based on the provided lecture notes, focusing on key concepts related to decubitus ulcers and their prevention.

Wat is een 'beenderig uitsteeksel' in de context van decubitus?

Plaats waar bot dicht tegen de huid ligt.

Wat zijn enkele belangrijke eigenschappen van decubituswonden?

Pijnlijk, hoge kosten veroorzakend, vaak te voorkomen, verschil in prevalentie, hoge mortaliteit en morbiditeit

Waar is de prevalentie van decubitus het hoogst?

Academische ziekenhuizen.

Waar is de prevalentie van decubitus het laagst?

Thuiszorg.

Bij welke patiëntengroepen is de prevalentie en incidentie van decubitus hoger?

Palliatieve patiënten, patiënten met dwarslaesie, patiënten op IZ, patiënten met bestaande decubitus.

Wat zijn de gevolgen van decubitus voor de patiënt en het gezondheidszorgsysteem?

Hogere opnameduur, heropnamecijfers, ziekenhuiskosten, mortaliteit en morbiditeit.

Wat is de definitie van decubitus?

Lokaal letsel van huid en/of onderliggende weefsels door druk of combinatie van druk en schuifkrachten.

Waar komen decubituswonden meestal voor?

Achterhoofd, schouders, ellebogen, heupbeen, sacrum, zitbeenknobbels, hielen.

Wat zijn synoniemen voor decubituswonde?

= doorligwonde = drukletsel

Wat zijn de effecten van druk op weefsels?

Weefselvervorming op celniveau, collaberen van bloed- en lymfevaten, reperfusieschade.

Hoe wordt schuifkracht gedefinieerd?

Kracht loodrecht op huidoppervlak.

Welke medische materialen kunnen decubitus veroorzaken?

Dopjes, maskers, sondes, katheters.

Wat wordt bedoeld met weefselvervorming op celniveau?

Directe of indirecte beschadiging van het weefsel, celdood door te hoge druk, aanhoudende vervorming van celwand.

Wat veroorzaakt collaberen/platdrukken van bloedvaten?

veroorzaakt zuurstoftekort → onvoldoende aanvoer van voedingsstoffen en afvoer van afvalstoffen

Wat veroorzaakt platdrukken van lymfevaten bij decubitus?

minder afvoer van afvalstoffen en interstitieel vocht

Wat veroorzaakt weefselschade bij druk?

Verlengde hoge druk en aanhoudende druk.

Wat gebeurt er bij het opheffen van langdurige ischemie?

Schadelijke stoffen komen vrij die ontstekingsreactie van weefsel verhogen → meer risico op decubitus

Hoe wordt schuifkracht gedefinieerd in relatie tot weefsel?

Kracht evenwijdig met weefsel.

Wat gebeurt er in een (half)zittende houding met betrekking tot schuifkracht?

Zitbeenknobbels glijden naar beneden, huid en oppervlakkige weefsels blijven op dezelfde plek.

Wat is frictie?

Wrijving tussen huid en onderlaag zonder weefselvervorming.

Wat is oppervlakkige decubitus?

Schade aan epidermis en dermis door schuifkrachten.

Wat is diepe decubitus?

Schade begint ter hoogte van bot en spierweefsel (in begin soms niet zichtbaar thv huid).

Waarvan hangt de gevoeligheid voor decubitus af?

Verschil in weefseltolerantie, mate van mobiliteit, sensorische perceptie.

Wat is het effect van afname van weefselmassa op de drukspreidende capaciteit?

Afname weefselmassa, hogere leeftijd, dehydratatie (minder elasticiteit), eiwittekort en microklimaat .

Welke aandoeningen verminderen de weefseltolerantie?

Vasculaire aandoening, pulmonaire aandoeningen, roken.

Wat valt er onder het microklimaat van de huid?

Temperatuur weefsel, vochtigheidsgraad huidoppervlak.

Hoe verandert de zuurstofconcentratie bij decubitus?

Hypoxie door aanhoudende krachten, verhoogd zuurstofgebruik in lichaam.

Wat veroorzaakt minder bloedtoevoer naar weefsels?

Vernauwingen of occlusies.

Hoe zorgt pijn voor bescherming tegen decubitus?

Kleine wijzigingen in houding.

Wat is het gevolg van immobiliteit bij decubitus?

Kan zelf houding niet wijzigen.

Waar is de anamnese op gericht?

Classificatie decubitusletsel, risico-inschatting, differentiaaldiagnose met andere letsels.

Waarop is de EPUAP-classificatie gebaseerd?

Gebaseerd op diepte letsel. → 4 categorieën en 2 bijkomende categorieen

Wat is categorie 1 decubitus volgens de EPUAP-classificatie?

Niet-wegdrukbare roodheid:

• intacte huid

• gelokaliseerd gebid

• pijnlijk

• voelt stevig aan

• kan kouder/warmer aanvoelen dan omliggende huid

Wat is categorie 2 decubitus volgens de EPUAP-classificatie?

Verlies van een deel van de huidlaag of blaar

• aantasting van de dermis (gedeeltelijk)

• opp open wonde (zonder wondbeslag)

• dieper dan categorie 1

• kijk nr pt of het een frictie of een decubitusletsel is

Wat is categorie 3 decubitus volgens de EPUAP-classificatie?

Verlies van een volledige huidlaag.

• vet kan zichtbaar zijn

• fascia blijft intact

• geen blootstelling van bot/pezen/spieren

• ev wondbeslag

• kans op ondermijning of tunneling

• diepte varieert naagelang anatomische lokalisatie

Wat is categorie 4 decubitus volgens de EPUAP-classificatie?

Verlies van volledige weefsellaag (spier/pees/bot zichtbaar).

• soms vervloeiende necrose of necrotische korst

• meestal ondermijning of tunneling

• kans op osteomyelitis (ontsteking van het bot)

Wat is niet-classificeerbaar decubitus (met onbekende diepte)?

• verlies van volledige weefsellaag

• - wonden met veel wondbeslag waardoor onderliggende schade niet gezien kan worden

• debriment noodzakelijk om diepte in te schatten

• meestal categorie 3 of 4

Wat zijn de kenmerken bij vermoedelijk diepe weefselschade?

gelokaliseerde paarse of kastanjebruine verkleuring van de huid

soms met vocht of bloed gevulde blaren

na enkele dagen uitbreiding tot huidniveau

Waarom is risicobepaling belangrijk bij decubitus?

Toepassen preventieve maatregelen.

Hoe wordt het risico op decubitus bepaald?

Minimaal dagelijks controle van drukpunten.

Waar is de klinische ervaring op gebaseerd?

Graad van mobiliteit, algemene lichamelijke toestand van de ZV.

Welke risicoschalen zijn er voor decubitus?

Norton, Braden, Waterlowschaal → vanaf bep score is er een verhoogd risico

Welke oorzakelijke items zijn in schalen voorkomen?

Activiteit, incontinentie, mobiliteit.

Wat zijn de principes van preventie van decubitus?

Grootte van druk- en schuifkracht verkleinen, duur van druk- en schuifkrachten verminderen.

Wat is de wet van Pascal in de context van decubituspreventie?

Door contactoppervlakte te vergroten wordt druk per punt in opp verminderd.

Wat is semifowlerhouding?

Ruglig met hoofd-en voeteind 30° omhoog.

→ druk is het meest verdeeld over het hele lichaam + je kan minder makkelijk onderuitschuiven

Wat is de 30° zijlig?

• Grootste contactopp in zijlig

• Rug stabiel ondersteunen met kussen

• Niet met stuit of sacrum op matras

Waarom zijn zwevende hielen belangrijk?

Kussen onder benen om druk op tenen te voorkomen.

Wat zijn de drukplaatsen in buikligging?

Gezicht, oren, schouders, thorax, bekken, knieën en tenen.

Wat is de buikligging?

Contactopp even groot als in semifowler

○ Kussen onder benen om druk op tenen te voorkomen

○ Drukplaatsen: gezicht, oren, schouders, thorax, bekken, knieën en

tenen

○ Minder eenvoudig voor niet-mobiele ZV

Wat is belangrijk bij positionering in zittende houding?

Stuit met stabiele zitbalans, ZV zit met rug tegen leuning, hoogte van de stoel aanpassen aan lengte van de benen.

Wat is het nut van een One glide kussen???

voor schuiven tegen te gaan.

Wat is viscoelastisch materiaal?

Traagschuim, ZV ‘zakt’ in matras.

Wat is een nadeel van traagschuim matrassen?

onderhevig aan slijtage en mogelijks toename van vochtig microklimaat

Waar moet gecontroleerd worden bij een luchtmatras/zitkussen?

Regelmatig controleren op juist gebruik en juiste vulling.

Wat is het doel van wisselhouding?

Verminderen van de duur van druk.

Hoe verloopt wisselhouding in bed?

Volgens vast schema, zoveel mog semifowler toepassen, 24 op 24 toepassen bij hoogrisicopatiënten.

Wat is de maximale duur van aaneensluitend opzitten in een zetel?

Max 2u aaneensluitend opzitten met drukreducerend kussen.

Waaruit is een alternerend matras opgebouwd?

Opgebouwd uit meerdere luchtcellen, afwisselend opblazen, altijd wisselhouding en zwevende hielen toepassen (en hielen altijd op 1 cel leggen).

Waar moet aandacht aan besteed worden bij een alternerende matras???

Netstroom, alarmen, botomming out.

Hoe vaak moet de huid minimaal beoordeeld worden???

Minstens een dagelijkse beoordeling van niet-wegdrukbare roodheid.

Hoe moet de huid verzorgd/gereinigd worden?

Huid reinigen met zacht en pH neutraal materiaal, huid goed hydrateren.

Hoe vergroot een vochtige huid de kans op decubitus?

Vochtige huid -> vergroot wrijving ts huid en contactopp.

Wat is het nut van hulpmiddelen?

Gebruik ergonomisch hulpmateriaal: glijzijl, draaiplank

Wat moet er vermeden worden bij decubitus?

Vermijd het schuiven op de onderlaag

Wat is het effect van siliconen schuimverbanden?

Reductie 30% decubitus op stuit.

Waar moet op gelet worden bij ptn met Intertrigineuze dermatitis?

Verband mag niet vochtig worden bij ptn met IAD.

Welke verbanden zijn ineffectief???

Watermatras, ringkussens, gelkussens, schapenvachten, ijsfrictie, lokale warmte.

Welke eigenschappen van decubitus zijn belangrijk om te kennen?

Pijnlijk, zorgt voor hoge kosten, vaak te voorkomen (maar niet altijd).

Welke vezels geleiden druk?

Elastine en collageenvezels.

Wat zijn adjuvante preventieve maatregelen?

Huidzorg, IAD preventie en microklimaat, ergonomie en voeding.

Wat is een mogelijk gevolg van categorie 4 decubitus?

Kans op osteomyelitis

Hoe wordt een verlaagde zuurstofconcentratie in het bloed genoemd?

Hypoxie