Nanocząstki, CPP i ADC - Wykład

Flashcards vocabulary highlighting key concepts from the lecture on nanoparticles, cell-penetrating peptides, and antibody-drug conjugates (ADC).

Nanocząstki

Obiekty, których przynajmniej jeden wymiar ma mniej niż $100\,nm$.

Terapia fototermiczna

Zastosowanie nanocząstek złoto, które mogą pochłaniać promieniowanie i zamieniać je w ciepło uszkadzające komórki nowotworowe.

Metoda Turkevicha

Metoda typu bottom-up otrzymywania nanocząstek złota poprzez redukcję kwasu chlorozłotowego $H[AuCl_4]$ (prekursora) przy użyciu reduktora i stabilizatora, np. cytrynianu sodu.

Wiązanie złoto-siarka

Kowalencyjna metoda funkcjonalizacji AuNP oparta na reakcji $AuNP + R-SH \rightarrow Au-S-R$ (z tiolami).

SWNT

Single-Walled Nanotubes - jednościenne nanorurki węglowe.

MWNT

Multi-Walled Nanotubes - wielościenne nanorurki węglowe.

Funkcjonalizacja kowalencyjna CNT

Wprowadzanie nowych grup chemicznych na powierzchnię nanorurek, np. utlenianie $CNT + HNO_3 \rightarrow CNT-COOH$ lub amidacja $CNT-COOH + H_2N-R \rightarrow CNT-CONH-R$.

CPP (Cell-Penetrating Peptides)

Krótkie peptydy (do ok. $30-35$ reszt) zdolne do przenikania przez błonę komórkową i przenoszenia do wnętrza komórki cząsteczek określanych jako cargo.

TAT

Naturalny peptyd penetrujący pochodzący z wirusa HIV-1 o sekwencji: GRKKRRQRRRPPQ.

Mostek disiarczkowy (CPP-cargo)

Wiązanie typu $CPP-S-S-cargo$, które jest rozszczepialne w redukującym środowisku cytoplazmy przez glutation ($GSH$).

Cargo

Cząsteczka (np. lek, DNA, białko, barwnik) transportowana przez układ nośnikowy, taki jak CPP lub nanocząstka, do wnętrza komórki.

ADC (Antibody-Drug Conjugates)

Koniugaty składające się z trzech elementów: przeciwciała monoklonalnego, linkera oraz leku cytotoksycznego.

Linker hydrazonowy

Rodzaj linkera w ADC rozszczepialnego pod wpływem kwaśnego pH panującego w endosomach i lizosomach.

Linker peptydowy

Linker (np. sekwencja Val-Cit-PABC) rozszczepiany przez specyficzne proteazy lizosomalne, takie jak katepsyny.

Efekt bystander

Zjawisko polegające na dyfuzji uwolnionego leku z komórki docelowej do sąsiednich komórek, co prowadzi do ich zabicia.

Gemtuzumab ozogamicin (Mylotarg)

Przykład ADC stosowanego w leczeniu AML, będącego koniugatem przeciwciała anty-CD33 z kalicheamycyną.

MCC (N-maleimidomethylcyclohexane-1-carboxylate)

Przykład stabilnego, nierozszczepialnego linkera tioeterowego stosowanego w koniugacie T-DM1 (Trastuzumab emtansine).

Endocytoza receptorowa

Podstawowy mechanizm internalizacji kompleksu ADC-antygen po rozpoznaniu antygenu na powierzchni komórki nowotworowej.

Funkcjonalizacja niekowalencyjna CNT

Modyfikacja powierzchni nanorurek za pomocą oddziaływań $\pi-\pi$, hydrofobowych lub elektrostatycznych, zachowująca strukturę $sp^2$ ściany nanorurki.