Eco 8.1-8.3 & 6.1-6.4

zelfbinding

Je laat met je gedrag zien dat je betrouwbaar bent bij een afspraak.

verzonken kosten

Kosten van een investering die niet terugverdiend kunnen worden als het oorspronkelijke doel van de investering mislukt.

meeliftgedrag

Je profiteert mee, zonder zelf bij te dragen aan de kosten of inspanning.

sociale controle

Mensen letten op elkaar en spreken elkaar aan. Daardoor houden mensen zich beter aan de afspraken en slaagt samenwerking eerder.

gevangenenprobleem

Als beide partijen hun eigenbelang nastreven, is het resultaat voor beide partijen ongunstiger dan wanneer ze samenwerken.

verzekering

Overeenkomst waarbij de verzekerde tegen betaling van een premie een schadeloosstelling krijgt bij verlies of schade.

premie

Bedrag dat je per jaar aan de verzekeringsmaatschappij betaalt.

materiële schade

Schade die geld kost.

bonus-malusregeling (bij autoverzekeringen)

Hoe langer je geen uitkering van de verzekeringsmaatschappij nodig hebt, hoe hoger de korting op de premie. Bij schade door eigen schuld daalt de korting op de premie.

immateriële schade

Schade die niet in geld uit te drukken is.

verzekerde waarde

De waarde die aan de verzekeringsmaatschappij is opgegeven.

eigen risico

Deel van de schade die voor eigen rekening is.

Europese Unie (EU)

Samenwerkingsverband van 28 Europese landen met onder meer onderlinge vrijhandel.

multinational

Bedrijf met vestigingen in veel landen.

schaalvoordelen

Voordelen van schaalvergroting.

protectie

Bescherming van de eigen economie tegen buitenlandse concurrentie.

invoerrechten

Belasting op ingevoerde goederen en diensten.

open economie

Een economie die veel handel met het buitenland drijft.

import

Inkoop van goederen en diensten in het buitenland.

internationale arbeidsverdeling

Ieder land produceert die goederen en diensten waar het het best of goedkoopst in is.

wereldhandel

De totale internationale handel van alle landen.

interne markt

Gezamenlijke markt van alle landen van de Europese Unie waarbinnen vrijhandel is.

exportquote

Percentage van de export ten opzichte van het bbp.

subsidie

Een geldbedrag waarmee de overheid goederen of diensten goedkoper maakt.

bruto binnenlands product (bbp)

De waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in een land in een jaar.

importquote

Percentage van de import ten opzichte van het bbp.

export

Verkoop van goederen en diensten aan het buitenland.

positief extern effect

Extern effect waarbij de welvaart stijgt.

extern effect

Een ‘bijwerking’ van de markt (een gevolg van vraag of aanbod waar geen prijs voor wordt betaald).

welvaart

De mate waarin mensen in staat zijn om hun behoeften aan schaarse goederen en diensten te bevredigen.

negatief extern effect

Extern effect waarbij de welvaart daalt.

lagere overheden

Provincies, gemeenten en waterschappen.

overheid

Het Rijk en de lagere overheden.

belasting op inkomen, winst en vermogen

Belasting op inkomen, winst en vermogen die de belastingplichtige zelf afdraagt.

collectieve goederen

Goederen die niet in individueel leverbare eenheden verkocht kunnen worden.

kostprijsverhogende belastingen

Belasting op goederen en diensten die de kostprijs verhogen.

collectieve sector

Overheid en de sociale fondsen.

Rijk

De centrale overheid.

accijns

Kostprijsverhogende belasting op sommige goederen.

aanbod van arbeid

Mensen met betaald werk plus mensen die betaald werk zoeken.

vraag naar arbeid

De vraag naar arbeidskrachten door bedrijven.

minimumloon

Het minimale brutoloon dat werkgevers moeten uitbetalen.

collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

Een overeenkomst waarbij alle werknemers van een (groot) bedrijf of van een hele bedrijfstak dezelfde arbeidsovereenkomst met hun werkgever(s) hebben.