Linguistic turn

Linguistic turn

verschuiving in de 20e eeuw waarbij taal centraal komt te staan als medium van denken en kennis.

Taal als spiegel van de wereld

idee dat taal de werkelijkheid afbeeldt; kern van de analytische filosofie.

Denken als spiegel van de wereld

subjectsfilosofisch idee dat het denken de werkelijkheid weerspiegelt.

Analytische filosofie

stroming die streeft naar een ideale, eenduidige filosofische taal en logische analyse.

Continentale filosofie

stroming gericht op existentie, interpretatie en taal als menselijke praktijk.

Logisch atomisme

theorie dat complexe proposities opgebouwd zijn uit atomaire proposities die feiten afbeelden.

Logische analyse

methode om gewone taal om te zetten in formele, ondubbelzinnige proposities.

Propositie

datgene wat beweerd wordt in een zin, los van wie het zegt.

Formaliseren

gewone taal omzetten in logische symbolen met eenduidige structuur.

Tractatus Logico-Philosophicus

Wittgensteins werk waarin taal wordt gezien als afbeelding van de werkelijkheid.

Afbeeldingstheorie

betekenis van een zin bestaat in de overeenkomst tussen haar logische structuur en de structuur van feiten.

Naam

woord dat verwijst naar een object in de werkelijkheid.

Elementaire propositie

eenvoudigste verbinding van namen die een mogelijke stand van zaken afbeeldt.

Empirisch betekeniscriterium

een propositie is betekenisvol als we weten wat het geval moet zijn wanneer ze waar is.

Zinvol

empirische uitspraken die feiten beschrijven.

Zinledig

logische of wiskundige uitspraken die niets over de werkelijkheid zeggen maar wel structuur tonen.

Onzin

uitspraken die niet voldoen aan logische structuur of referentie; buiten de grenzen van taal.

Tautologie

uitspraak die altijd waar is maar geen feitelijke inhoud heeft.

Logische contradictie

uitspraak die altijd onwaar is en geen feitelijke inhoud heeft.

Metafysica als onzin

metafysische uitspraken verwijzen niet naar feiten en zijn daarom betekenisloos binnen de Tractatus.

Ethiek als tonen

ethische uitspraken drukken waarden uit en tonen iets, maar zeggen niets over feiten.

Filosofie als activiteit

filosofie verheldert taalgebruik in plaats van nieuwe kennis te produceren.

Wittgensteins ladder

metafoor: de Tractatus helpt ons taal te begrijpen maar moet daarna worden weggegooid.

Philosophische Untersuchungen

Wittgensteins latere werk waarin hij de afbeeldingstheorie verwerpt.

Taalspelen

verschillende contexten waarin woorden betekenis krijgen door gebruik.

Meaning is use

betekenis van een woord ligt in het gebruik ervan in een taalspel.

Familiegelijkenissen

concept dat taalspelen verwant zijn zonder één gemeenschappelijke essentie.

Levensvorm

geheel van praktijken waarin taalgebruik ingebed is; taal is sociaal en publiek.

Publieke regels

taalgebruik wordt bepaald door gedeelde regels binnen een gemeenschap.

Willing suspension of disbelief

verschillende taalspelen hanteren verschillende criteria voor waarheid en zinvolheid.

Ordinary language philosophy

filosofie die vertrekt van alledaags taalgebruik om betekenis te analyseren.

Taalhandelingstheorie

idee dat taal niet enkel beschrijft maar ook handelingen verricht.

Meaning is reference

opvatting dat betekenis bestaat in verwijzing; door Wittgenstein verworpen.

Language turn

idee dat analyse van taal noodzakelijk is om de werkelijkheid te begrijpen.