OP - Introductie

Ontwikkelingspsychologie

Wetenschappelijke studie naar patronen in groei, verandering en stabiliteit doorheen de levensloop

Fysieke ontwikkeling

Kijkt naar de invloed van de hersenen, het zenuwstelsel de spieren, de zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap op ons gedrag

Cognitieve ontwikkeling

Kijkt naar intellectuele vermogens, waaronder leren, geheugen, probleemoplossing en intelligentie

Sociaal-emotionele ontwikkeling

Kijkt naar de sociale relaties en interacties met anderen en naar het omgaan met emoties Hoe leren kinderen sociaal gedrag, heeft sociale media hier invloed op

Persoonlijkheidsontwikkeling

Karaktereigenschappen die ene persoon van andere onderscheiden en mate waarin dit stabiel is of veranderd doorheen de tijd

Prenataal

Bevruchting tot geboorte

Het eencellig organisme wordt een baby met opmerkelijke capaciteiten om buiten de baarmoeder te kunnen overleven

Baby en peuter

Geboorte-2 jaar

Drastische veranderingen in het lichaam en de hersenen ondersteunen de opkomst van een breed scala van motorische, perceptuele en intellectuele capaciteiten en de eerste intieme banden met anderen

Vroege kindertijd

2-6 jaar = kleuter

Gedurende de “speeljaren” worden de motorische capaciteiten verfijnd, gedachten en taal worden breiden uit met een enorme snelheid, er is al wat besef van moraliteit en kinderen leggen banden met leeftijdsgenoten

Midden - kindertijd

6-11 jaar = lagere school

De schooljaren worden gekenmerkt door een toename van atletische capaciteiten. Kinderen hebben een logischer denkproces, ze beheren de basis van lezen en schrijven. Er komt meer gevoel voor moraliteit en vriendschap

Adolescentie

11-18 jaar

Ontwikkeling van het lichaam (typische geslachtskenmerken). De gedachten worden abstract en idealistisch en schoolprestaties worden belangrijker en serieuzer. Ze verkrijgen een zekere autonomie van hun familie en ze definiëren persoonlijke waarden en doelen

Vroege volwassenheid

18-40 jaar

De meeste jonge mensen verlaten hun ouderlijk huis, ze maken hun studies af en beginnen te werken. Hun grootste zorgen zijn nu het ontwikkelen van een carrière, een relatie opbouwen, trouwen, kinderen krijgen …

Middenvolwassenheid

40-65 jaar

Veel mensen zijn nu op de leeftijd gekomen dat ze toch een zekere leidersfunctie vervullen op hun werk. Ook moeten ze hun kinderen onafhankelijk leren te zijn en hun ouders beginnen te verouderen. In deze fase worden mensen zich bewust van hun eigen sterfelijkheid.

Late volwassenheid

65 jaar tot overlijden

Mensen gaan op pensioen, hun fysieke kracht en gezondheid neemt af en vaak sterft hun echtgenoot/echtgenote. Ze gaan nadenken over de betekenis van hun leven

Sociale constructies

Een idee over de realiteit dat breed geaccepteerd is maar afhangt van de maatschappij en cultuur op een gegeven moment

Continuïteit (ontwikkeling)

Geleidelijke ontwikkeling, prestaties op bepaald niveau vloeien voort uit die op vorige niveaus

Discontinuïteit (ontwikkeling)

Ontwikkeling in aparte stappen of stadia, elk stadium levert gedrag op dat qua inhoud en hoedanigheid anders is dan gedrag in eerdere stadia

Kritieke periode

Bepaalde soorten omgeving stimuli noodzakelijk in deze periode, indien niet aanwezig kan dit onomkeerbare gevolgen hebben voor de ontwikkeling

Een periode waarin een bepaalde ervaring absoluut nodig is voor normale ontwikkeling. Als die ervaring ontbreekt, is herstel later heel moeilijk of onmogelijk

Gevoelige periode

Optimale periode om bepaalde vermogens te ontwikkelen, extra ontvankelijk voor bepaalde soorten omgeving stimuli

Leren kan later nog wel, maar meestal moeilijker

Cohort

Groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek geboren zijn en dezelfde omgeving opgevoed

Kloof is vaak niet zo groot als we denken!

Generatiekloven

Een groot verschil tussen ouders en kinderen op het gebied van attitudes, waarden, ambities en wereldbeeld

Normatieve invloeden

Invloeden die gelden voor alle individuen in een bepaalde groep op ongeveer dezelfde wijze

• Leeftijdsgebonden

• Historisch

• Sociaal-cultureel

Niet-normatieve invloeden

Specifieke gebeurtenissen die plaatsvinden in het leven van één bepaalde persoon

Risicofactoren

Voorspellen een meer ongunstige ontwikkeling, negatieve invloeden

Bevorderende factoren

Voorspellen een meer gunstige ontwikkeling, positieve invloeden

Transactie

Reeks van dynamische, reciproke interacties

Transactionele processen

Kunnen tot escalatie van problemen leiden OF ontwikkeling in gunstige zin sturen

Multideterminisme

De bepaling van eigenschappen door een combinatie van genetische factoren en omgevingsfactoren, waarbij een genotype zorgt voor een bepaald bereik waarbinnen een fenotype zich kan manifesteren

Een veelheid van factoren binnen het individu en in de context spelen een (interactieve) rol in de ontwikkeling = uniek samenspel

Nature

Elk individu heeft een unieke genetische code, nativisme, aanleg → Alles wat je erft van je ouders.

Nurture

Kind wordt geboren als onbeschreven blad, opvoeding bepaalt ontwikkeling, empirisme en behaviorisme, opvoeding en omgeving → Alles wat je leert en meemaakt

Tweelingenonderzoek

Manier van onderzoek op tweelingen, om te bepalen welke eigenschappen vooral erfelijk zijn bepaald en welke vooral door de omgeving

GXE

Gen-omgevingsinteracties; genetische aanleg en omgevingsfactoren werken samen, interageren

→ omgevingsfactoren hebben een verschillende impact naargelang iemands genotype

RGE

Gen-omgevingscorrelaties; er is een samenhang tussen iemands genetische constitutie en de omgevingen waarin hij/zij terechtkomt (dubbele dosis: je hebt niet alleen genetische aanleg maar wordt ook nog eens blootgesteld)

Passieve RGE

Situatie waarin de ouders de omgeving beïnvloeden waarin het kind opgroeit, vanuit hun eigen genetische aanleg

Evocatieve RGE

Situatie waarin de genen van een kind een specifiek type (reacties uit de) omgeving uitlokken

Actieve RGE

Situatie waarin een kind zich richt op de beste aspecten van zijn omgeving die het best aansluiten op zijn genetisch bepaalde capaciteiten

DNA-methylering

Cellulair mechanisme voor het reguleren van de expressie van genen

Genetica

Onze DNA code, verandert niet maar we kunnen wel gedurende ons leven mutaties hebben

Epigenetica

De studie van de mate waarin en de manier waarop ervaringen en leefomstandigheden van een organisme de manifestatie van erfelijke aanleg kunnen beïnvloeden

Als je iets meemaakt kan het zijn dat bepaalde genetische genen aan of uitgezet worden