Studiewijzer 4: Verpleegkundige diagnose en (verpleeg)plan

Leeritems

U weet van onderstaande classificatiesystemen:

• wanneer/waarvoor u het classificatiesysteem kunt gebruiken

• op welke manier u het classificatiesysteem toe kunt passen

Classificatiesystemen

• NANDA (meestal in combinatie met NIC en NOC)

• NIC

• NOC

• ICF

• OMAHA

🧾 NANDA

NANDA International

📌 Betekenis afkorting:

NANDA = North American Nursing Diagnosis Association

🧠 Wat is het?

• een classificatiesysteem voor verpleegkundige diagnoses

👉 Dus: het beschrijft wat het probleem van de patiënt is

🏗 Opbouw

Een NANDA-diagnose bestaat meestal uit:

• probleem

• oorzaak

• symptomen

👉 oftewel:
PES-structuur

• P = probleem

• E = etiologie (oorzaak)

• S = symptomen

🧾 Voorbeeld

• Ineffectieve ademhaling

• gerelateerd aan slijmophoping

• blijkend uit benauwdheid en lage saturatie

📍 Wanneer gebruik je het?

• bij het maken van een verpleegkundige diagnose

• in zorgplannen

• in elektronische dossiers

💡 NIC

NIC Nursing Interventions Classification

📌 Betekenis:

NIC = Nursing Interventions Classification

🧠 Wat is het?

• een lijst met verpleegkundige interventies (wat je doet)

🏗 Opbouw

• interventies zijn gegroepeerd per domein

• elke interventie heeft:

  • titel

  • beschrijving

  • activiteiten (wat je concreet doet)

🧾 Voorbeeld

Bij ademhalingsproblemen:

• ademhaling observeren

• zuurstof toedienen

• houding verbeteren

📍 Wanneer gebruik je het?

• bij het opstellen van het zorgplan

• als je kiest: “wat ga ik doen als verpleegkundige?”

🎯 NOC

NOC Nursing Outcomes Classification

📌 Betekenis:

NOC = Nursing Outcomes Classification

🧠 Wat is het?

• een systeem om zorgresultaten (doelen) te meten

🏗 Opbouw

• elk outcome heeft:

  • naam (bv. ademhaling verbeterd)

  • indicatoren

  • schaal (vaak 1–5)

🧾 Voorbeeld

• ademhaling: van 2 → 4 verbeterd

• saturatie stabiel

• minder benauwdheid

📍 Wanneer gebruik je het?

• bij het stellen van doelen

• bij evaluatie van zorg

🔁 Hoe werken NANDA – NIC – NOC samen?

👉 super belangrijk voor examen:

1. NANDA = wat is het probleem?

2. NOC = wat wil ik bereiken?

3. NIC = wat ga ik doen?

🧠 ezelsbrug:

Diagnose – Doel – Actie

2. 🌍 ICF

ICF International Classification of Functioning Disability and Health

📌 Betekenis:

ICF = International Classification of Functioning, Disability and Health

🧠 Wat is het?

• een model van de WHO om functioneren van mensen te beschrijven

👉 dus niet ziekte, maar:

• wat iemand kan in het dagelijks leven

🏗 Opbouw (belangrijk!)

ICF kijkt naar 5 domeinen:

1. Lichaamsfuncties

2. Lichaamsstructuren

3. Activiteiten

4. Participatie (meedoen in de maatschappij)

5. Omgevingsfactoren

🧾 Voorbeeld

Iemand met CVA:

• spierzwakte (lichaam)

• moeite met lopen (activiteit)

• niet kunnen werken (participatie)

• trap zonder lift (omgeving)

📍 Wanneer gebruik je het?

• bij revalidatie

• bij complexe zorg

• om breed te kijken naar functioneren

3. 🏠 OMAHA system

Omaha System

📌 Betekenis:

OMAHA = Omaha System

🧠 Wat is het?

• een systeem voor wijkverpleging en community care

• helpt problemen in de thuissituatie te structureren

🏗 Opbouw (3 delen)

1. Probleemclassificatie

   • wat is het probleem?

   • (bv. voeding, psychisch, fysiek, omgeving)

1. Interventieschaal

• wat doe je?

1. Outcome schaal

• hoe goed gaat het?

🧾 Voorbeeld

• probleem: ondervoeding thuis

• interventie: voedingsadvies + monitoring

• outcome: gewicht stabiliseert

📍 Wanneer gebruik je het?

• wijkverpleging

• thuiszorg

• langdurige zorg

🔥 Superbelangrijk overzicht

Systeem	Staat voor	Gaat over
NANDA	diagnose	probleem
NIC	interventions	wat je doet
NOC	outcomes	doel/resultaat
ICF	functioning	functioneren in leven
OMAHA	community care	problemen thuis + zorg

🧠 examentip (heel belangrijk)

👉 Als je een casus krijgt:

• NANDA = wat is het probleem?

• NOC = wat wil je bereiken?

• NIC = wat ga je doen?

• ICF = hoe functioneert iemand breed?

• OMAHA = thuissituatie/wijkzorg context

Als je dit onthoudt…

✔ Je hebt al veel goed:

• NANDA = probleem herkennen

• NIC = wat doe ik

• NOC = wat wil ik bereiken

• ICF = functioneren / dagelijks leven

• OMAHA = breder wijkzorgbeeld

👉 Daarmee kun je al veel MCQ-vragen “zien”

⚠ Maar dit is het verschil tussen “voldoende” en “zeker goed”

In het examen doen ze vaak dit:

❗ Ze geven 4 opties die op elkaar lijken

Bijvoorbeeld NIC vs NANDA wordt expres verwarrend gemaakt:

“Patiënt heeft benauwdheid en lage saturatie”

A. Zuurstof toedienen
B. Ineffectieve ademhaling
C. Saturatie meten
D. Ademhalingsdoel behalen

👉 Als je alleen “globaal idee” weet → twijfel je soms

🎯 Wat maakt dat je écht goed scoort?

Je moet nog 2 dingen kunnen:

1. 🔍 Triggerwoorden herkennen

• “heeft / is / klachten” → NANDA

• “ik doe / ik geef / ik meet” → NIC

• “doel / zal verbeteren / streefwaarde” → NOC

2. 🧠 1 stap logisch denken

Niet A-Z doordenken, maar:

“Wat is dit in de zorgtaal?”

💬 Dus eerlijk antwoord op je vraag:

👉 Ja, dit helpt je enorm en je gaat veel goed hebben

maar:
👉 alleen dit = meestal niet 100% zekerheid op moeilijke MCQ’s

🚀 Wat maakt je echt examen-proof?

Als je dit combineert met:

• herkennen van casussen

• niet te snel diagnosticeren (wat je al beter doet!)

• rustig “probleem → actie → doel” denken

👉 dan zit je echt goed

😄 Kort samengevat

Ja, dit is de basis die je nodig hebt
maar je moet het kunnen herkennen in zinnen, niet alleen kennen als woordjes

Leeritems

• U weet wat bedoeld wordt met het ‘Elektronisch patiëntendossier’ (EPD/ECD)

• U kent op hoofdlijnen de uitgangspunten van een EPD (inzagerecht: toegang voor zorgvragers en zorgverleners,  (impliciete) toestemming van zorgvrager)

Wat is een EPD / ECD?

🧠 EPD = Elektronisch Patiëntendossier

🏠 ECD = Elektronisch Cliëntendossier (vaak in ouderenzorg/ggz)

👉 Het is gewoon:

een digitaal dossier waarin alle zorginformatie van een patiënt/cliënt staat

📌 Wat staat erin?

• medische gegevens (diagnoses, ziektebeelden)

• vitale functies

• medicatie

• verpleegkundige rapportage

• behandelplan

• overdrachten

• observaties

🎯 Waarvoor wordt het gebruikt?

• communicatie tussen zorgverleners

• continuïteit van zorg (iedereen ziet dezelfde info)

• registreren van zorg die gegeven is

• plannen en evalueren van zorg

🔑 Uitgangspunten (BELANGRIJK VOOR EXAMEN)

1. 👀 Inzagerecht

Wie mag het zien?

• 🧑‍⚕ zorgverleners → hebben toegang als ze betrokken zijn bij zorg

• 👤 patiënt/cliënt → heeft recht op inzage in eigen dossier

👉 dus:

de patiënt kan meestal zijn eigen EPD/ECD bekijken

2. 🧾 Toestemming (belangrijk!)

Impliciete toestemming = standaard examenwoord

👉 betekent:

als je zorg krijgt, ga je er meestal mee akkoord dat zorgverleners jouw gegevens mogen inzien

Maar:

• je moet wel geïnformeerd zijn

• en soms expliciete toestemming nodig bij delen buiten zorgteam

⚠ Belangrijk principe

👉 “alleen relevante zorgverleners mogen erin”

Niet iedereen mag zomaar alles zien:

• alleen betrokken professionals

• volgens “need to know”

🧠 Examenvraag ziet er zo uit

Voorbeeld MCQ:

Wat klopt over het EPD?

A. Alleen de arts mag het dossier inzien
B. De patiënt heeft geen inzage recht
C. Zorgverleners die betrokken zijn mogen het dossier inzien
D. Het dossier is altijd volledig openbaar

👉 correct: C

💡 Super simpel onthouden

💻 EPD = digitaal zorgdossier

3 kernpunten:

• 👀 inzage patiënt + zorgverleners

• 🤝 alleen betrokken zorgverleners

• 📋 informatie voor continuïteit van zorg

🎯 Wat je moet kunnen voor je examen

Je hoeft NIET:

• technische systemen te kennen

• wetgeving uit je hoofd

Je moet WEL:

• herkennen wie toegang heeft

• weten wat “toestemming” ongeveer betekent

• begrijpen waarom het bestaat

Wat is de AVG?

📌 AVG = Algemene Verordening Gegevensbescherming

👉 Europese privacywet die zegt:

hoe je met persoonsgegevens (zoals medische info) moet omgaan

🧠 In de zorg betekent dit:

Medische gegevens zijn:

• extreem gevoelig

• streng beschermd

👉 dus:

je mag niet zomaar alles bekijken, delen of opslaan

🏥 Koppeling met EPD/ECD

💻 EPD = waar AVG op van toepassing is

De AVG bepaalt:

• wie mag het dossier inzien

• hoe gegevens beveiligd worden

• wanneer je iets mag delen

• hoe lang je data bewaart

🔑 Belangrijkste regels (examenrelevant)

1. 👀 Alleen “need to know”

👉 je mag alleen patiëntgegevens inzien als je betrokken bent bij de zorg

2. 🤝 Toestemming (meestal impliciet)

• bij behandeling → patiënt gaat meestal akkoord dat info gedeeld wordt in zorgteam

• maar: patiënt moet weten wat ermee gebeurt

3. 🚫 Niet zomaar delen

Je mag NIET:

• info doorsturen naar vrienden/familie

• dossiers bekijken “uit nieuwsgierigheid”

• data delen zonder reden

4. 🔒 Beveiliging

• inloggen met persoonlijke accounts

• alles wordt gelogd (wie keek wanneer)

• geheimhouding blijft altijd gelden

🧠 Examenvraag voorbeeld

Wat klopt volgens de AVG?

A. Iedereen in het ziekenhuis mag alle dossiers zien
B. Gegevens mogen alleen gedeeld worden als dat nodig is voor de zorg
C. Familie mag altijd het EPD inzien
D. AVG geldt niet in de zorg

👉 correct: B

💡 Super simpel onthouden

🔐 AVG = bescherming van patiëntgegevens

👉 kern:

• privacy

• toestemming

• alleen relevante toegang

• beveiliging

🧩 Hoe EPD + AVG samenhangen

• 💻 EPD = systeem met gegevens

• 🔐 AVG = regels voor dat systeem

👉 dus:

EPD is het “boek”, AVG is de “wet die bepaalt wie erin mag bladeren”

👍 Als je dit snapt, zit je goed voor MCQ

Je hoeft niet de wet te kennen, alleen:

• wat mag wel / niet

• wie mag erin

• waarom het beschermd is

• U kent de 11 zorgdomeinen/gezondheidspatronen volgens Marjory Gordon

• U weet welke disfuncties bij de gezondheidspatronen horen

Marjory Gordon ontwikkelde 11 patronen om systematisch gegevens over een patiënt te verzamelen.

Eigenlijk zijn het 11 "categorieën" waarin je naar een patiënt kijkt.

De 11 gezondheidspatronen

Nr	Gezondheidspatroon	Waar kijk je naar?
1	Gezondheidsbeleving en gezondheidsinstandhouding	Hoe kijkt iemand naar zijn gezondheid?
2	Voeding/stofwisseling	Eten, drinken, gewicht, huid
3	Uitscheiding	Urine, ontlasting, zweten
4	Activiteit/oefening	Mobiliteit, ADL, conditie
5	Slaap/rust	Slaapkwaliteit
6	Cognitie/waarneming	Geheugen, bewustzijn, pijn, zintuigen
7	Zelfbeleving/zelfconcept	Zelfbeeld, zelfvertrouwen
8	Rollen en relaties	Gezin, sociale contacten
9	Seksualiteit/voortplanting	Seksuele gezondheid
10	Stressverwerking/coping	Omgaan met stress
11	Waarden/overtuigingen	Normen, geloof, levensvisie

Welke disfuncties horen erbij?

Dit is vaak wat ze vragen.

1. Gezondheidsbeleving

Disfuncties:

• therapieontrouw

• ongezonde leefstijl

• niet opvolgen van adviezen

2. Voeding/stofwisseling

Disfuncties:

• ondervoeding

• obesitas

• dehydratie

• decubitus

• slechte wondgenezing

3. Uitscheiding

Disfuncties:

• incontinentie

• obstipatie

• diarree

• urineretentie

4. Activiteit/oefening

Disfuncties:

• mobiliteitsproblemen

• ADL-afhankelijkheid

• valrisico

• verminderde conditie

5. Slaap/rust

Disfuncties:

• slapeloosheid

• verstoord slaappatroon

• vermoeidheid

6. Cognitie/waarneming

Disfuncties:

• delier

• dementie

• verwardheid

• pijn

• verminderd gehoor/zicht

7. Zelfbeleving

Disfuncties:

• laag zelfbeeld

• angst

• onzekerheid

• depressieve gevoelens

8. Rollen en relaties

Disfuncties:

• sociaal isolement

• relatieproblemen

• eenzaamheid

9. Seksualiteit

Disfuncties:

• seksuele problemen

• fertiliteitsproblemen

10. Coping/stress

Disfuncties:

• stress

• burn-out

• inadequate coping

11. Waarden/overtuigingen

Disfuncties:

• ethische dilemma's

• conflicten rond geloof of behandeling

🎯 Wat moet je kennen voor een MCQ?

Niet alle disfuncties.

Wel ongeveer:

Probleem	Welk patroon?
Ondervoeding	Voeding/stofwisseling
Obstipatie	Uitscheiding
Valrisico	Activiteit/oefening
Delier	Cognitie/waarneming
Slapeloosheid	Slaap/rust
Eenzaamheid	Rollen/relaties
Laag zelfbeeld	Zelfbeleving
Stress	Coping

Examentruc

Vaak krijg je een casus:

"Mevrouw slaapt slecht en is overdag moe."

Welke gezondheidspatroon is aangedaan?

A. Activiteit
B. Slaap/rust
C. Cognitie
D. Coping

👉 B

Of:

"Meneer is 8 kilo afgevallen en eet nauwelijks."

👉 Voeding/stofwisseling

Voor jouw examen zou ik vooral de 11 namen globaal herkennen en de klassieke koppelingen (ondervoeding → voeding, valrisico → activiteit, delier → cognitie, etc.) oefenen. Dat is meestal voldoende voor meerkeuzevragen.

U kent de methodiek van het verpleegkundig proces:

• Gegevens verzamelen, waaronder de verpleegkundige anamnese

• Verpleegkundige diagnose stellen volgens de PES-structuur

• Verpleegdoelen formuleren volgens RUMBA / SMART-eisen

• Verpleegkundige interventies plannen en monitoren

• Evalueren van het verpleegkundig proces

Leeritems

U kent de methodiek van het verpleegkundig proces:

• Gegevens verzamelen, waaronder de verpleegkundige anamnese

• Verpleegkundige diagnose stellen volgens de PES-structuur

• Verpleegdoelen formuleren volgens RUMBA / SMART-eisen

• Verpleegkundige interventies plannen en monitoren

• Evalueren van het verpleegkundig proces

Wat is het verpleegkundig proces?

Een systematische manier om zorg te verlenen.

Je werkt steeds volgens dezelfde cyclus:

1. Gegevens verzamelen

2. Verpleegkundige diagnose stellen

3. Doelen formuleren

4. Interventies plannen/uitvoeren

5. Evalueren

Daarna begint de cyclus opnieuw.

Stap 1: Gegevens verzamelen (anamnese)

Wat doe je?

Je verzamelt informatie over de patiënt.

Subjectieve gegevens

Wat de patiënt vertelt:

• "Ik heb pijn."

• "Ik slaap slecht."

• "Ik ben duizelig."

Objectieve gegevens

Wat jij waarneemt:

• RR 160/95

• Temp 38,7°C

• Rode wond

• Verminderde mobiliteit

Verpleegkundige anamnese

Een gestructureerd gesprek om informatie te verzamelen.

Vaak gebruik je:

• Gordon

• SCEGS

• observaties

• dossierinformatie

• mantelzorginformatie

Stap 2: Verpleegkundige diagnose (PES)

⚠ Dit is NIET hetzelfde als een medische diagnose.

Arts:

Pneumonie

Verpleegkundige:

Ineffectieve luchtwegklaring

PES-structuur

P = Probleem

Wat is het verpleegkundige probleem?

Bijvoorbeeld:

Verminderde mobiliteit

E = Etiologie (oorzaak)

Waardoor ontstaat het probleem?

Bijvoorbeeld:

ten gevolge van spierzwakte

S = Symptomen

Waaraan zie je dat?

Bijvoorbeeld:

zichtbaar door moeite met lopen en afhankelijkheid bij ADL

Voorbeeld

Verminderde mobiliteit ten gevolge van spierzwakte zichtbaar door moeite met lopen en afhankelijkheid bij ADL.

Dat is een complete PES.

Stap 3: Verpleegdoelen formuleren

Nu bepaal je:

Wat wil ik bereiken?

SMART

S = Specifiek

Duidelijk omschreven.

M = Meetbaar

Kun je meten of observeren?

A = Acceptabel

Patiënt kan zich erin vinden.

R = Realistisch

Haalbaar.

T = Tijdsgebonden

Wanneer bereikt?

Voorbeeld SMART

Binnen 7 dagen loopt patiënt zelfstandig 50 meter met rollator.

RUMBA

Sommige opleidingen gebruiken RUMBA naast SMART.

R = Relevant

U = Understandable

M = Measurable

B = Behavioral

A = Achievable

Zelfde idee:

een goed geformuleerd doel

Stap 4: Interventies plannen en uitvoeren

Nu bepaal je:

Wat ga ik doen om het doel te bereiken?

Voorbeelden

Probleem:

Verminderde mobiliteit

Interventies:

• dagelijks mobiliseren

• looptraining ondersteunen

• fysiotherapeut inschakelen

• valpreventie toepassen

Monitoren

Tijdens uitvoering blijf je kijken:

• werkt het?

• verslechtert patiënt?

• moet plan aangepast worden?

Stap 5: Evalueren

De belangrijkste vraag:

Is het doel bereikt?

Mogelijke uitkomsten

Doel bereikt

✔ Zorg afbouwen of afsluiten

Gedeeltelijk bereikt

✔ Plan aanpassen

Niet bereikt

✔ Opnieuw analyseren

Examenvoorbeeld

Casus:

Mevrouw eet slecht en is 5 kg afgevallen.

Vraag:

Wat is de eerste stap van het verpleegkundig proces?

A. Evalueren
B. Interventies uitvoeren
C. Gegevens verzamelen
D. Doel formuleren

👉 Antwoord: C

Wat moet je écht onthouden?

De volgorde

Gegevens verzamelen → Diagnose → Doel → Interventie → Evaluatie

PES

P = probleem
E = oorzaak
S = symptomen

SMART

Doel moet:

• specifiek

• meetbaar

• acceptabel

• realistisch

• tijdsgebonden

Koppeling met alles wat je eerder hebt geleerd

• Gordon → helpt bij gegevens verzamelen

• SCEGS → helpt bij gegevens verzamelen

• NANDA → verpleegkundige diagnose

• NIC → interventies

• NOC → doelen/evaluatie

• Klinisch redeneren → loopt door alle stappen heen

Daarom is dit eigenlijk één van de belangrijkste thema's van je hele examen. Als je dit schema begrijpt, vallen veel andere onderwerpen ineens op hun plek.

4⃣ Verpleegkundige interventies plannen én monitoren

Na de diagnose (PES) en het doel (SMART/RUMBA) bepaal je:

Wat ga ik doen om het doel te bereiken?

Dat zijn de verpleegkundige interventies.

Interventies plannen

Voorbeeld:

Probleem

Verminderde mobiliteit

Doel

Patiënt loopt binnen 1 week zelfstandig 50 meter met rollator.

Interventies

• Dagelijks mobiliseren

• Loopoefeningen begeleiden

• Fysiotherapeut inschakelen

• Valpreventiemaatregelen toepassen

Monitoren

Monitoren betekent:

Tijdens de uitvoering blijven controleren of de zorg effect heeft.

Je kijkt bijvoorbeeld naar:

• Verbetert de situatie?

• Verslechtert de situatie?

• Ontstaan er nieuwe problemen?

• Wordt het doel waarschijnlijk gehaald?

Voorbeeld:

Je mobiliseert een patiënt dagelijks.

Dan monitor je:

• Hoe ver loopt hij?

• Heeft hij pijn?

• Is hij minder benauwd?

• Heeft hij meer kracht?

Dus:

📌 Plannen = wat ga ik doen?

📌 Monitoren = werkt het wat ik doe?

5⃣ Evalueren van het verpleegkundig proces

Evalueren is de laatste stap.

De vraag is:

Is het verpleegdoel bereikt?

Mogelijke uitkomsten

Doel bereikt

Voorbeeld:

Doel:

Binnen 7 dagen zelfstandig 50 meter lopen.

Resultaat:

Patiënt loopt 60 meter zelfstandig.

✅ Doel bereikt

Doel gedeeltelijk bereikt

Resultaat:

Patiënt loopt 25 meter.

⚠ Plan aanpassen

Doel niet bereikt

Resultaat:

Patiënt kan nog steeds niet zelfstandig lopen.

⚠ Opnieuw analyseren:

• Is de diagnose juist?

• Waren de interventies passend?

• Is het doel realistisch?

Examentruc

Veel studenten halen monitoren en evalueren door elkaar.

Monitoren

= tijdens de zorg

"Hoe gaat het nu?"

Evalueren

= na een afgesproken periode

"Hebben we het doel bereikt?"

Het volledige verpleegkundig proces

1. Gegevens verzamelen (anamnese, observaties)

2. Verpleegkundige diagnose (PES)

3. Doelen formuleren (SMART/RUMBA)

4. Interventies plannen en uitvoeren

5. Monitoren (blijven volgen)

6. Evalueren (doel bereikt?)

Als je deze volgorde kent en PES + SMART kunt herkennen, zit je voor dit leerdoel meestal heel goed. Dat is vaak belangrijker dan alle definities letterlijk uit je hoofd kennen.

Leeritems

U weet van onderstaande plannen:

• wat het doel van het plan is

• waaruit het plan opgebouwd is

• welke eisen er gesteld worden aan het plan

• bij welke doelgroep(en) het plan ingezet kan worden

(Zorg)plannen

• Zorgleefplan / Ondersteuningsplan

• Verpleegplan

• Signaleringsplan

• Activiteitenplan

1⃣ Zorgleefplan / Ondersteuningsplan

🎯 Doel

Beschrijven hoe de zorgvrager wil leven en welke ondersteuning daarbij nodig is.

Het gaat niet alleen om ziekte, maar om:

"Hoe wil deze persoon zijn leven vormgeven?"

Veel gebruikt in:

• verpleeghuis

• gehandicaptenzorg

• thuiszorg

• langdurige zorg

🏗 Opbouw

Vaak gebaseerd op leefgebieden zoals:

• lichamelijk welzijn

• mentaal welbevinden

• woon- en leefomgeving

• participatie/sociale contacten

Soms gekoppeld aan Gordon of Positieve Gezondheid.

Eisen

• samen met cliënt opgesteld

• cliëntgericht

• regelmatig evalueren

• wensen en doelen van cliënt centraal

Doelgroep

• ouderen

• gehandicaptenzorg

• langdurige zorg

• thuiszorg

2⃣ Verpleegplan

🎯 Doel

Beschrijven welke verpleegkundige zorg nodig is.

Meer verpleegkundig en klinisch gericht dan een zorgleefplan.

🏗 Opbouw

Vaak volgens het verpleegkundig proces:

Gegevens

(anamnese)

Diagnose

(PES / NANDA)

Doelen

(SMART / RUMBA)

Interventies

(NIC)

Evaluatie

(NOC)

Voorbeeld

Probleem:

Verminderde mobiliteit

Doel:

Binnen 1 week zelfstandig 50 meter lopen

Interventies:

dagelijks mobiliseren

Eisen

• actueel

• concreet

• verpleegkundig onderbouwd

• evalueren

Doelgroep

Iedere zorgvrager waarbij verpleegkundige zorg nodig is.

3⃣ Signaleringsplan

🎯 Doel

Vroegtijdig herkennen van verslechtering of probleemgedrag.

Eigenlijk:

"Wat zijn de eerste signalen en wat doen we dan?"

Vaak gebruikt bij

• psychiatrie

• dementie

• autisme

• verslavingszorg

• gedragsproblemen

🏗 Opbouw

Vaak:

Groen

Alles gaat goed

Oranje

Eerste signalen

Rood

Escalatie of crisis

Acties

Wat doet zorgverlener?

Voorbeeld

Groen:

• rustig gedrag

Oranje:

• meer terugtrekken

• slechter slapen

Rood:

• agressie

• crisis

Actie:

• arts informeren

• extra observatie

Eisen

• concreet

• herkenbare signalen

• duidelijke afspraken

Doelgroep

Vooral cliënten met:

• psychische problemen

• dementie

• onbegrepen gedrag

4⃣ Activiteitenplan

🎯 Doel

Beschrijven welke activiteiten bijdragen aan welzijn, participatie en kwaliteit van leven.

Niet primair gericht op medische zorg.

🏗 Opbouw

Vaak:

• interesses

• hobby's

• mogelijkheden

• doelen

• geplande activiteiten

Voorbeeld

Doel:

Sociale contacten behouden

Activiteit:

Wekelijks kaartmiddag

Eisen

• aansluiten bij wensen cliënt

• haalbaar

• betekenisvol

Doelgroep

• ouderenzorg

• gehandicaptenzorg

• dagbesteding

• revalidatie

📌 Examen-overzicht

Plan	Hoofdfocus
Zorgleefplan	Leven en welzijn
Ondersteuningsplan	Ondersteuning bij dagelijks functioneren
Verpleegplan	Verpleegkundige zorg
Signaleringsplan	Vroegtijdig signaleren van problemen
Activiteitenplan	Daginvulling en participatie

🎯 Hoe onthoud ik dit?

Zorgleefplan

👉 Hoe wil iemand leven?

Verpleegplan

👉 Welke verpleegkundige zorg is nodig?

Signaleringsplan

👉 Welke signalen wijzen op verslechtering?

Activiteitenplan

👉 Wat doet iemand overdag voor welzijn en participatie?

Dat niveau van begrip is meestal ruim voldoende voor meerkeuzevragen. Vaak krijg je een casus en moet je herkennen welk plan het beste past.

• U weet waarvoor de letters ‘SOAP’ staan en wat deze inhouden

• U weet hoe u kunt rapporteren volgens de SOAP-methode

📝 Wat is SOAP?

SOAP is een methode om gestructureerd te rapporteren in de zorg.

Het zorgt ervoor dat rapportages:

• duidelijk zijn

• objectief zijn

• volledig zijn

• makkelijk overdraagbaar zijn

Waar staat SOAP voor?

S = Subjectief

Wat vertelt de patiënt?

👉 Gevoelens, klachten, ervaringen.

Voorbeelden:

• "Ik heb pijn."

• "Ik voel me duizelig."

• "Ik heb slecht geslapen."

Dit zijn dingen die de patiënt zelf aangeeft.

O = Objectief

Wat neem jij waar?

👉 Feiten, observaties, metingen.

Voorbeelden:

• Temp 38,7°C

• RR 160/90

• Wond rood en gezwollen

• Patiënt loopt moeizaam

Hier horen géén meningen in.

A = Analyse

Wat betekenen de gegevens?

👉 Jouw professionele beoordeling.

Voorbeelden:

• Pijnklachten lijken toe te nemen.

• Mogelijke dehydratie.

• Verhoogd valrisico.

• Situatie lijkt verslechterd.

⚠ Let op jouw klinisch redeneren:

Niet:

"Patiënt heeft een UWI."

Wel:

"Klachten passen mogelijk bij een urineweginfectie."

P = Plan

Wat ga je doen?

👉 Acties, interventies, vervolg.

Voorbeelden:

• Vitale functies vervolgen.

• Arts informeren.

• Glucose controleren.

• Extra vocht aanbieden.

• Evalueren over 2 uur.

Voorbeeld SOAP-rapportage

Casus

Mevrouw zegt dat zij zich duizelig voelt en weinig heeft gedronken.

S

Mevrouw geeft aan zich duizelig te voelen en weinig dorst te hebben.

O

Droge slijmvliezen zichtbaar. RR 100/60 mmHg. Pols 105/min.

A

Klachten en observaties passen mogelijk bij dehydratie.

P

Vochtinname stimuleren. Vitale functies monitoren. Arts informeren volgens SBAR.

Verschil tussen SOAP en klinisch redeneren

Eigenlijk gebruik je dezelfde denkstappen:

Klinisch redeneren	SOAP
Wat vertelt patiënt?	S
Wat zie ik?	O
Wat denk ik dat er speelt?	A
Wat ga ik doen?	P

Daarom vinden veel studenten SOAP vrij logisch.

Examenvragen die vaak voorkomen

Waar staat de A voor?

✅ Analyse

Waar noteer je de bloeddruk?

✅ Objectief

Waar noteer je "ik heb pijn"?

✅ Subjectief

Waar noteer je "arts geïnformeerd"?

✅ Plan

Wat moet je kennen?

Voor jouw examen zou ik dit letterlijk onthouden:

Letter	Betekenis
S	Subjectief (wat patiënt zegt)
O	Objectief (wat jij waarneemt)
A	Analyse (wat betekenen de gegevens?)
P	Plan (wat ga je doen?)

• U weet wat bedoeld wordt met ‘Persoonsgerichte zorg’

• U weet wat bedoeld wordt met ‘Vraaggestuurde zorg’ (waarbij regie van de zorgvrager uitgangspunt is)

👤 Persoonsgerichte zorg

🎯 Wat betekent het?

Persoonsgerichte zorg betekent:

De persoon staat centraal, niet de ziekte.

Je kijkt naar:

• wensen

• behoeften

• voorkeuren

• normen en waarden

• levensverhaal

Niet alleen naar:

• diagnose

• beperkingen

• medische problemen

Voorbeeld

Niet:

"Iedereen gaat om 08:00 uur uit bed."

Maar:

"Meneer staat zijn hele leven al om 10:00 uur op. Dat respecteren we zoveel mogelijk."

Belangrijke kenmerken

• cliënt centraal

• samen beslissen

• aandacht voor kwaliteit van leven

• aandacht voor eigen wensen

Examenvraag

Wat past het best bij persoonsgerichte zorg?

A. Alle cliënten volgen hetzelfde dagschema
B. De wensen van de cliënt worden meegenomen in de zorgverlening
C. De arts bepaalt alle zorgdoelen
D. Zorg wordt uitsluitend gebaseerd op medische diagnoses

✅ B

🗣 Vraaggestuurde zorg

🎯 Wat betekent het?

Vraaggestuurde zorg betekent:

De zorg sluit aan bij de hulpvraag van de zorgvrager.

De zorgvrager heeft zoveel mogelijk regie.

Kernwoord

Regie

De cliënt bepaalt zoveel mogelijk:

• wat belangrijk is

• welke ondersteuning gewenst is

• hoe zorg wordt uitgevoerd

Voorbeeld

Niet:

"U moet deze activiteit doen."

Maar:

"Welke activiteit vindt u belangrijk?"

Belangrijke kenmerken

• eigen regie

• zelfredzaamheid stimuleren

• keuzes van cliënt respecteren

• samen beslissen

Examenvraag

Wat is een belangrijk uitgangspunt van vraaggestuurde zorg?

A. Zorgverlener bepaalt alles
B. Protocol staat centraal
C. Regie van de zorgvrager staat centraal
D. Familie beslist

✅ C

🤔 Verschil tussen de twee

Veel studenten denken dat het hetzelfde is.

Ze lijken sterk op elkaar, maar er zit een nuance in.

Persoonsgerichte zorg

👉 Wie is deze persoon?

• levensverhaal

• waarden

• voorkeuren

• kwaliteit van leven

Vraaggestuurde zorg

👉 Wat wil deze persoon?

• hulpvraag

• wensen

• eigen keuzes

• regie

🎯 Simpele examensamenvatting

Persoonsgerichte zorg

De mens achter de patiënt staat centraal.

Vraaggestuurde zorg

De wensen en regie van de zorgvrager staan centraal.

Als ik heel eerlijk ben: voor een MCQ-examen is dat meestal voldoende. Vaak is het antwoord simpelweg iets als "de zorgvrager heeft eigen regie" (vraaggestuurde zorg) of "de wensen en behoeften van de zorgvrager staan centraal" (persoonsgerichte zorg). Dat zijn de sleutelzinnen die je wilt herkennen.