V-lijn: Acute wondzorg

hoe worden wonden ingedeeld?

1) naar oorzaak van de wonde: traumatische wonden (mechanische wonden, thermale wonden, wonden veroorzaakt door elektrische stroom, chemische wonden, stralingswonden), iatrogene wonden (= ontstaan door het beschadigen van de huid en andere structuren bij bepaalde diagnostische of therapeutische procedures bv. incisiewonden bij heelkundige ingrepen, biopsiewonden, wonder door laserstralen, wonder door corrosieve producten, radiatiewonden, donorplaats, therapeutische amputaties), chronische wonden

2) naar het uiterlijk van de wonde: open, gesloten, degloving (= wonde waarbij de huid distaal van een extremiteit, in zijn geheel afgerukt wordt, zoals een handschoen) , amputaties

wat moet je doen bij een afgerukte vinger?

in ijs leggen, vinger eerst in plastiek zakje steken, NIET in de mond steken

histologie, klinisch, spontane heling, therapie bij eerste graads brandwonde

histologie: alleen beschadiging van het epiderm

klinisch: roodheid, zwelling, pijn, geen blaren, vaak pijnlijk

spontane heling: na 3tot4 dagen

therapie: lauw stromend water (10’) en topisch corticoïd

histologie, klinisch, spontane heling en therapie bij oppervlakkige tweedegraads brandwonde

histologie: er is weefseldestructie tot boven het niveau van de talgklieren

klinisch: roodheid, blaarvorming, exsudatie (uittreden van vocht), veel pijn

spontane heling: na 2tot3 weken, weinig tot geen litteken

therapie: lauw stromend water (10’) en open prikken van eventuele blaren. Bij kleine blaren is openprikken niet nodig. Blaren die spontaan opengaan: best blaardak verwijderen wegens risico op surinfectie. Hydrogel of vaselinegaas gebruiken na reiniging met fysiologisch water.

histologie, klinisch, spontane heling en therapie van een diepe tweedegraads brandwonde

histologie: er is weefseldestructie tot onder het niveau van de talgklieren

klinisch: roodheid, blaarvorming, weinig exsudatie, weinig pijn

spontane heling: ongeveer 3 weken, litteken

therapie: idem aan oppervlakkige tweedegraads brandwonde

histologie, klinisch, spontane heling en therapie bij een derdegraads brandwonde = full-thickness burn

histologie: volledige necrose van epidermis, cutis en subcutis

klinisch: de huid vertoont een lederachtig aspect, er is geen pijn, ongevoeligheid

spontane heling: na maanden met litteken

therapie: acuut lauw stromend water, behalve voor kleine wondjes is chirurgie noodzakelijk, opname in het ziekenhuis

wanneer opname in het ziekenhuis bij brandwonde? (6)

1) verbranding van de luchtwegen

2) van het gezicht

3) van handen en voeten

4) van genitalia

5) meer dan 15% partial thickness

6) meer dan 2% full thickness

Wat zijn de lokale factoren die een rol spelen bij wondgenezing?

1) type, diepte en uitgebreidheid van de wonde

2) contaminatie met micro-organismen

3) aanwezigheid van pus en/of necrose

4) vascularisatie in de wondomgeving

Wat zijn de algemene factoren die een rol spelen bij wondgenezing?

1) voedingtoestand van de patiënt: cachexie of een slechte algemene toestand resulteert in een slechte wondgenezing

2) medicatie: cytostatica (remt celdeling), anti-inflammatoire medicatie, anticoagulantia (antistoller) hebben negatief effect

3) leeftijd

4) onderliggend lijden

Hoe herken je veneuze bloedingen? Hoe stop je ze?

Constante stroom, donkere kleur

Drukverband na hoogstand

Hoe herken je arteriële bloedingen? Hoe stop je ze?

Gulpende stroom, rood bloed, synchroon met pols

Rechtstreekse druk met de vuist, stevige en continue compressie

Knevel voor indirecte druk proximaal van de spuitende ader

welke wondafdekkingen bestaan er?

non-woven kompressen

niet-inklevend verband

vetgaasverband

niet inklevende compressen

silicone contactlaag

metalline kompres (2 lagig)

polyurethaan film

wat zijn de voorwaarden voor een genezing per primam van een diepere snijwonde?

de snijwonde heeft scherpe randen, de doorbloeding is goed en er is geen contaminatie en/of infectie

de wondranden van kleine, ondiepe wonden kunnen naar elkaar worden gebracht en gefixeerd worden met hechtstrips

grotere en/of diepere wonden worden gehecht, zo nodig in meerdere lagen

Wat moet je meteen doen bij een brandwonde?

koelen, 20min, fris stromend water, niet rechtstreeks op brandwonde, kledij verwijderen en juwelen verwijderen