układ autonomiczny farma | Quizlet

przekaźniki w gruczołach potowych

acetylocholina

pobudzają zwoje wegetatywne (2)

• nikotyna

• epibatydyna

nikotyna (3)

• pobudza układ nagrody i procesy kognitywne

• tachykardia, wzrost ciśnienia

• cytozyna - leczenie uzależnienia

Nikotyna - działania niepożądane (4)

• czkawka, nudności, wymioty

• tachykardia

• migotanie przedsionków

• zaburzenia snu

nikotyna przeciwwskazania (5)

• stan po zawale

• dławica

• arytmia

• choroba wrzodowa żołądka

• niestabilne nadciśnienie

układ przywspółczulny (3)

• mediator - acetylocholina

• receptor muskarynowy

• w osoczu pseudocholinesteraza - zapobiega odległemu działaniu ACh

pobudzają układ przywspółczulny (3)

• cholinomimetyki (parasympatykomimetyki)

• bezpośrednio - agoniści receptorów muskarynowych

• pośrednio - inhibitory esterazy ACh

hamują układ przywspółczulny (3)

• cholinolityki (parasympatykolityki)

• leki atropinowe

• antagoniści receptorów muskarynowych

rec M3 (5)

• neuronalny

• OUN - pamięć, uczenie

• zwoje

• wzrost IP3 i DAG

• też w m gładkich i gruczołach wydzielania zewnętrznego

rec M2 (2)

• serce

• spadek cAMP (zwolnienie)

rec M4 (2)

• neurony OUN

• regulacja ruchów dowolnyc

rec M5

OUN

agoniści receptora M (4)

• betanechol

• karbachol

• pilokarpina

• cewimelina

betanechol (3)

• agonista M

• pobudza perystaltykę i opróżnianie pęcherza

• przy atoni pęcherza i jelit

karbachol (2)

• agonista M

• zwężenie źrenic przy operacjach gałki ocznej

Pilokarpina (2)

• agonista M

• na jaskrę i łysienie

Pilokarpina i cewimelina (4)

• agoniści M

• zwiększenie wydzielania śliny i łez

• na zespół Sjögrena

• po radioterapii

działanie pilokarpiny na jaskrę (3)

• wzrost napięcia mięśnia rzęskowego

• wybrzusza soczewkę i ułatwia drenaż

• spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego

agoniści receptora M działanie niepożądane (6)

• ślinotok, łzawienie, pocenie

• wymioty, biegunka

• nietrzymanie moczu

• bradykardia i spadek ciśnienia

• skurcz oskrzeli

• zaburzenia akomodacji (krótkowzroczność)

agoniści receptora M przeciwwskazania (6)

• arytmie

• niewydolność serca

• astma

• choroby pp

• choroba parkinsona

• utrudnione oddawanie moczu

substancje toksyczne w muchomorze (4)

• muskaryna

• kwas ibotenowy

• muscymol

• działają na receptor GABA

muskaryna (5)

• substancja modelowa

• w grzybach (muchomory)

• objawy zatrucia - łzawienie, ślinienie, brzuszne, zwężenie źrenic, rozmycie obrazu

• spłycenie oddechu, depresja oddechowa

• wymaga leczenia atropinowego, płukania żołądka, węgiel aktywny

Inhibitory AChE na co (6)

• indukują skurcz mięśni w tym szkieletowych

• atonia pp i pęcherze

• miastenia (niedowład)

• jaskra

• zatrucie PS (atropiną i hioscyną)

• cofnięcie zwiotczenia kurarowego w znieczuleniu ogólnym

Inhibitory AChE (5)

• fizostygmina

• neostygmina

• pirystygmina

• distygmina

• echotiofat

Fizostygmina

• Inhibitor AChE

• Odtrutka na atropine

Neostygmina (6)

• Inhibitor AChE

• metylosiarczan

• zaburzenia opróżniania pęcherza

• zaparcia atoniczne

• myathenia gravis

• odwracanie bloku nerwowo-mięśniowego po środkach zwiotczający

Pirydostygmina i distygmina (3)

• Inhibitory AChE

• zaburzenia opróżniania pęcherza

• zaparcia atoniczne

• myathenia gravis

Inhibitory AChE działania niepożądane (3)

• nie przechodzą do OUN - mniej

• podobne do pilokarpiny

• drżenia i skurcze mięśni

Inhibitory AChE przechodzące do mózgu (4)

• donepezil

• rywastygmina

• galantamina

• na Alzheimera

nieodwracalne Inhibitory AChE (2)

• gazy bojowe (sarin, tabun)

• insektycydy (malation)

zatrucie ostre inhibitorami AChE (3)

• zwężenie źrenic, skurcz oskrzeli, bezwiedne oddawanie moczu, biegunka

• drżenie, porażenie mięśni w tym oddechowych

• leczenie - atropina, reaktywatory AChE

reaktywatory AChE

oksymy - pralidoksym

inhibitory rec M (3)

• atropina i hioscyna (skopolamina)

• naturalne alkaloidy psiankowate

• przenikają do mózgu

atropina (8)

• inhibitor M

• ośrodkowe działanie pobudzające

• reanimacja (na bradykardie i zatrzymanie akcji serca)

• rozkurczowo (ostre stany spastyczne pp)

• zatrucie inhibitorami AChE lub glikozydami naparstnicy

• przed znieczuleniem ogólnym (rozkurcz oskrzeli i zmniejszenie śluzu)

• długotrwale rozszerzenie źrenic, leczenie zapalenia tęczówki

• diagnostyka refrakcji u dzieci

Hioscyna (skopolamina) (2)

• inhibitor M

• ośrodkowe działanie hamujące

zatrucie atropiną (7)

• wilcze jagody

• hipertermia

• rozszerzenie źrenic

• porażenie gruczołów potowych

• rozszerzenie naczyń skórnych przez histaminę (czerwona skóra)

• pobudzenie psychomotoryczne, omamy

• tachykardia

Zatrucie atropiną - leczenie (3)

• płukanie żołądka

• fizostygmina

• diazepam

Parasympatykolityki syntetyczne (5)

• butylobromek hioscyny (butyloskopolamina)

• ipratropium, tiotropium

• solifenacyna, tolterodyna, oksybutynina

• tropikamid, cyklopentolat

• ośrodkowe w chorobie parkinsona

butylobromek hioscyny (butyloskopolamina) (3)

• nie przenika do OUN

• słabo wchłaniany

• rozkurczowo na kolkę jelitową i wątrobową i bolesne miesiączki

ipratropium i tiotropium (4)

• inhibitory M

• hamowanie skurczu oskrzeli

• POChp, astma, zapalenie oskrzeli

• wziewnie

solifenacyna, tolterodyna i oksybutynina (3)

• inhibitory M

• na nietrzymanie moczu

• wybiórczo na M3

tropikamid i cyklopentolat (2)

• inhibitory M

• rozszerzenie źrenicy dospojówkowo

Parasympatykolityki działanie niepożądane (8)

• podwyższone ciśnienie śródgałkowe•

• suchość w jamie ustnej

• zaparcia i zatrzymanie moczu

• tachykardia

• rozszerzenie źrenic

• zmniejszenie potu

• senność

• nasilenie demencji

Parasympatykolityki przeciwwskazania (6)

• jaskra

• choroba niedokrwienna i arytmie

• atonie i niedrożność jelit

• przerost prostaty

• nużliwość mięśniowa Miastenia gravis

• gorączka (atropina)

Leki o dodatkowym działaniu parasympatykolitycznym (4)

• p/histaminowe 1 gen - hydroksyzyna

• neuroleptyki - promazyna

• p/depresyjne trójcykliczne - doksepina

• p/parkinsonowe - biperyden

gdzie adrenalina

w nerkach

rec a1 (6)

• mięśnie naczyń - skurcz

• skurcz zwieraczy pp i pęcherza

• spadek wydzielania śliny

• skurcz rozwieracza źrenicy

• spadek wydzielania insuliny

• skurcz macicy

rec a2 (2)

• presynaptycznie

• hamowanie NA (sprzężenie zwrotne)

rec b1 (2)

• serce - skurcz i częstość

• nerki - wydzielanie reniny

rec b2 (6)

• mięśnie gładkie

• rozkurcz oskrzeli i naczyń wieńcowych i mięśniowych

• rozluźnienie mięśnia rzęskowego

• zwolnienie perystaltyki

• aktywacja glikogenolizy i glukoneogenezy

• rozkurcz zwieracza pęcherza i macicy

rec b3 (2)

• tkanka tłuszczowa - lipoliza

• pęcherz - rozkurcz

adrenalina działanie na serce (3)

• chrono i inotropowe

• wzrost zużycia tlenu

• może zaburzać rytm

adrenalina działanie na naczynie (2)

• a1 - skurcz (wzrost oporu obwodowego i ciśnienia, spadek przepływu nerkowego)

• b2 - rozkurcz (naczynia m szkieletowych przez NO i wieńcowych przez adenozynę, spadek oporu)

adrenalina inne działanie (3)

• b2 - rozszerzenie oskrzeli

• wzrost glukozy

• b2 - hamowanie degranulacji mastocytów

Adrenalina - wskazania (4)

• wstrząs anafilaktyczny, septyczny

• skurcz oskrzeli (astma)

• zatrzymanie akcji serca

• łączenie z lekami miejscowi znieczulającymi - opóźnia wchłanianie

Adrenalina - działania niepożądane (5)

• wzrost ciśnienia tętniczego

• tachykardia, zaburzenia rytmu serca

• udar

• objawy lękowe, pobudzenie

• nasilenie choroby niedokrwiennej

Adrenalina - przeciwwskazania (9)

• miażdżyca, ChNS

• nadciśnienie, niewydolność, bloki i świeży zawał serca oraz arytmie

• cukrzyca

• nadczynność tarczycy (bo zwiększa wrażliwość na katecholaminy)

• ciężka niewydolność nerek

• hiperkalcemia i hipokalemia

• jaskra z zamkniętym kątem przesączania (rozszerzenie źrenicy może wywołać atak)

• przerost prostaty (bo zatrzymanie moczu)

• ciąża

Noradrenalina - działanie (5)

• działa głównie na receptory α

• podnosi opór obwodowy

• powoduje

bradykardię

• zmniejsza przepływ nerkowy i w mięśniach szkieletowych

• brak działania na oskrzela

noradrenalina wskazania (3)

• wstrząs

• hipotonia

• z lekami miejscowo znieczulającymi (opóźnia wchłanianie)

Noradrenalina - przeciwwskazania (3)

• bradykardia

• choroby zakrzepowe naczyń

• podobne jak przy adrenalinie

dopamina (3)

• zwiększa ukrwienie nerek, mózgu i serca

• b1 - wzrost HR i siły skurczu serca

• a - wzrost ciśnienia

dopamina wskazania (2)

• ostra niewydolność nerek

• ostra niewydolność serca i wstrząs kardiogenny

leki pobudzające układ współczulny (3)

• adreno/sympatykomimetyki

• bezpośrednie - agoniści receptorów a i b

• pośrednie - nasilają uwalnianie neuroprzekaźnika NA

leki hamujące układ współczulny (3)

• adreno/sympatykolityki

• bezpośrednie - antagoniści rec a i b

• pośrednie - zmniejszają aktywność układu ośrodkowo lub przez zmniejszanie neuroprzekaźników

agoniści receptorów a (6)

• midodryna

• etylefryna

• ksylometazolina

• oksymetazolina

• tetryzolina

• fenylefryna

Midodryna (3)

• agonista alfa1

• skurcz naczyń i wzrost ciśnienia

• na ciężkie niedociśnienie ortostatyczne

Midodryna - działania niepożądane (7)

• nadciśnienie w pozycji leżącej

• odruchowa bradykardia

• parestezje

• świąd

• zatrzymanie moczu

• nadpobudliwość

• niepokój

Midodryna - przeciwwskazania (6)

• choroba wieńcowa

• zaburzenia rytmu

• nadciśnienie

• jaskra

• nadczynność tarczycy

• przerost prostaty

Etylefryna (4)

• nieselektywny agonista alfa i beta

• podwyższa cienienie

• zwiększa HR

• na niedociśnienie

ksylometazolina, oksymetazolina, tetryzolina (5)

• agoniści rec a

• miejscowo

• obkurczanie naczyń i zmniejszenie obrzęku śluzówek (krople do nosa)

• na zapalenie spojówek

• uzależniają

fenylefryna (3)

• agonista a1

• objawowe leczenie przeziębień

• krople do nosa

nieselektywni agoniści receptorów b (2)

• izoprenalina

• orcyprenalina

agonista rec b1

dobutamina

agoniści rec b2 (5)

• salbutamol

• fenoterol

• salmeterol

• formoterol

• wilanterol

Izoprenalina i orcyprenalina (2)

• agoniści b1 i b2

• bradykardia i blok serca

dobutamina (5)

• agonista b1

• przyspiesza HR bez wzrostu ciśnienia

• na wstrząs kardiogenny i ostra niewydolność serca

• na zespół małego rzutu

• próba obciążeniowa serca

agoniści rec b2 wskazania (4)

• skurcze oskrzeli

• miejscowo - aerozole

• przedwczesne skurcze macicy (fenoterol)

• NIE MA ABSOLUTNEJ SELEKTYWNOŚCI

agoniści rec b2 działania niepożądane (4)

• tachykardia

• drżenia mięśniowe i pobudzenie

• zmiany ciśnienia

• hipokaliemia (RAA)

agoniści rec b3 wskazania (4)

• mirabegron

• zespół pęcherza nadreaktywnego

• nie powoduje senności i zatrzymania moczu

• ADR: tachykardia, migotanie przedsionków, wzrost ciśnienia, alergie

Pośrednie sympatykomimetyki (4)

• amfetamina

• efedryna

• pseudoefedryna

• kokaina

Pośrednie sympatykomimetyki działanie (6)

• nie działają na receptory

• uwalniają NA z pęcherzyków synaptycznych

• blokują wychwyt zwrotny

• kokaina blokuje kanały sodowe

• tolerancja - osłabienie przy kolejnych dawkach

• zwiększenie koncentracji, poprawa uczenia, zanik głodu i potrzeby snu

efedryna (4)

• przenika do OUN

• na ciężkie skurcze oskrzeli

• niedociśnienie w znieczuleniu podpajęczynówkowym

• krople do nosa i p o

Pseudoefedryna (3)

• zapalenie górnych dróg oddechowych

• zmniejszenie zapalenia błony śluzowe nosa i zatok

• mniej działań na OUN

Pośrednie sympatykomimetyki działania niepożądane (5)

• zaburzenia rytmu

• tachykardia i wzrost ciśnienia

• zawał i udar

• bóle głowy, nudności

• bezsenność, omamy, psychozy

Pośrednie sympatykomimetyki przeciwwskazania (5)

• nadciśnienie

• ChNS

• cukrzyc

• nadczynność tarczycy

• jaskra

nieselektywni antagoniści rec a (3)

• fentolamina, fenoksybenzamina, tolazolina

• nasilona odruchowa tachykardia

• nie blokują sprzężenia zwrotnego wydzielania katecholamin

antagoniści rec a1 (4)

• prazosyna

• terazosyna

• doksazosyna

• urapidyl

prazosyna (4)

• antagonista a1

• rozkurcz naczyń

• na nadciśnienie

• ADR: hipotonia, omdlenia, tachykardia, obrzęk śluzówki, ból głowy, pobudzenie, depresja

terazosyna, doksazosyna (3)

• antagoniści a1

• mniejsze skoki ciśnienia

• na nadciśnienie

• na łagodny przerost prostaty

urapidyl (3)

• stany nagłe nadciśnienie

• agonista rec 5-HT1A

• działanie ośrodkowe

antagoniści a1 przeciwwskazania (3)

• niedociśnienie

• zwężenie światła pp

• zaburzenia wątroby

antagoniści a1 działania niepożądane (8)

• bóle głowy

• tachykardia

• hipotonia ortostatyczna

• problemy ze snem

• impotencja

• zaburzenia apetytu

• suchość w ustach

• zapchany nos

antagoniści rec a1A (3)

• alfuzosyna

• tamsulosyna

• sylodosyna

antagoniści rec a1A działanie (3)

• rozkurczowe

• przeciwnadciśnieniowe (alfuzosyna)

• ułatwiają sikanie - na łagodny przerost gruczołu krokowego

Sympatolityki (pośrednie) (4)

• klonidyna

• moksonidyna

• ryenidyna

• metylodopa

Sympatolityki działanie (6)

• działanie ośrodkowe (pień mózgu i podwzgórze)

• pobudzają rec a2 i imidazolowe (postsynaptyczne receptory jądra pasma samotnego)

• zmniejszają katecholaminy

• spadek aktywności neuronów współczulnych

• na nadciśnienie - rozkurcz naczyń

• na migrenę

Sympatolityki działania niepożądane (7)

• sedacja, depresja, bezsenność

• hipotonia ortostatyczna

• bradykardia

• objaw raynauda

• suchość w ustach

• bóle mięśniowe

• NADCIŚNIENIE Z ODBICIA

Metylodopa (4)

• pobudza a2

• fałszywy neuroprzekaźnik

• zamiast NA w ziarnistosciach sekrecyjnych neuronów OUN i zakończeniach obwodowych

• na nadciśnienie u ciężarnych (NIETERATOGENNA)

Metylodopa -działania niepożądane (7)

• sedacja, senność, bóle głowy, depresja

• suchość w ustach

• zaburzenia ortostatyczne

• bradykardia

• zaparcia, biegunki, wymioty

• upośledza koncentrację

• objawy pozapiramidowe (parkinsonowskie)

nieselektywne beta-blokery (6)

• propranolol

• tymolol

• labetalol

• pindolol

• karteolol

• karwedilol