pedagogiek in de samenleving ll

individuele technisch/instrumentele niveau

antwoord op basis van kennis en ervaring over kaders en communicatie

→ hoe krijg ik wat ik wil

individuele ethisch normatieve niveau

antwoord op basis van analyse van ethisch dilemma

→ wat zou ik moeten doen als professional

Collectief technisch/instrumentele niveau

antwoord op basis van een onderzoek

→Hoe werkt dit binnen de organisatie? wat zegt de wet?

Collectief ethisch normatieve niveau

antwoord op basis van een moreel beraad

→ wat zou de organisatie moeten doen? wat zouden we moeten doen als we in het belang van het kind willen samenwerken?

Collectief

een groep mensen die samen iets delen, doen of nastreven. Het gaat dus niet om één persoon (individueel), maar om meerdere mensen als geheel

Dimensie

bepaald gezichtspunt, aspect of invalshoek

Etisch/normatieve dimensie

Wat is het goede om te doen

technisch/instrumentele dimensie

Hoe bereik ik mijn doel

Collectieve aspacten sociaal werk

Beroepsprofiel, beroepsvereniging, beroepsregistratie, beroepscode, richtlijnen, handreikingen en veldnormen, professionele toetsing/tuchtrecht

Definitie HBO-pedagogiek

helpen mensen sterker, zelfstandiger en gelukkiger te worden, met respect voor rechten, verschillen en gelijke kansen. En probeert tegelijk de samenleving eerlijker en socialer te maken.

beroepsprofiel

hierin beschrijft een beroepsgroep wat de missie van een beroep is, de kerntaken, de kennisbasis en de competenties die belangrijk zijn binnen het beroep

→ Verscijnt voor het eerst in Nederland in 1997

Opleidingsprofiel

hierin staat beschreven welke kennis en bouwstenen worden aangereikt op de opleiding.

Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk (BPSW)

vereniging/organisatie voor professionals uit hetzelfde beroep, die bepaald wat het beroep inhoud en de beroepsgroep ondersteund bij het bijhouden van kennis

beroepsgroep

is een groep mensen die hetzelfde beroep uitoefenen en vaak dezelfde kennis, vaardigheden en regels delen

Beroepscode

Is gemaakt door de beroepsgroep zelf en hierin staan de beroepsnormen opgenomen→bevat regels en waarden voor professioneel handelen

→ Nederland heeft dit vanaf 1962

richtlijnen

geven advies over hoe je het beste kunt handelen in bepaalde situaties, is evidence bases en ook gemaakt door de beroepsgroep

Handreikingen en veldnormen

wegwijzers is het handelen als pedagoog, zoals afspraken binnen het werkveld etc

Professionals die met jeugdigen en gezinnen werken op minimaal hbo-niveau moeten zich registeren bij

stichting Kwaliteitsregister Jeugd, SKJ

Met een SKJ-registraie ben je persoonlijk verantwoord voor professioneel handelen

dit houd in dat je de ruimte krijgt om zelfstandig beslissingen t nemen op basis van je deskundigheid en word je erkend als serieuze professional binnen jeugdzorg

professionele toetsing

dit kan door onder andere tuchtrecht, de professional moet handelen volgens de beroepscode en hieraan verantwoorden

Waar kan een individueel professional met SKJ-registratie op worden aangesproken door tuchtrecht

• Ruimte voor eigen professionele afwegingen

• Professioneel autonoom handelen; zelfstandig kunnen handelen en eigen keuzes kunnen maken

Discretionaire ruimte

het recht, vrijheid, of de vaardigheid als professional om te kunnen onderscheiden, beoordelen, beslissen of kiezen

→ Er is ruimte om je eigen afweging te maken of een zelfstandig oordeel te vormen

gaat over de ruimte waarin je als professional het eigen handelen kiest en vormgeeft. Aan dat handelen gaat waarnemen, beoordelen, afwegen en beslissen (discretionaire ruimte) vooraf

handelingsruimte

Negatieve vrijheid

vrijheid doordat niemand jou tegenhoudt of dwingt (vrij van beperkingen)

→ niemand houdt je tegen

positieve vrijheid

de mogelijkheid hebben om echt te doen wat belangrijk voor je is (vrijheid om jezelf te ontwikkelen en je doelen waar te maken)

→ je hebt mogelijkheden om iets te bereiken

Ronald Dworkin

1 van de belangrijkste denkers over dicretionaire ruimte

Dworkins donut

model van Dworkin waarin het ‘deeg'/buitenste rand de wet- en regelgeving, beroepscode, richtlijnen zijn. waarbuiten je niet mag handelen, het binnenste gat is de discretionaire ruimte

zwakke bevoegdheid

iemand moet een besluit nemen binnen de regels en kaders

sterkte bevoegdheid

iemand mag zelfstandig een besluit nemen, ook als er ruimte is om van regels of kaders af te wijken

Bernardo Zacka

Belangrijkste denker over hoe je moet handelen in de discretionaire ruimte

Toepassen van regels volgens Zacka in grijs/onduidelijke gebied

• zorgzame benadering

• rigide benadering

• onverschillige benadering

zorgzame benadering

aansluiten bij wat de ander nodig heeft

rigide benadering

de regel wordt zo veel mogelijk toegepast en bekrachtigd. De regel gaat voor de mens

onverschillige benadering

Zomaar iets doen zonder rekening te houden met regels of belangen van persoon in kwestie

Reden voor discretionaire ruimte

Regels gelden universeel en algemeen, maar beschrijven niet alle situaties passen hierbij. Een regels beschrijft zelf niet wanneer hij van toepassing is, in meeste complexe situaties zijn er meerdere regels van toepassing. Een goede dienstverlening verreist individuele aanpak waarin regels soms aangepast moeten worden

Is belangrijk bij afwijken van richtlijnen/gebruik van discretionaire ruimte

Verantwoording

Kritiek op discretionaire ruimte

1. Handelingsruimte tast democratische beginselen (basisregels en waarden) van samenleving aan

2. handelingsruimte biedt mogelijkheden om andere belangen na te streven dan de belangen van de cliënt

3. Professionals zijn niet altijd in staat om zorgvuldig te redeneren

Zijn noodzakelijk bij professionele autonomie

Grenzen

Externe omstandigheden die discretionele ruimte kleiner maken

• Marktwerking zorg en welzijn,

• Managerialisme

• toenemende vraag naar accountability

• beroepsontwikkeling is zelf een bedreiging

Marktwerking zorg en welzijn

organisaties denken meer als organisaties

Managerialisme

managers, protocollen en regels krijgen meer invloed op werk van professionals

toenemende vraag naar accountability

steeds meer verantwoording afleggen

beroepsontwikkeling is zelf een bedreiging

hoe meer een beroep zich ontwikkeld, hoe groter de kans op minder professionele vrijheid

Professionele autonomie

vrijheid en verantwoordelijkheid om zelf professionele keuzes te maken

Normantiviteit

Ideeen en regels over wat goed of passend gedrag is waar keuzes op gebaseerd kunnen worden

Double bind

professionals krijgen aan de ene kant te horen dat ze zich er niet mee moeten bemoeien. Maar als er drama plaatsvindt, dan krijgen ze het verwijt niet eerder te hebben ingegrepen. ‘Wanneer doe je het als professional goed?’

Witte poppetje in model voor verantwoord handelen

pedagoog/sociaal werker

Rode poppetje in model voor verantwoord handelen

Client of clientengroep waarmee je samenwerkt

Model voor verantwoord handelen

Een model dat een sociaal werker helpt om zorgvuldig en verantwoord te handelen binnen professionele kaders

wat is de kern van het model van verantwoord handelen

de relationele lijn

Professionele lijn in model voor verantwoord handelen

Horziontale lijn op collecitief niveau tussen technisch instrumenteel en etisch normantief

Waarom is de professionele relatie tussen client en professional belangrijk is

• Om doelen te behalen en client verder te helpen,

• vorming van identiteit van client in relatie met anderen,

• effectiviteit van de hulpverlening→gericht op rechten en noden

effectieve interventie zijn niet meer zo effectief als

de werkrelatie niet goed is

noden

dingen die iemand nodig heeft om goed te kunnen leven, ontwikkelen en functioneren

Blik van de pedagoog

Moet niet alleen op client zelf zijn maar ook op hoe de client is in relatie met anderen

Belangrijk voor pedagoog om te weten

Waar de begeleiding op gericht is zoals rechten of bijv. noden

Gereedschap pedagoog en wat daarbij belangrijk is

Pedagoog is zijn eigen gereedschap, daarom is reflecteren belangrijk

Moet pedagoog op reflecteren

• Eigen handelen,

• toepassen beroepscode,

• effect van handelen op client

Waarom reflecteren belangrijk is

Omdat je je bewust moet zijn van eigen overtuigingen, maar daar ook buiten moet kunnen denken om client te kunnen helpen bij zijn noden

Collegiale consulatie

Reflecteren met collega’s, team of organisatie

in het midden staat er een rationele lijn tussen de client en de pedagoog

dit draait om het centraal stellen van de relatie met de cliënt, waarbij afstemming, betrokkenheid, menselijk contact en aansluiting bij de behoeften en gevoelens van de ander belangrijk zijn.

Institutionele lijn

verticale lijn op collectief niveau tussen tussen macro (overheid) en meso (organsiatie)

(de organisatie van het maatschappelijke terrein van zorg en welzijn)

Betrokkenen bij instutionele lijn

• Wettelijk kader,

• overheidsbeleid,

• organisatiekaders,

• informele gedragsregels

Moeten ook afwegingen in worden gemaakt

In wetten die vast staan

Drie vormen van kwetsbaarheid

1. Frailty > die samenhangt met mens-zijn en een lichaam hebben (heeft iedereen)

2. Vulnerability > die ontstaat uit manipuleerbare factoren (beïnvloedbaar)

3. Een kwetsbaarheid die het gevolg is van de afhankelijkheid van een ander (relationeel)

Agenderen

als pedagoog iets wat niet goed gaat onder aandacht brengen als start van beleid

Etisch aspect organisatie

zit in missie en visie van organisaties

wat zijn referentiekaders

ideeën, normen, waarden, ervaringen en overtuigingen waarmee iemand naar e wereld of situatie kijkt

(bepaalde kijk naar iets)

Referentiekaders institutionele lijn

instellingsgebied, branchevereniging, vakbonden, protocollen, certificering, kwaliteitskaders, gedragscode

instellingsgebied

regels, visie en afspraken van de organisatie

branchevereniging

een organisatie die opkomt voor een hele broepsgroep of sector

vakbonden

organisaties die opkomen voor werknemers

protocollen

afspraken over hoe je moet handelen

certificering

bewijs dat iemand bevoegd is

kwaliteitskaders

afspraken over wat ‘goede zorg’ of ‘goed professioneel handelen’ is

gedragscode

regels over hoe jij je als professional hoort te gedragen

drie manieren om te reflecteren

• In je eentje (solo-reflectie)

• Met peers (beroepsgenoten, collega’s)

• Met supervisor of coach

Incongruent

je zendt tegenstrijdige boodschappen uit. Je woorden zeggen bijvoorbeeld iets anders dan je lichaamstaal.

Bejegening

is de manier waarop je iemand behandelt en met iemand omgaat, bijvoorbeeld door respectvol te luisteren, te communiceren en aandacht te tonen.

data

objectieve feiten, gegevens waaraan nog geen betekenis is gegeven

informatie

data waaraan betekenis toegekend

kennis

gerechtvaardigde overtuiging van de feiten

Professionele wijsheid

het gebruiken en overzicht hebben van alle beschikbare kennis als onderbouwing van je besluit of handelen

heuristieken

zijn als het ware denkregels die we toepassen om sneller tot een conclusie te kunnen komen.

→ noemen we ook wel vuistregels of ezelsbruggetjes.

Soorten kennis

• Theoritische kennis,

• praktijk kennis,

• ervaringskennis,

• impliciete en onbewuste kennis

theoretische kennis

leren vanuit de theorie

Praktijk kennis

Leren vanuit de praktijk en van het eigen handelen

Ervaringskennis

Kennis van clienten, deskundigen , professionals enz. niet van jezelf

Impliciete en onbewuste kennis

het bewust worden van reden achter het handelen om dit te kunnen verwoorden

Methoden voor toepassen kennis

Toepassen van methodieken, standaarden/richtlijnen of effectieve interventies

een methodiek is

een systematische samenhang van interventies die is ontworpen op basis van theorie

interventie

is een geplande, op kennis gebaseerde, systematische en vaak stapsgewijze behandeling/ondersteuning

evidence based practice

Professionals maken keuzes op basis van de beste en meest betrouwbare kennis, zodat zij samen met de cliënt goede beslissingen kunnen nemen en de hulp of zorg beter wordt

Publiekrecht

gaat over alle rechtsgebieden waarin de overheid beslist over burgers

publiekrecht kun je opdelen in drie rechtsgebieden:

1. staatsrecht

2. bestuursrecht

3. strafrecht

staatsrecht

regelt de organisatie van de staat

bestuursrecht

gaat over handelen van de overheid richting burgers

strafrecht

regelt hoe de overheid optreedt tegen strafbaar gedrag

privaatrecht

burgelijkrecht→relaties tussen burgers onderling of tussen organisaties en burgers

zorgstandaard

beschrijft wat goede zorg is vanuit het perspectief van cliënten