Renesansa i postrenesansa

Empirizam 18.stoljeća

teorije o tome kako iskustvo djeluje na pasivni um i analiziraju elemente uma (osjeti, ideje, impresije)

Hobbes, Locke i Berkeley

Hobbes

moderna sociobiologija

centralizirani autoritet kao jedini način održavanja grupe

Locke

opažanja i eksperimenti

odbacuje Descartesove misli

osnovni element: ideje < iskustva < osjeti i refleksije

Berkeley

spoznaje o svijetu dolaze iz iskustva (esse est percipi)

svijet postoji ako je percipiran, materija ne postoji sama po sebi - subjektivni idealizam

Esej o novoj teoriji viđenja boja - optika i psih

Nativizam 18. stoljeća

sadržaj duha je plod iskustva, ali i urođenih struktura

Leibniz

1.      ljudi i životinje empirici, ali ne u svemu - ¼ čini urođeni razum, ideje o sebi i Bogu

2.      um je šareni mramor - šare na mramoru predstavljaju urođene dispozicije uma, ideje su prisutne u umu pri rođenju, a uloga iskustva je omogućiti im da izađu

Empirizam 19. stoljeća ili asocijacionizam

uloga aktivnog uma u stvaranju asocijacija

Hume, Hartley, Mill i mini Mill

Hartley

biološka osnova - lokalizacija mentalnih funkcija, povezanost vibracija i ideja ako se javljaju dovoljan broj puta (reverberacija), pozitivne paslike - anticipacija fiziološke psihologije

Hume

osjeti su sve i iz njih dolaze impresije, ideje (blijede kopije impresija) se kombiniraju u umu, 3 načela asocijacije

Mill stariji i mlađi aka James i John Stuart

1.      James Mill - ljudi pri rođenju kao ‘tabula rasa’ - svi se rađaju slični, s malim razlikama u potencijalu za učenje, osnovni elementi uma su osjeti i ideje, a ideje su blijede kopije osjeta; osjeti dovode do ideja tako što vanjski događaji izazivaju osjete, koji su u svijesti praćeni tokom povezanih ideja, pri čemu je um pasivan - kažemo da je njegov model uma ‘mentalna mehanika’

2.      John Stuart Mill - njegov model uma je ‘mentalna kemija’ - neke asocijacije više od jednostavnog zbroja osjeta te da je um aktivan u oblikovanju asocijacija; psihologija je znanost o elementarnim zakonima uma, interes za determinizam ponašanja

Kant

nativizam 19.stoljeća

dva tipa znanja: urođeno ili apriorno (12 intuicija) i aposteriorno ili stečeno (iskustvo)

um = iskustvo i urođene strukture

kategorije uma: kognicija, konacija, afekcija

Kritika čistog uma - interakcija apriori i aposteriori znanja u učenju jezika (utjecaj na Chomskog i kog revoluciju)

kritika psihologije

Kantova kritika psihologije

nedostaje racionalno/apriorni pojmovi u početku začetka znajosti temeljeni na razumu

ne može se proučavati što nije mjerljivo niti moguće opisati matematičkim odnosom

Važnost renesanse

metodologija i filozofski temelji

Descartes

res cogitans (jedina bit je mišljenje; ona je svjesna, nedjeljiva i ne zauzima prostor) i

res extensa (fizička materija i tijelo čija je glavna karakteristika protežnost (zauzimanje prostora), podložna zakonima fizike i mehanike)

različito funkcioniranje uma i tijela - dualizam

anticipacija podjele na urođeno i stečeno

hidraulični koncept SŽS

Alexander Bain

1876.g. časopis Mind

navike

dijagnostika prikupljanjem povijesti slučaja

Doprinosi astronomije i fizike psihologiji

kontroliranje faktora i pokusi (Galilei)

vrijednost matematike i induktivne eksperimentalne metode (Newton)

biološki sustav se može podvrgnuti rigoroznoj znanstvenoj provjeri (Harvey)

predvidljivost fizikalnih pojava (Haley)

Filozofske odrednice

empirizam i nativizam

Prvi moderni psiholog

Sv. Augustin

Ispovijesti

Prva knjiga o psihologiji na engleskom

John Broughton: Psihologija ili prikaz prirode razumne duse

Osnivač moderne zapadne filozofije

Descartes

Hidraulična koncepcija ZS

Animalni duh ili zivcani impuls

Niti ili neuroni

Pore ili sinapse

Kroz sitne niti/cijevi prolazi zrak ili dah, on se zagrijava, potiskuje kroz srce, istjece iz osjetnih organa gdje izaziva osjete, kod misica dovodi do pokreta, u mozgu otvaranje/zatvaranje pora dopusta/prekida prolaz duha

Zivotinje nemaju duh niti strasti (emocije)

Mehanicistički materijalizam

De La Mettrie

Covjek-stroj: od zivotinja se razlikujemo po slozenosti masinerije, motiviraju nas samo hedonisticki nagoni, kognicija je kontinuum

Urodeni strahovi prema Lockeu

Strah od boli i gubitka zadovoljstva

uklanjanje bezrazloznih strahova je identicno sustavnoj desenzitizaciji

Pneumaticka filozofija

Istrazivanje vitalne zivotne sile

David Hume

Ljudi se smatraju dijelom prirode i trebale bi ih proucavati prirodne znanosti

Anticipacija fizioloske psihologije

Hartley

Analiza fenomena ljudskog razuma - J. Mill

Misicno osjetilo, neorganizirani osjeti i osjeti iz probavnog trakta

Neke asocijacije (osjet dovodi do ideje) su jace zbog stalnosti, sigurnosti i lakoce

Um je aktivan i produktivan

Etologija prema J S Millu

utjecaj razlicitih uvjeta na stvaranje moralnog i intelektualnog karaktera

Danas drukcije znacenje

Organski osjet

Alexander Bain

Tko se bavio navikama

Bain

Sredisnje znacenje ljudskog djelovanja - nasumicni pokreti stvaraju osnovu ucenja (temelj: ugodna ili neugodna psoljedica)

Monadologija

Leinniz

Elementi od kojih se sastoji sve zivo i aktivno

Imaju razlicite razine aktivnosti

Jedna legitimna metods psihologije prema Kantu

Antropolosko promatranje stvarnog ponasanja