data modeling

តើ Key Role Players ក្នុង Data Modeling មានអ្វីខ្លះ?

Key role player have 3 relationship,attributes,entity

តើ Relationship មានប៉ុន្មានប្រភេទ?អ្វីខ្លះ?

យោងតាមឯកសារ PDF ដែលបានផ្ដល់ឱ្យ ចម្លើយចំពោះសំណួររបស់អ្នកមានដូចខាងក្រោម៖

១. តើ Relationship មានប៉ុន្មានប្រភេទ? អ្វីខ្លះ?

នៅក្នុងការរចនាទិន្នន័យ Relationship ត្រូវបានបែងចែកជាពីររបៀប៖

• ផ្អែកលើការគូរ (Representation): មាន ២ ប្រភេទគឺ៖

  • បន្ទាត់ជាប់ (Mandatory): មានន័យថា គ្រប់ធាតុ (Instance) ទាំងអស់ក្នុង Entity ត្រូវតែមានទំនាក់ទំនងទៅកាន់ Entity មួយផ្សេងទៀត ។

  • បន្ទាត់ដាច់ៗ (Optional): មានន័យថា ធាតុខ្លះក្នុង Entity អាចមាន ឬមិនមានទំនាក់ទំនងទៅកាន់ Entity មួយផ្សេងទៀតក៏បាន ។

• ផ្អែកលើលក្ខណៈទំនាក់ទំនង (Cardinality): មាន ៣ ប្រភេទគឺ៖

  1. One to One (1:1): ទំនាក់ទំនងមួយទល់នឹងមួយ ។

  2. One to Many (1:m): ទំនាក់ទំនងមួយទល់នឹងច្រើន ។

  3. Many to Many (m:m): ទំនាក់ទំនងច្រើនទល់នឹងច្រើន ។

តើ​Data Modeling ផ្តល់នូវផលប្រយោជន៍អ្វីខ្លះដល់អ្នកអភិវឌ្ឍកម្មវិធី?

២. តើ Data Modeling ផ្តល់នូវផលប្រយោជន៍អ្វីខ្លះដល់អ្នកអភិវឌ្ឍកម្មវិធី?

ការធ្វើ Data Modeling ផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដូចជា៖

• ជួយពន្យល់ឱ្យបានច្បាស់លាស់នូវអ្វីដែលអាជីវកម្ម (Business) ត្រូវការ ។

• ជួយសម្រួលដល់ការពិភាក្សាគ្នាឱ្យកាន់តែងាយស្រួលយល់ ។

• ជួយការពារកុំឱ្យមានកំហុសឆ្គងផ្សេងៗដែលកើតឡើងដោយអចេតនា ។

• វាដើរតួជាឯកសារយោងសម្រាប់មូលដ្ឋានទិន្នន័យ (Database) របស់អាជីវកម្ម ។

• ជាគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់កសាងមូលដ្ឋានទិន្នន័យពិតប្រាកដ (Physical DB) ។

• ជួយក្នុងការប្រមូលព័ត៌មានដែលអាជីវកម្មត្រូវការបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។

កើលក្ខណៈរបស់ Relationship មានប៉ុន្មានប្រភេទ?អ្វីខ្លះ?

លក្ខណះrelationship

Madentory,optional

ចូរពន្យល់អត្ថប្រយោជន៍នៃការធ្វើ Normalization (INF,2NF,3NF) ក្នុងDatabase Design

១. អត្ថប្រយោជន៍នៃការធ្វើ Normalization (1NF, 2NF, 3NF)

Normalization គឺជាដំណើរការរៀបចំទិន្នន័យក្នុង Database ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញ និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាព។ អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗរួមមាន៖

• កាត់បន្ថយការស្ទួនទិន្នន័យ (Reduce Data Redundancy): ធានាថាទិន្នន័យនីមួយៗត្រូវបានរក្សាទុកតែមួយកន្លែងគត់ ដែលជួយសន្សំសំចៃ Space ក្នុង Hard Disk។

• បង្កើនសុពលភាពទិន្នន័យ (Data Integrity): ជួយឱ្យទិន្នន័យមានភាពត្រឹមត្រូវ និងស៊ីសង្វាក់គ្នា ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរ ឬកែប្រែក៏ដោយ។

• បង្ការបញ្ហាមិនប្រក្រតី (Prevent Anomaly Issues):

  • Insert Anomaly: អាចបញ្ចូលទិន្នន័យថ្មីបានដោយមិនចាំបាច់មានទិន្នន័យផ្សេងទៀតមកពាក់ព័ន្ធ។

  • Update Anomaly: កែប្រែទិន្នន័យតែមួយកន្លែង វានឹងផ្លាស់ប្តូរទូទាំងប្រព័ន្ធ។

  • Delete Anomaly: លុបទិន្នន័យមួយ មិនឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទិន្នន័យសំខាន់ផ្សេងទៀតដែលមិនចង់លុប។

2. ប្រសិនបើអ្នកធ្វើDatabase ថ្មី តើអ្នកត្រូវធ្វើជំហានអ្វីខ្លះ?

២. ជំហានក្នុងការធ្វើ Database ថ្មី

ប្រសិនបើអ្នកត្រូវរចនា ឬបង្កើត Database ថ្មីមួយ អ្នកគួរអនុវត្តតាមជំហានដូចខាងក្រោម (ផ្អែកតាមលំដាប់លំដោយក្នុងមេរៀន)៖

1. ការប្រមូលតម្រូវការ (Requirements Gathering): ស្វែងយល់ឱ្យច្បាស់ពីតម្រូវការរបស់អាជីវកម្ម (Business Needs) ថាត្រូវការរក្សាទុកទិន្នន័យអ្វីខ្លះ។

2. បង្កើត Conceptual Model (ER Diagram): * កំណត់រក Entities (វត្ថុ ឬអ្វីដែលយើងចង់រក្សាទុកទិន្នន័យ ដូចជា Student, Course)។

   • កំណត់រក Attributes (ព័ត៌មានលម្អិតរបស់ Entity ដូចជា Name, ID, Address)។

   • កំណត់ Relationships (ទំនាក់ទំនងរវាង Entity នីមួយៗ ដូចជា 1:1, 1:M, M:M)។

3. អនុវត្ត Normalization: យក Table ដែលបានគិតទុកមកបំបែកតាមដំណាក់កាល 1NF, 2NF, និង 3NF ដើម្បីកុំឱ្យមានការស្ទួនទិន្នន័យ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង។

4. កំណត់ Business Rules & Constraints: កំណត់លក្ខខណ្ឌឱ្យ Column នីមួយៗ ដូចជា Primary Key, Foreign Key, Not Null ឬ Unique ជាដើម។

5. បំប្លែងទៅជា Physical Database: យក Model ដែលបានរចនារួចទៅបង្កើតជា Table ពិតប្រាកដនៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមូលដ្ឋានទិន្នន័យ (DBMS) ដូចជា SQL Server ឬ MySQL ជាដើម។

ចូរពន្យល់Entity and Attribute និងភ្ជាប់ឧទាហរណ៍

ផ្អែកតាមឯកសារមេរៀនដែលអ្នកបានផ្ដល់ឱ្យ នេះគឺជាការពន្យល់លម្អិតអំពី Entity, Attribute និងប្រភេទនៃ Relationship៖

១. អ្វីទៅជា Entity?

Entity គឺជាអ្វីៗទាំងអស់ដែលអាជីវកម្ម (Business) ចង់ដឹង និងចង់រក្សាទុកទិន្នន័យអំពីវា។ វាអាចជា៖

• វត្ថុដែលមានរូបរាង (Tangible Objects): ដូចជា មនុស្ស (បុគ្គលិក, អតិថិជន), ទីកន្លែង, ផលិតផល ជាដើម។

• អ្វីដែលគ្មានរូបរាង (Intangible Objects): ដូចជា មុខវិជ្ជា (Subject), ជំនាញ (Major), គណនេយ្យ ជាដើម។

ឧទាហរណ៍៖ នៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសាលារៀន Entity អាចមានដូចជា៖ Student, Teacher, Course, និង Class។

២. អ្វីទៅជា Attribute?

Attribute គឺជាព័ត៌មានលម្អិតដែលពណ៌នា ឬបញ្ជាក់ពីលក្ខណៈរបស់ Entity នីមួយៗ។ នៅក្នុង Database Table, Attribute ត្រូវបានគេហៅថាជា Column ឬ Field។

ឧទាហរណ៍៖ ចំពោះ Entity Student យើងអាចមាន Attribute ដូចជា៖

• Student ID (លេខសម្គាល់សិស្ស)

• First Name (នាមខ្លួន)

• Last Name (នាមត្រកូល)

• Date of Birth (ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត)

• Address (អាសយដ្ឋាន)

2. តើRelationship មានប៉ុន្មានប្រភេទ?អ្វីខ្លះ?

៣. ប្រភេទនៃ Relationship

Relationship គឺជាការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាង Entity មួយ ទៅកាន់ Entity មួយទៀត។ យោងតាមឯកសារ ប្រភេទនៃ Relationship ត្រូវបានបែងចែកជា៖

ក. បែងចែកតាមការគូរ (Representation):

• Mandatory (បន្ទាត់ជាប់): ត្រូវតែមានទំនាក់ទំនងជាដាច់ខាត (Must have)។

• Optional (បន្ទាត់ដាច់ៗ): អាចមាន ឬមិនមានទំនាក់ទំនងក៏បាន (May have)។

ខ. បែងចែកតាមលក្ខណៈទំនាក់ទំនង (Cardinality):

1. One-to-One (1:1): ទិន្នន័យមួយក្នុង Table A មានទំនាក់ទំនងទៅនឹងទិន្នន័យតែមួយគត់ក្នុង Table B។ (ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សម្នាក់ មានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណតែមួយ)។

2. One-to-Many (1:M): ទិន្នន័យមួយក្នុង Table A មានទំនាក់ទំនងទៅនឹងទិន្នន័យច្រើនក្នុង Table B។ (ឧទាហរណ៍៖ ដេប៉ាតឺម៉ង់មួយ មានបុគ្គលិកច្រើននាក់ធ្វើការ)។

3. Many-to-Many (M:M): ទិន្នន័យច្រើនក្នុង Table A មានទំនាក់ទំនងទៅនឹងទិន្នន័យច្រើនក្នុង Table B។ (ឧទាហរណ៍៖ សិស្សម្នាក់អាចរៀនបានច្រើនមុខវិជ្ជា ហើយមុខវិជ្ជាម្នាក់ក៏មានសិស្សរៀនច្រើននាក់ដែរ)។