Kaarten: LES 11 (C&MK): Toepassing | Quizlet

Wat is psycho-educatie?

Een gestructureerde aanpak, geleid door een professional in de gezondheidszorg, waarbij men mensen (en soms hun familie) iets leert over hun specifieke gezondheidsprobleem om hen te kunnen 'empoweren'.

Dit wordt hedendaags veel toegepast en heeft een zelf-evident karakter -> daarom belangrijk om kritisch onderzoek te voeren.

Welke drie subject posities reproduceert het handboek van Wilson voor mensen met een bipolaire stoornis?

1) accepteren & erkennen

2) modereren en reguleren

3) controleren, opbiechten en veranderen

subject-posities: accepteren en erkennen

Mensen met bipolaire stoornis gezien vanuit een medisch paradigma -> de doelstelling = accepteren dat de wetenschap kennis heeft over hen, die ze zelf nog niet hebben. De mens die lijdt moet zich richten tot de wetenschap om te weten wie hij is.

vb. "zij hebben een groot gebrek aan ziekte-inzicht"

Wat zijn discursieve praktijken?

= Wat gebeurt er in het discours waardoor mensen op deze manier worden gezien, behandeld en zichzelf zo gaan zien?

Wat zijn de discursieve praktijken binnen de subject-positie accepteren en erkennen? (2)

1) Mensen altijd benoemen als 'patiënt' of 'bipolaire patiënt'. Er wordt gebruik gemaakt van vele termen die gebiedend en verbiedend van aard zijn.

2) Alternatieve vormen om naar het lijden te kijken of alternatieve behandelingen worden sterk afgewezen.

Tegelijk wordt alle psychologische kennis als zeer complex beschreven, waardoor er experts nodig zijn om deze in simpele vormen uit te leggen aan de patiënten. Die simplificering gebeurt soms op een zeer kinderachtige manier; vb. via het sprookje van de drie biggetjes.

-> op allerlei manieren wordt geprobeerd om patiënten richting de 'juiste' kennis te begeleiden en alternatieven uit de weg te ruimen. Hierbij doet men ook beroep op groepsleden onderling en definieert men mensen die niet meewerken als 'rebels'.

Samenvattend rond 'erkennen en accepteren'?

Door de manier waarop mensen gepositioneerd worden, worden patiënten vooral benaderd als mensen die moeten erkennen dat ze een probleem hebben, om zich daarna te richten tot een expert die hen zal leren hoe ze naar zichzelf moeten kijken. = psychologisering

Hoe worden mensen met bipolaire stoornis benaderd in het handboek? Wat is de rol van de psyco-educatie hierbij?

Als mensen die afwijken van de norm -> psycho-educatie = leren mensen 'modereren' = meer naar de norm toe bewegen. HOE? via medicatie nemen en dagelijkse bezigheden aanpakken

Welke discursieve praktijken vinden we binnen 'modereren en reguleren'?

1) Psycho-educatie wordt erkend, maar gezien als ondergeschikt. "Normaal" worden kan enkel via medicatie.

-> persoon wordt gezien als iemand die medicatie moet nemen om normaler te worden.

2) Aansporing om dagelijkse zaken te monitoren en te reguleren (vb. slaappatroon & fysieke beweging)

subject-positie: controleren, opbiechten en veranderen

Mensen moeten leren om zz te controleren en veranderen wat ze denken en doen:

- deelnemers aangespoord om het verschil te leren maken tussen normaal en abnormaal -> bipolaire patiënt moet leren om zelf goed te controleren wnr hij abnormale dingen doet en een plan hebben wnr herval optreedt

- MAAR: patient doet het niet altijd zoals het hoort en drm moeten ze fouten leren erkennen en opbiechten aan anderen

- de ideale bipolaire patiënt na psycho-educatie = iemand die reflexief is en zz controleert. Reflexiviteit door in te zien dat bepaalde gedachten en gevoelens problematisch zijn, maar kunnen aangepakt worden door 'betere' denkwijzen. Daarbij bepaalt de therapeut wat problematisch is en wat niet.

Hiervoor moeten patiënten de attitude tav zz aanpassen aan het medisch psychiatrisch denkkader.

DISCUSSIE

1) Patiënt wordt gepositioneerd als iemand die de psychologie-expertise moet erkennen en op zz leren toepassen = psychologisering.

2) Cruciaal onderliggend concept = inzicht, maar enkele problematische kanttekeningen!

3) Alles is vooral gegrond in experten perspectief en weinig focus op de expertise van mensen die lijden en ook weinig focus op de eigen keuze om al dan niet medische expertise op te zoeken.

4) Er is sprake van een vorm van 'pastorale macht' (Foucault). Net zoals een herder over zijn kudde waakt, is het nu de pst-expert die over de zieken waakt. De macht ligt niet bij de expert zelf, maar bij de kennis.

5) bij niet doen van wat in hb voorgeschreven wordt: uitsluiting van zorg of disciplinerende machtsdynamieken

-> wat een employerend handboek moest zijn, kent onderliggende machtsrelaties die niet in vraag worden gesteld.

cruciaal onderliggend concept ih handboek = inzicht, maar welke problematische kanttekeningen kunnen we hierbij maken?

DEEL 1

Psy-expertise bepaalt wat er problematisch gedachten en gevoelens zijn. Als je daar niet mee akkoord gaat of anders denkt, zien hulpverleners dat als een teken van ziekte en gebrek aan inzicht.

-> vanaf dan: geen legitieme stem meer, moeilijk om als patiënt kritiek te geven en constante bevestiging v/d diagnose door de expert

Inzicht wordt door artsen gezien als psychiatrische kennis aanvaarden én vertrouwen stellen in elke behandeling die de arts voorstelt.

cruciaal onderliggend concept ih handboek = inzicht, maar welke problematische kanttekeningen kunnen we hierbij maken?

DEEL 2

Inzicht is niet iets dat buiten de woorden ligt van het discours, maar het is een praktijk die ontstaat in het discours.

DAARDOOR: mensen zijn gebonden zijn aan een specifieke manier om zz te zien en specifieke autoriteit aan anderen toekennen.

cruciaal onderliggend concept ih handboek = inzicht, maar welke problematische kanttekeningen kunnen we hierbij maken?

DEEL 3

Vanuit zorgvragers komt er veel kritiek op het concept 'inzicht'. -> Inzicht is te veel een eendimensionaal concept, waarbij één groep weet wat het is en kan nagaan bij de anderen of ze het hebben of niet.

-> DAARDOOR: de enige manier waarop je kan zeggen 'ik heb inzicht' komt vanuit het oordeel van anderen en niet vanuit jezelf als patiënt.

Wat zijn alternatieven voor psycho-educatie?

1) machtsrelaties transparant maken

2) aandacht voor persoonlijke betekenisverlening

3) veelvoud van oplossingen voor herstel

4) sociale factoren

alternatieven voor psycho-educatie: machtsrelaties transparant maken

-> LEG UIT + voorbeeld

Je moet herkennen dat er machtsrelaties geproduceerd worden, je mag ze niet neutraliseren, maar je moet ze transparant maken.

vb. Mensen geven aan dat de ervaring van depressie of manie heel bevreemdend kan zijn. Uitleg hierbij kan dus heel zinvol zijn. MAAR: dit universitair discours moet ook kunnen kantelen nr een analytisch discours. + De uitleg over een bipolaire stoornis kan ook binnen een minder gestandaardiseerde context, opener sfeer met respect voor verschillende verhalen.

alternatieven voor psycho-educatie: aandacht voor persoonlijke betekenisverlening

Vanuit kwalitatief onderzoek: het is belangrijk dat de bevreemdende ervaring van een bipolaire stoornis erkenning krijgt. Naast de medische diagnose en oplossingen, is het noodzakelijk om een eigen verhaal te maken, waarin de vreemde ervaring zit ingebed in de levensgeschiedenis.

De besproken vorm van psycho-educatie houdt rigide vast aan één beeld en één behandeling, waarom is dat geloof in een standaardoplossing nefast?

alternatieven voor psycho-educatie: veelvoud van oplossingen voor hersel -> LEG UIT

Medicatie en het dagelijks leven aanpakken kunnen voor veel mensen helpen, maar niet voor iedereen, niet op elk moment & ook andere vormen van behandeling moeten een plaats kunnen krijgen.

-> Analytisch discours is daarbij belangrijk = horen wat iemand zelf vertelt over de ervaring en de bevreemding centraal zetten. Ook samen zoeken nr antwoorden die voor die persoon kunnen werken!!

verschillende benaderingen!!

vb. De Kuiper: medicatie, onvoorwaardelijke steun van partner, kunst, ontmoetingen in de psychiatrie die hem terug perspectief geven, ....

alternatieven voor psycho-educatie: sociale factoren mee in rekening brengen -> vb. omgaan met stigma

vb. Omgaan met stigma is niet alleen een kwestie van de patient de juiste woorden aanleren om over zijn ziekte met anderen te praten, maar ook een kwestie van de omgeving aanpassen.

-> vb. Kwartiermaken: visie waarbij men het maatschappelijk klimaat wil bevorderen opdat er meer mogelijkheden ontstaan voor mensen in de marge.

alternatieven voor psycho-educatie: sociale factoren mee in rekening brengen -> vb. onderzoek MAORi

Maori begrijpen die vreemde ervaring vanuit een ander wereldbeeld, waarin de oplossing vooral wordt begrepen in de relatie tussen individu, gemeenschap en natuur.

Westerse modellen die daar geen rekeningen mee houden individualiseren het probleem en bieden daardoor onvoldoende hulp. Want het idee dat individuen losstaan van hun familie en stem is voor Maori absurd.

Veel Maori ondervinden onmacht & onderdrukking in een systeem dat gedomineerd wordt door een Westerse bril op psychisch lijden.

waarom is een kritische reflectie op diagnostiek nodig?

Omdat diagnostiek gevaren met zich mee kan brengen.

Wat is stigma volgens Goffman?

Het is een situatie waarin een individu gediskwalificeerd wordt van volledige sociale aanvaarding.

Door dat stigma worden mensen soms niet meer serieus genomen. Zelfs mensen die dicht bij jou staan, zien jou vooral vanuit het label.

De mens met het label wordt gezien als anders, uitgesloten en hij moet zoeken naar hoe hij terug aansluiting krijgt.

MAAR: mensen beginnen zich ook te interpreteren vanuit hun eigen stigma en zullen hun ervaringen op die manier interpreteren. -> Ze beginnen zich te gedragen als iemand met een stigma.

Wanneer is autisme ontstaan?

Binnen een bepaald discours in de 20ste eeuw.

Ian Hacking: welke historische processen spelen een rol bij het ontstaan van autisme?

-> over het begin: het ontstaan

Eind 19de eeuw verandert de positie van het kind in de samenleving

- steeds minder kinderen sterven, vanaf eind 19de eeuw verbod op kinderarbeid, steeds meer landen voeren leerplicht in -> de kindertijd wordt steeds meer als een aparte levensfase gezien die aandacht verdient en cruciaal is voor het latere leven!

- DAARDOOR: kindertijd kwam onder de aandacht van de psychiatrie en psychologie. -> er wordt nagedacht over een normale ontwikkeling en ook over abnormaliteit.

Dit is dus een context die de diagnose van autisme mogelijk maakt.

Ian Hacking: welke historische processen spelen een rol bij het ontstaan van autisme?

-> over looping effect

Autisme werd dus het 'object van denken'.

Hij beschrijft dat er een looping effect gebeurt: autisme heeft impact op hoe mensen zichzelf ervaren; nl. door de diagnose te krijgen zal je jezelf op een andere manier beschouwen - o.a (on)mogelijkheden zien voor de toekomst en je verleden herinterpreteren.

+ Doordat mensen veranderen door hun categorie, zullen zij die classificaties op hun beurt weer veranderen. Hierdoor veranderen de diagnostische criteria, wat dan weer een impact heeft op de mensen die de diagnose krijgen, ... en opnieuw

= voortdurende loop waarin mensen en wetenschap elkaar constant veranderen!

voorbeeld looping effect

vb. Oproep om autisme te zien als een vorm van neurodiversiteit (en niet als pathologie) komt vanuit de mensen die de diagnose krijgen. Hun oproep veranderde het onderzoeksdomein en ho psychologen mensen met autisme benaderen.

-> HIERDOOR: kunnen we niet zeggen wat de 'echte' realiteit is en wat werd uitgevonden door de diagnose en het discours errond.

-> mensen zijn interactief: categorie & gecategegoriseerde mensen gaat voortdurend met elkaar in interactie.

Hoe wordt het looping effect verklaard?

Mensen zijn niet zomaar passieve wezens die een diagnose op zich nemen, maar mensen zijn altijd reflectieve wezens zijn die nadenken over de diagnose.

Hacking: mensen zijn moving targets: ze gaan in interactie met de categorieën die ze krijgen, ze zijn niet meer dezelfde als voorheen (voordat ze een diagnose kregen)

Leg uit: autisme is vooral interactief.

Door het woord autisme te gebruiken en er discours rond te maken, verandert dat mensen waardoor de betekenis van het woord autisme op zijn beurt ook weer verandert.

Leg uit: autisme is voor een stuk onverschillig.

Ondanks de classificatie en het discours zijn er dingen die nooit veranderen.

Leg uit: categorieën (zoals de diagnose autisme) gaat om human kinds.

Dat zijn geen individuen, maar categorieën van mensen en hun gedrag, emoties, ervaringen.

-> Deze worden bestudeerd door de menswetenschappen, we hopen er exacte info over te krijgen, maar dat hebben we niet.

Human kinds zullen nooit helemaal samenvallen met natural kinds (vb. genen).

Human kinds zullen nooit helemaal samenvallen met natural kinds.

-> voorbeeld autisme

-> rol van Hackings theorie hierin?

Autisme is een human kind die psychologen en psychiaters bestuderen. Men hoopt er een natural kind van te maken, maar dat mislukt steeds opnieuw.

Rol Hackings' theorie: wil niet van autisme of human kind of natural kind maken, MAAR hij wil vertrekken vanuit een complexe interactie tussen beide.

= DYNAMISCH NOMINALISME

Hacking: wat is dynamisch nominalisme?

Categorieën in de wereld (zoals autisme) komen vanuit de natuur en niet puur vanuit de menselijke geest. Een bepaald soort mens begint vervolgens te bestaan op hetzelfde moment als de categorie wordt uitgevonden. Bepaalde categorieën van mensen kwamen tot leven op specifieke momenten in de geschiedenis en konden later terug verdwijnen.

looping genomes

Kennis over de genetische oorzaak van een categorie (autisme) treedt in interactie met de human kinds. Dat zorgt voor een diagnostische uitbreiding.

De loop: doordat je de categorie (autisme) diagnostisch gaat uitbreiden zullen er ook meer genen gevonden worden die ervoor 'zorgen' dat je autisme krijgt

4 loops waardoor autisme veranderde van een uitzonderlijke diagnose naar een frequent voorkomende en heterogene diagnose.

1) Kanner ziet gelijkenissen tussen kinderen met autisme en hun ouders -> DAARDOOR: mensen beschouwen autisme als genetisch.

2) Rimland zet zich af tegen psychologische verklaringen van autisme en ziet verklaring volledig genetisch.

-> deculpabiliserend (minder schuldig voelen) effect vr de ouders, want: het toch genetisch, dus je kan er als ouder niks aan doen

3) 1970: via tweelingenstudies bewijs voor de genetische oorzaak van autisme -> WAARDOOR: idee ontstaat van een 'breder autistisch fenotype' en meer mensen passen in de categorie van autisme.

-> omdat meer mensen diagnose krijgen van autisme, wordt autisme meer heterogeen

-> als men dan de genetica van die bredere groep mensen bestudeert ziet men logischerwijze meer genetische mutaties.

4) Vanaf 1990: meer studies over autisme, dit vooral op vraag van ouderorganisaties die hoopten een genetische oorzaak te vinden. DAARDOOR: OZ'ers vonden meer genetische factoren, omdat er enerzijds meer OZ werd gedaan en anderzijds de populatie zo heterogeen was geworden.

Welke perspectieven opent de benadering van de loops?

1) loop doorbreken en autisme verwijderen en afschaffen?

2) is er een noodzaak aan bredere ethische bevraging?

3) autisme als identiteit?

Welke perspectieven opent de benadering van de loops: loop doorbreken en autisme afschaffen?

-> LEG UIT

Dit is wat sommige auteurs voorstellen: omdat de wetenschappelijke evidentie zo wankel is verwerpen ze het etiket.

MAAR: deze visie negeert dat sommige volwassenen aangeven dat ze soms betekenis vinden in het label.

Welke perspectieven opent de benadering van de loops: noodzaak aan bredere ethische bevraging? -> LEG UIT

We moeten voorbij wetenschappelijke bevindingen, categorisaties en labels ook plaatsmaken voor ethiek!!

Vb. ethische vragen:

Wat doe je met een adolescent die een diagnose autisme weigert?

Moet je hen dit leren 'accepteren' zoals je dat zou doen als ze een diagnose van diabetes krijgen?

OOK: ruimere maatschappelijke vragen

Moeten we autisme voorkomen/genezen? Kunnen we prenatale testen ontwikkelen om autisme te detecteren tijdens de zwangerschap? Als dat zou kunnen, is dat wel wenselijk?

Welke perspectieven opent de benadering van de loops: noodzaak aan bredere ethische bevraging: waarop heeft het antwoord op de ethische vragen implicaties?

- Op maatschappelijk niveau: is vroegtijdige screening van autisme wel een goed antwoord?

- Individueel niveau: moet diagnose altijd een doel op zich zijn? Moet iedereen een diagnose aanvaarden?

-> Voor sommigen werkt het bevrijdend. Voor een aantal mensen kan een diagnose desastreuse effecten hebben (effecten die erger zijn dan het lijden die tot de diagnose leidde).

-> Diegene die er desastreuse effecten van ervaren zijn een minderheid, maar het is een blind vlek in het denken over autisme!

Welke perspectieven opent de benadering van de loops: autisme als identiteit?

Hedendaags vindt er een verschuiving plaats van autisme als stoornis naar autisme als way of being en een identiteit.

De vraag is niet: 'is autisme een identiteit of niet?'

MAAR WÉL: 'kunnen mensen zich verzetten tegen een identiteit kunnen ze spelen met hun subjectiviteit?