aa: bodem + ruimetelijk indeling 1

bodem

bovenste losse laag van aardkorst waarin planten wortelen

door verwering vatse gesteente

1.5 m

samenstelling:

• lucht 0.25

• water 0.25

• organisch materiaal 0.02

• bodempartikels of mineralen 0.48

bodems volgens ontstaan

alluviale bodems: afzetting klei na transport door water

eolische bodems: door wind afgezte

verweringsbodems: verwering oorspronkelijk gesteente

bodems volgens textuur

= korrelgroottesamenstelling

korrelgrootefractes:

• grind

• zand

• silt (leem)

• klei

bodemvruchtbaarheid

bepaald door tectuur

fijner = vbh omhoog

• klei = negatief geladen mineralen goed binden + traag doorlaatbaar water = voeidingstoffen vasthouden

waterhuishouding

grondwaterzone: diep in bodem, verzadigd

capillaire waterzone: kleine porien die water naar onder zuigen

hangwaterzone (planten)

gegleyificeerde zone: grijs, bruinroestig (oxidatie)

gereduceerde zone: grijsblauw (reductie)

korrelstructuur

vaak bewerkt > alle korrels los

kruimelstructuur

veel klei + hummus > vaste lagen

grote korrels, betere strucuur + goede waterhuishouding

moedermateriaal

Klei en leem: kleine KG, rijk aan mineralen -> vruchtbaar •

Zand: arm aan voedingsstoffen, heel doorlatend, mineralen spoelen snel weg

• Kalksteen: doorlatend + rijk aan minerale

klimaat

Hoge T + neerslag -> snelle verwering van mineralen

• Tropische bodems: weinig vruchtbaar

dieren en planten

• Schimmels, bacteriën, kevers, wormen…

• afbraak dood plantenmateriaal -> humus -> structuur beter

relief

• Op helling: veel afspoeling + weinig bodemvorming

tijd

• Start bodemvorming na laatste ijstijd (10 000 jaar)

mens

negatief

• zware machines: kruimelstructuur verwijderen

• meststoffen: verontreinigen grondwater

• verwijderen vegetatie > bodemerosie

antropoceen

bodemnhorizonten

= horizontale lagen met andere kleur, chemische samenstelling, gehalte OM, structuur… Bodemprofiel: geheel van de bodemhorizonten

verschillend ehorizonten

✓ O en A: rijk aan OM/humus

✓ E: uitlogingshorizont, arm aan klei, Fe/Al (lichte kleur)

✓ B: aanrijkingshorizont, rijk aan klei, Fe/Al, humus (donkere kleur)

✓ C: oorspronkelijk los moedermateriaal (verweerd)

✓ R: onverweerd los of vast moedermateriaal

✓ Ap: bewerkingshorizont: toplaag van 30-50 cm verdwijnt door ploegen

podzol

= duidelijke verschillende lagen

gematigd klimaat

zand + zure bodems wegens heide, naaldbomen

goed ontwikkeld profiel

landboouwwarde laag

podzol horizonten

O: zwarte humuslaag van naalden of heidestrooisel (3-0 cm)

• A: dunne, humushoudende laag, donker gekleurd, eveneens zuur (0-5 cm)

• E: sterk uitgeloogd (ook de colloïden of vlokken zijn uitgeloogd) - hierdoor bleekgrijs van kleur (5-25 cm)

• Bh: aanrijkingszone met humusdeeltjes, enigszins aaneengekit, bijna zwart van kleur (25-40 cm)

• Bs: ijzeraanrijkingszone, bruin gekleurd (limoniet); soms aaneengekit tot ijzeroer die de horizont ondoorlatend maakt (40-50 cm).

• C: moedergesteente is zand

ferralsol

tropisch klimaat

sterke verwering

geen bodemprofiel, rode kleur > fe oxide

laag landbouwwaarde

producerende diensten

geneesmiddelen

voeding

habitat organisme

regulerende diensten

oplsag koolstof

zuivering water

afbraak organisch materiaal

culturele diensten

archeologisch erfgoed

bouwen > stevigheid

pos effect op millei + fysieke gezondheid

onderhoudede diensten

koolstofcyclus

gesteentecyclus

bodemerosie

spaterosie

geulenerosie

ravijnerosie

» hevige of langdurige neersmag en beperlte bodembedekking

tegengaan verslemping

= toplaag dichtslibt door regen, wat leidt tot een harde korst (slempkorst) en verminderde infiltratie

• minimale bodembewerking: direct inzaaien > wortels vorige oogst houdt bodem samen > vermijden compactie + betere infilitratie

• mulchen; verhaksel van gewassen achterlaten > spaterosie tegengaan

• groendbedekking: bodem bedekken tijdens winter

tegengaan geul en ravijnerosie

• ploegen volgens hoogtelijnen > geen weg voor water om weg te gaan

• dubbel of twee richtingen zaaien > meer bodembedekking > meer wortels

• grasangen: ravijnerosie tegengaan > op plaats waar waer samenkomt

  • verminderert verslemping

  • vergroot infiltratie

  • afstromend water afremmen

bescherming modderoverlast

• grasbufferstrook: regenwater met sediment afgezet

• aangelegde wachtbekkens > water opvangen > regelmatig gebaggerd

• houthakseldammen > modder tegenhouden

probleem vlaanderen

veel soorten langebruik naast elkaar

erg dichtbevolkt

toename huizen tuinen induc-strie en akkers

afame bos graslanden

ruimtebeslag

ruite ingenomen door nederzetting voor huivesting, industrien transportinfrastructuur en reacreatieve doeleidne

tuinen en parken ook