Dược Liệu và Phương Thang

A set of flashcards covering key concepts and terms in traditional medicine, their properties, and associated effects.

Vị cay

Kinh giới, Tía tô (tán phong hàn); Xuyên khung, bạch chỉ (hoạt huyết, tiêu ứ)

Vị ngọt

Thục địa, Mạch môn (chứng hư); Cam thảo (giải độc); Mạch nha, mật ong (hòa hoãn cơn đau)

Vị đắng

Hoàng đằng, vàng đắng, hoàng liên

Vị chua

Phèn chua, Kim anh (chứng ra mồ hôi, di tinh, tiêu chảy); Kha tử (liễm mồ hôi, cố tinh, sáp niệu); Ngũ bội tử (tiêu chảy lâu ngày, sa trực tràng); Ô mai (chữa đau họng, ho)

Vị mặn

Mang tiêu (làm mềm chất ứ đọng, táo kết ở ruột), muối (tẩy xổ)

Vị đạm (ko vị)

Ý dĩ, Hoạt thạch (lợi niệu)

Bổ khí (Chứng suy yếu về mặt hoạt động tạo ra năng lượng)

Nhân sâm, Đảng sâm, Bồ chính sâm, hoài sơn, Cam thảo

Bổ huyết (Mang lại dinh dưỡng và hấp thu cho cơ thể)

Thục địa, Đương qui, Hà thủ ô, Tử hà sa, Tang thần, Long nhãn

Alkaloid

TKTW, TKTV: Mã tiền (kích thích), Bình vôi (ức chế)

Glycosid trợ tim

(bệnh tim): Thông thiên, Trúc Đào, Sừng dê

Flavonoid

Làm bền thành mạch, trị chứng viêm, dị ứng, cholesterol cao: Hoa hòe, lá Móng tay, Sài đất

Coumarin

Nhân thơm, chống viêm, kháng sinh: Xà xàng, Cam quít, Ngải cứu, Ích Mẫu

Anthraglycosid

Nhuận tràng, các bệnh ngoài da: Muồng trâu, chút chít, Đại hoàng, Lô hội

Tanin

Săn niêm mạc, trị tiêu chảy: Củ nâu, Ổi, chè, Măng cụt, Chiêu liêu

Saponin

Kháng sinh, chống nấm, chống viêm và k/t thượng thận, bổ dưỡng: Tam thất, Ngũ gia bì, Nhân sâm, Bồ kết, Củ mài

Tinh dầu

Sát trùng, giảm đau, chống viêm: Thiên niên kiện, Ngải cứu, Long não, Xương bồ

Dầu béo

Chữa vết thương & lên da non: Vừng, đậu phộng

Vitamin

Bồi bổ: Mật ong, Long nhãn, Mơ

Độc sâm thang

Nhân sâm -> bổ khí, bổ huyết

Tứ vật thang

(Xuyên khung, Thục địa, Bạch thược, Đương quy)

Bát trân thang

(Đảng sâm/Nhân sâm, Xuyên khung, Bạch linh, Đương quy, Bạch truật, Bạch thược, Cam thảo, Thục địa)

Thủy lục nhị tiên đơn

kim anh, khiếm thực → thu liễm cố sáp

Tứ nghịch thang

Phụ tử, Can phương, Cam thảo → ôn lý trừ hàn, hồi dương

Tam hoàng thang

Hoàng liên, Hoàng bá, Hoàng cầm → thanh nhiệt giáng hỏa, thanh can nhiệt

Tứ quân tử thang

Nhân sâm/Đảng Sâm, Bạch linh, Bạch truật, Cam thảo

Ngũ bì ẩm

Sinh khương bì, Tang bạch bì, Trần bì, Phục linh bì, Đại phúc bì

 Lục vị hoàn

Mẫu đơn bì, thục địa, Hoài sơn, Sơn thù du, Trạch tả, Bạch linh

Tiểu sài hồ thang

Sài hồ, Đảng sâm, Hoàng cầm, Cam thảo, Bán hạ, Đại táo, Sinh khương

Bát vị thang

Mẫu đơn bì, Thục địa, Hoài sơn, Sơn thù du, Trạch tả, Bạch linh, Phụ tử, Quế nhục

Thanh Dinh thang 

Tê giác, Kim ngân hoa, Mạch môn đông, Sinh địa, Liên kiều, Huyền sâm, Hoàng liên, Trúc diệp, Đan sâm

Thập toàn đại bổ

Bát trân thang gia Quế nhục, Hoàng kỳ

Thập khôi tán

10 thứ tro - Đại kế, Đại hoàng, Tiểu kế, Sơn chi tử, Trắc bách diệp, Tông lử, Bạch mao căn, Thiên thảo căn, Ngải diệp, Mẫu đơn bì

Thuốc hòa

 (điều hòa nóng rét - sốt rét lâu ngày/ viêm gan mật dai dẳng): Sài hồ, Lá chanh, Trần bì, Đại táo

thuốc hạ

(chứng táo, để tẩy xổ): Đài hoàng, Mang tiêu, Lô hội, Chút chít, Muồng trâu, Vỏ đại

Thuốc thổ

(làm nôn mửa, tống các chất trong dạ dày và trục đờm): Muối, Phèn Xanh

Thuốc bổ

bổ khí, bổ huyết

thuốc tiêu

• Thuốc tiêu viêm, tiêu ứ, hoạt huyết

• Thuốc tiêu đạo hóa tích (chứng RLTH)

Thuốc tiêu đạo hóa tích (chứng RLTH)

Sơn tra, Mạch nha, Thần khúc

Thuốc tiêu viêm, tiêu ứ, hoạt huyết

Đan sâm, Tô mộc, Uất kim, Hồng hoa, Nga truật

thuốc ôn

• thuốc ôn trung (lạnh ở tỳ,vị -> buồn nôn,đầy hơi)

• Hồi dương cứu nghịch (lạnh do suy sụp tuần hoàn, choàng)

Hồi dương cứu nghịch (lạnh do suy sụp tuần hoàn, choàng)

Phụ tử, Nhục quế

thuốc ôn trung (lạnh ở tỳ,vị -> buồn nôn,đầy hơi)

Can khương, Ngải cứu, riềng

thuốc thanh (làm mát trị chứng sốt do viêm nhiễm)

• Thanh nhiệt tả hỏa (sốt cao đột ngột, viêm cấp tính)

• Thanh nhiệt giải độc (sốt lâu ngày)

• Thanh nhiệt lương huyết (sốt khô môi, miệng, mất nươc)

Thanh nhiệt lương huyết (sốt khô môi, miệng, mất nươc)

Sinh địa, Huyền Sâm, Rau má, Mạch môn

Thanh nhiệt giải độc (sốt lâu ngày)

Kim ngân, Bồ công anh, Sài đất, Nhân trần, Hoàng bá, Hoàng Liên

Thanh nhiệt tả hỏa (sốt cao đột ngột, viêm cấp tính)

Thạch cao, Chi tử, Lá tre

thuốc hãn

• Tân ôn giải biểu (phong hàn)

• Tân lương giải biểu (phong nhiệt)

Tân lương giải biểu (phong nhiệt)

Cát căn, Bạc hà, Lá dâu, Cúc hoa, Bèo cái, Cối xay, Sài hồ

Tân ôn giải biểu (phong hàn)

Quế chi, Sinh khương, Tía tô, Kinh giới, Ma hoàng, Bạch chỉ, gừng