Geschiedenis modern imperialisme

kolonisatiegolven

Europees kolonialisme (15-18 eeuw)	Modern imperialisme (1870-1914)
Overzeese handelsgebieden langs kustgebieden → Winst halen uit verkoop inheemse producten	Industrialisatie doet vraag naar grondstoffen, arbeidskrachten en afzetgebied stijgen
Koloniale machten laten binnenland met rust = alleen handel met de kust. → Geen politieke doeleinden	Koloniale machten veroveren gebieden (Afrika + Azië) die ze gaan besturen (politiek, economisch, cultureel) en gaan dus het binnenland betrekken.
Spanje, Portugal (samen Iberisch schiereiland), Frankrijk, Groot-Brittannië, Nederlanden	Groot-Brittannië, Amerika, Japan, Duitsland, Rusland, België

 

Niet alleen kustlijnen gaan koloniseren, maar de wereld wordt totaal gekoloniseerd.

motieven

demografisch

technische vooruitgang

zendingsbewustzijn

politiek

economisch

demografisch

Er kwam een bevolkingsgroei in alle landen (betere hygiëne, beter en meer voedsel, betere geneeskunde). Een gevolg hiervan is verstedelijking met gevolg van werkloosheid, hongersnood en slechte leefomstandigheden. Hierdoor gaan mensen (vooral Europeanen) emigreren (vertrekken van eigen land).

technische vooruitgang

Er komen betere wapen, waardoor de kolonisatie makkelijker gaat (ongelijke strijd van grootmacht tegen klein gebied).

Er komen betere communicatiemiddelen, dus kunnen over grotere oppervlakten besturen (telefoon, telegraaf, massapers (berichten doorgeven) …).

Er komen betere transportmogelijkheden (stoomschepen, spoorwegen, auto’s…)

zendingsbewustzijn

Civilisatiedrang en nationalisme. Civilisatie = mensen opvoeden tot burgers. Hier komt ook discriminatie bij kijken vanuit het westen, omdat wij vonden dat we het beste waren. Daarom moesten we op andere plaatsen ook onze taal, cultuur en manier van leven opleggen aan andere volkeren. Cecil Rhodes beschrijft hoe het werkt. (principe van beste dieren- en plantensoort overleven gaan toepassen op de mens = SOCIAAL DARWINISME).

politiek

In 19^de eeuw komen er nieuwe machtsverhoudingen (grootmachten)

• Duitsland = nieuwe economische, politieke en militaire grootmacht. Ze streven naar kolonisatie en gaan dat vooral in Afrika doen. Hierdoor wordt het machtsevenwicht in Europa verstoord en veroorzaakt ook concurrentie met Engeland.

• Frankrijk = Ze kunnen niet uitbreiden in Europa (oorlogen met Duitsland) dus gaan dat doen in Afrika en het Verre Oosten.

• Italië = wordt ook een nieuwe macht maar worden nooit succesvol in het koloniseren.

• Amerika en Japan = zijn aan het uitgroeien tot politieke, economische, militaire en koloniale machten.

 

economisch

Door industrialisatie was er vraag naar grondstoffen, arbeidskrachten en afzetmarkten.

europese kolonisatiegolven

Afrika:

Landen die in Afrika gaan koloniseren:

• Groot-Brittannië = Egypte... hadden heel wat gebieden in oost en west Afrika die ook heel waardevol waren (grondstoffen...).

• Frankrijk = Marokko... had een groot gebied in het westen, maar die waren niet zo waardevol omdat er veel woestijnen zijn.

• Duitsland = Tanzania... ze zorgen ervoor dat de kolonies van de Britten niet aan elkaar liggen. Ze hebben niet super veel gebieden, maar wel heel waardevolle.

• Italië = Libië... waren te laat met gebieden te bemachtigen en bezaten daarom een paar armere landen en niet waardevol.

• Portugal = Angola… Hadden vroeger heel de kustlijn, maar daar blijft niet veel van over. De landen hadden veel oorlogen en waren dus ook niet waardevol.  

Azië en Oceanië:

Landen die in Azië en Oceanië gaan koloniseren:

• Groot-Brittannië = India... Hadden veel en heel rijkvolle gebieden.

• Frankrijk = Vietnam... hadden naast Afrika maar een paar landen.

• Rusland = Siberië... gaan landwaarts koloniseren richting oosten, heel rijkvolle gebieden met veel grondstoffen.

• Nederland = Indonesië... werd een belangrijke handelsmacht in de wereld en had goede handelsgebieden.

Kongo vrijstaat 1

Leopold II heeft Kongo kunnen innemen door de ontdekkingsreiziger Stanley.

Livingstone (Schot) was gepassioneerd door Afrika en wou de bronnen van de Nijl ontdekken. Wanneer hij nog eens naar Afrika ging, verdween hij. De Amerikaanse kranten startte een zoektocht naar hem en de man die de opdracht aannam was Stanley (Brit), een journalist en hij wist dat dit veel populariteit ging opleveren voor de krant.

Stanley vertrok naar Afrika en zag toevallig bij een stam 1 blanke man staan = Livingstone. Stanley wil Livingstone meenemen naar Amerika als bewijs, maar hij weigert dit omdat hij heel ziek was. Hij geeft Stanley wel wat voorwerpen mee wat ook als bewijs telt. Niet veel later sterft Livingstone. Door deze toch werd Stanley ook geboeid door Afrika en gaat een 2^de tocht maken = dwars door Afrika gaan.

Kongo vrijstaat 2

Leopold II had in Brussel een conferentie georganiseerd, waardoor hij een kenniskring kreeg van professoren, ontdekkingsreizigers, geografen... Zo kon hij laten weten dat hij geïnteresseerd was in Afrika.

Er komt daar ook een oprichting van de AIA (Association Internationale Africaine) = persoonlijke handelsonderneming waarmee hij stukken Afrika gaat afpakken. Hij doet het voor als een menslievende vereniging, maar doet het eigenlijk alleen voor zichzelf.

Hij gaat ook een brief schrijven naar Londen waarin hij zegt dat hij Stanley WIL ontmoeten, geld wil bijeenbrengen om hem opnieuw naar Afrika te sturen en zo Belgische nederzettingen uit te bouwen.

Kongo vrijstaat 3

Stanley vertrekt in opdracht van Leopold II terug naar Afrika. Hij krijgt contracten mee die hij stamhoofden laat tekenen, waarin staat dat ze afstand doen van hun grondgebied. Hij kon de stamhoofden die laten tekenen omdat ze niet konden lezen, werden omgekocht of zat gevoerd werden.

kongo vrijstaat 4

Tijdens de Conferentie van Berlijn gaat de kaart van Afrika hertekend worden door de grootmachten want er waren onduidelijkheden. Veel landen wilden Kongo hebben, maar door de contracten die Leopold II had en omdat landen het gebied Leopold II persoonlijk gunden, kreeg hij het gebied in privébezit (niet voor Belgische staat) op 3 voorwaarden:   

• Kongo-vrijstaat moet neutraal zijn

• Vrijhandel = alle landen mogen er handel in doen

• Afschaffing van slavernij

Dit gaat hij allemaal niet doen.

kongo vrijstaat 5

Leopold II gaat investeren in zijn kolonie, maar dat was zo duur dat zijn inkomsten lager lagen dan zijn uitgaven. Dit is totdat Dunlop de rubberen band uitvindt waardoor er veel vraag is naar rubber. Dit kon geproduceerd worden in de Kongo-vrijstaat.

Leopold II wil zoveel mogelijk rubber produceren en hierdoor gaan de zwarte Congolezen heel hard moeten werken. Hij duidde bepaalde Congolezen aan die andere moest straffen als ze niet hard genoeg werkten = Force Publique. Er werden dan mensen geslagen met een Chicotte en handen/voeten afgehakt.  Hierdoor gaan er veel mensen dood.

De vraag naar ivoor (tanden) van olifanten steeg ook sterk waardoor die handel ook toeneemt en er veel olifanten sterven.

Leopold II wordt door deze handel heel rijk maar werd ook een van de grootste massamoordenaars ter wereld.

Er kwam ook een wereldtentoonstelling in Antwerpen waar elk land zijn specialiteiten toont. Leopold II laat Congolezen overkomen om een Congolees dorpje na te maken. Dit was de beste attractie omdat de blanken de zwarten zagen als apen.

Leopold II steekt zijn geld ook in bouwwerken: Jubelpark in Brussel, Africa Museum in Tervuren, standbeelden in Oostende.

kongo vrijstaat 6

Leopold II kon zijn onmenselijke praktijken niet goed geheimhouden waardoor er een internationaal protest. 2 bekendste zijn Casement die door het Casement-rapport een aanklacht doet tegen Leopold II, Morel die een hervormingsbeweging opricht = Congo Reform Association.

kongo vrijstaat 7

Net voor Leopold II zijn dood tekent hij de afstand van de Kongo-Vrijstaat en verkoopt het aan België = Belgisch Kongo. Het leefklimaat in Kongo werd beter en het bleef een kolonie van België tot 1960.

koloniaal bestuur en gevolgen

moederland:

• Economische meerwaarde (gratis grondstoffen, arbeidskrachten, ideale afzetmarkt)

• Het versterkte de Westerse landen hun superioriteitsgevoel = we gaan ons beter voelen. Er komt een onderwaardering van Afrikaanse en Aziatische culturen.

kolonie:

• Verwestering = westerse samenleving wordt doorgegeven (economisch, politiek, cultureel en religieus).

• Vernietiging van hun eigen (ruil)economie en er komt een monocultuur (alles gericht naar het moederland).

• Bevolkingsgroei door vaccinaties en betere hygiëne die ook werd doorgegeven vanuit het westen.

• Vernietiging van sociale (stammen)cultuur en er komt een invoering van de industriële samenleving (proletariaat, middenklasse, elite) en stedelijke cultuur.

• Er ontstaat ook een nationaal bewustzijn, ze beseffen dat ze niet meer onderdrukt willen worden en streven naar onafhankelijkheid.