Filozofia

egzamin

hilozoizm

Ruch jest nieodłączony od materii, niepotrzebna jest żadna przyczyna zewnętrzna tłumacząca ruch.

wariabilizm

Inaczej heraklityzm. To powszechna zmienność rzeczy, byt jest zmienny. Heraklit z Efezu.

Epistemologia

Teoria poznania. Od przełomu kartezjańskiego uznawana za filozofię pierwszą.

Aksjologia

Teoria wartości. Bazują na niej etyka, estetyka i polityka.

Metafizyka

W starożytności uznawana za filozofię pierwszą. Teoria byt, bada byt w ogólności. Podchodzi od „ta meta ta physika” (to co ponad fizyką).

Ontologia

teoria Bytu, często uznawana za synonim dla metafizyki.

Pierwszy filozof

Tales z Miletu

Nazwa filozofia

Umiłowanie mądrości (philos- miłość sophia- mądrość)

Specyfika spojrzenia na świat Greków

\*Byt jest wieczny

\*Czas pojmowany koliście (idea wiecznego powrotu- apokatastaza)

\*Świat zewnętrzny traktowany jako pewnik, człowiek jego integralna część

„Arche” (początek) dla filozofów

Anaksymander- arche to apeiron czyli bezkres

Aksymenes- arche to powietrze

Heraklit z Efezu- arche to ogień

Intelektualizm etyczny Sokratesa

Polegał na przekonaniu, że znając dobro, będziemy czynili dobro. Źródłem złych uczynków jest ludzka niewiedza i głupota.

Etapy metody dialektycznej Sokratesa

1. Elenktyczny- negatywny, poprzez zbijanie nieprawdy, wiedzy pozornej
2. Majeutyczny- pozytywny, położniczy

Ojciec ontologii

Parmenides z Elei

Jaki pseudonim przyjął Arystokles, co oznaczał i skąd się wziął?

Arystokles przyjął pseudonim Platon. Oznacza to „barczysty”. Nazwał go tak nauczyciel gimnastyki.

Natywizm (racjonalizm genetyczny) i przedstawiciel

To pogląd przyjmujący, że umysł ludzki zawiera wiedzę wrodzoną, wcześniejszą niż doświadczenia zmysłowe. Głosił go Platon.

Antynatywizm (empiryzm genetyczny) i przedstawiciel

To pogląd mówiący, że człowiek rodzi się jako „tabula rasa” (niezapisana karta). Umysł jest pozbawiony jakiejkolwiek wiedzy i nabywa jej wraz z doświadczeniami. Głosił to Arystoteles.

Kogo uczniem był Platon

Kogo uczniem był Arystoteles

Platon był uczniem Sokratesa

Arystoteles był uczniem Platona

Nauki w podziale Arystotelesa

Nauki:

* teoretyczne (teologia, fizyka, matematyka)
* Praktyczne (etyka, polityka, ekonomika)
* Wytwórcze

Przyczyny powstania rzeczy wg Arystotelesa

* Formalna (kształt rzeczy)
* Materialna (z czego jest zrobiona rzecz)
* Sprawcza (kto wykonał rzecz)
* Celowa (przeznaczenie rzeczy)

Wartości i przedstawiciel Liberalizmu

wolność, indywidualizm, państwo-minimum, leseferyzm, prawo do życia, prawo do własności, prawo do wolności

przedstawiciel: John Locke, Monteskiusz i Adam Smith

Wartości i przedstawiciel Konserwatyzmu

Tradycja, integryzm, elitaryzm, organicyzm, silne sprawne państwo

Przedstawiciel: Edmund Burke

Wartości i przedstawiciel Socjaldemokracji

Równość, neutralność światopoglądowa, egalitaryzm, prawa socjalne, antymilitaryzm

Przedstawiciel: Eduard Bernstein

Wartości i przedstawiciel Chrześcijańskiej demokracji

Personalizm, godność, pomoc ze strony państwa, solidaryzm społeczny

Przedstawiciel: Leon XIII

Organicyzm

Pogląd mówiący, że społeczeństwo to żywy organizm, w którym wszystkie jego najmniejsze części muszą funkcjonować prawidłowo by dobrze funkcjonował cały organizm.

Subsydiarność

Zasada mówiąca, że każdy szczebel władzy powinien realizować tyle te zadania, które nie mogą być skutecznie zrealizowane przez szczebel niższy.

Założyciel filozofii cynickiej

Antystenes z Aten

Pochodzenie nazwy cynicy

Nazwa wzięła się od przezwiska psy nadanego cynikom od właściwego im zwyczaju załatwiania potrzeb fizjologicznych publicznie.

Najsłynniejszy cynik

Diogenes z Synopy

Anaideia (jaki nurt filozofii)

Anaideia- bezwstyd

Kojarzona z cynizmem

Szczęście w hedonizmie

Szczęście rozumiane pozytywnie jako osiągnięcie przyjemności.

Założyciel szkoły stoickiej

Zenon z Kition

4 przedstawicieli stoicyzmu

* Zenon z Kition
* Seneka
* Marek Aureliusz
* Epiktet

Pneuma (w myśli stoickiej)

Pneuma= tchnienie

Szczęście dla epikurejczyków

Szczęście rozumiane w sposób negatywny- szczęście to brak cierpienia

Epoche

Epoche to nieorzekanie o istocie i naturze rzeczy. Kojarzy się ze sceptyzmem

Teizm vs deizm

Obie wyznają istnienie Boga ALE wg Teizmu Bóg ingeruje w losy świata, a wg Deizmu Bóg nie ingeruje w losy świata

Panteizm vs panenteizm

Panteimz utożsamia Boga ze światem, tym samym neguje Go jako osobę.

Panenteizm uważa, że Bóg zawiera w sobie cały świat, ale świat go nie wyczerpuje

Religie objawione

Powstanie religii to dzieło Boga, który osobiście wyszedł z inicjatywą i objawił swoje wole człowiekowi.

Religie objawione (Zachodu): judaizm, chrześcijaństwo, islam

Religie naturalne

Powstanie religii to samodzielny wysiłek człowieka (np. medytacyjny)

Religie naturalne (Wschodu): hinduizm, buddyzm, taoizm, konfucjanizm, shintoizm

Funkcja, przeznaczenie i zadanie mitów w starożytnej Grecji

Główne przeznaczenie było praktyczne. Opowiadało się je w celu wychowawczym, mity dawały wzór zachowania, podnosiły na duchu.

Zło dla św. Augustyna

Brak dobra

św. Augustyn postrzegał czas…

linearnie

Kto schrystianizował myśl Platona?

św. Augustyn z Hippony

Kto schrystianizował myśl Arystotelesa?

św. Tomasz z Akwinu

Creatio ex nihilo

Stworzony z niczego

W co nie możemy wątpić wg Kartezjusza?

Nie możemy wątpić w to, że wątpimy

W czym wyraża się kartezjański dualizm?

W przeciwstawieniu substancji myślącej (rozumowi/duszy/Ja) substancji rozciągłej (materii)

Który z nurtów mówi o „tabula rasa”

Nowożytny empiryzm

Jak określa się filozofię Kanta?

Filozofia krytyczna lub filozofia transcendentalna