HT 4 - Non verbale communicatie

Communicatiewetenschappen

NVC kenmerken

* Onbedoeld (ongecontroleerd)Verschillende codes
* Onmiddellijk (verbonden met lichaam), continu (tekens vloeien in elkaar over) en natuurlijk (spontaan)
* Zowel universeel (aangeboren) als cultureel (aangeleerd)

Wat zijn de Codes van de domeinen?

Voor welke informatie is NVC belangrijk?

* Eerste indrukken en beoordeling
* Relatiobele informatie
* Emoties uitdrukken

Ekman & Friesen (1975)

Er zijn 6 basisemoties die ze overal ter wereld herkennen(universeel, aangeboren).

Maar er zijn ook bepaaldegebaren die in verschillende culturen, verschillendebetekenissen hebben (Cultureel, aangeleerd), vb.: het teken van 'oké'

Liking

Of men elkaar graag mag (oogcontact, gelaatsuitdrukkingen, nabijheid)

Status

De houding, gebaren, aanrakingsgedrag, etc. kan soms de status van een persoon weergeven (hoge status = meeroogcontact)

Responsiveness

Psychologische betrokkenheid bij de interactie wordt duidelijk door het aantal gespreksbijdragen, de hoeveelheidgebaren en de verandering in gelaatsuitdrukking

Voordelen NVC

* Minder controleerbaar → vaak wordt gezegd dat NVC onze ware emoties/gedachtes onthullen (leakage = uitlekken)
* In de fylogenese (ontwikkeling van de soort) en ontogenese (ontwikkeling van het individu) kwam NVC eerst
* Kan verbale boodschappen vervangen, herhalen, tegenspreken, accentueren en reguleren.

Nadelen NVC

Sommigen hebben de NVC wel onder controle, en kunnen dit sturen.

Kinesics

De studie van de lichaamshouding, -beweging en gestures, gelaatsuitdrukkingen en oogbewegingen

Emblemen

Gedragingen waarvan de directe verbale vertaling gekend is door alle leden van een sociale groep. Zijn dus eigenlijk stille woorden. Vb.: middelvinger opsteken (= f*** you). → Belangrijk! Ze zijn cultureel bepaald

Illustratoren

Soms kan men objecten het best omschrijven door gebarente gebruiken die de omvang, de vorm of de bewegingaanduiden. Vb.: spiraal beweging als hetover een spiraal schema gaat.→ In tegenstelling tot emblemen, zijn illustratoren steedscomplementair aan hetdiscours

Regulatoren

Non-verbale tekens die als 'verkeerssignalen' fungerentijdens de interacties. Het gebruik hiervan is automatisch enonbewust. Vb.: oogcontact maken, met iemand omhem/haar/die het te geven

Affectvertoners

(uitingen van emoties): Lichaamsbewegingen die een emotionele toestand uitdrukken.Vb.: ogen die zakken = sad

Adaptoren

Mensen vertonen soms vreemd, repetitief, nerveus gedrag.Deze gedragingen (adaptoren) gebruiken mensen om zichaan te passen aan stressoren en om persoonlijke behoeftente vervullen. Ze zijn vaak niet bewust en dus een goede bronvan informatie over emoties

Pacing

Gedrag van onze gesprekspartner overnemen(synchronisatie)

Cultural display rules

In sommige culturen is emotie tonen meer aanvaard dan inanderen. Vb.: Amerikaanse cultuur → mannen mogen geenangst tonen

Professional display rules

De regels die voortvloeien uit onze professionele context.Vb.: stewardessen hebben geleerd in alle omstandighed en te blijven lachen.

Personal display rules

Manieren waarop we onze emoties hebben leren uitdrukkendoorheen onze individuele ervaringen.

Proxemics

Hoe gaan wij om met ruimtes + territoria

Soorten Territoria

* Publiek territoria
* Thuisterritoria
* Interactieterritoria
* Lichaamsterritoria

Publieke territoria

de ruimte die we delen met anderen, open voor iedereen, bepaalde regels.

Thuisterritoria

gebieden die eigendom zijn van engecontroleerd worden door individuen. Grotere vrijheid om te bepalen wat men doet.→ Nood aan persoonlijke plekje is zo groot, datmensen zelfs binnen publieke territoria hun eigenplekje opeisen vb.: 'hun tafeltje' in een restaurant.

Interactieterritoria

worden sociaal gemarkeerd

Lichaamsterritoria

de meest private van alle territoria. Onze rechten om aan andere lichamen tekomen en om andere lichamen te bekijken isbeperkt.

Contaminatie

Het territorium vervuild of onaanvaardbaar gemaakt. Vb.: vandalisme aan huis

Overtreding

Een oneigenlijk gebruik van een territorium. Vb.: wanneer een vreemdeling zomaar begint mee te praten in de private conversatie

Invasie

Meest serieuze vorm van schending. Iemand die geen rechtheeft op het territorium neemt het territorium in. Vb.: fysieke aanval,verkrachting

Actiezone

In een collegezaal komt de meeste participatie van de zogenaamde 'actiezone' (= een driehoekig gebied dat(breed) begint vooraan en (smal) eindigt naar achterentoe).

De persoonlijke ruimte

We hebben een soort van luchtbel rond ons. Als anderen tedichtbij komen, verplaatsen we ons zodat we ons weer opons gemak voelen.

Mensen variëren op het gebied van depersoonlijke ruimte die ze prefereren.→ Er kan een soort 'dans' ontstaan tussen mensen dieverschillen op dat vlak.Korter - verder - korter - verder - enzovoort

Factoren die een invloed hebben op persoonlijke ruimte

* Liking: mensen die elkaar graag hebben, staandichter bij elkaar
* Status: mensen met meer status krijgen ook meerruimte dan anderen
* Gender: mannen hebben meestal een groterepersoonlijke ruimte dan vrouwen

Crowding

Wanneer onze behoefte aan persoonlijke ruimtegeschonden wordt. Vb.: in een volle lift. Je gaat je dan met je houding afsluiten van de rest = barrièregedrag.

Haptics

Aanrakingsgedrag

De power of touch

Onderzoek gedaan: als een ober in een restaurant de rekening brengt en heel even de arm aanraakt van degene die gaat betalen, dankrijgt die ober een grotere fooi, dan wanneer hij/zij de armvan de betaler niet aanraakt.

Chronemics

Ook tijd kan iets communiceren, vb.: beurtwisseling,intimiteit, macht...

Soorten chronemics

* psychologische tijdsoriëntatie
* biologische tijdsoriëntatie
* culturele tijdsoriëntatie

De psychologische tijdsoriëntatie

mensen verschillen qua tijdsfocus, sommigen zijn gericht op het verleden, anderen op het heden en nog anderenop de toekomst. Sommigen zijn gericht op hetverleden, anderen op het heden en nog anderenop de toekomst.

De biologische tijdsoriëntatie

onze biologische'klok', de problemen die we ervaren bij deuurwisseling, etc.

De culturele tijdsoriëntatie

monochromatische versus polychromatische culturen

monochromatische culturen

zoals de VS, West-Europa - met de nadrukop 1 ding tegelijkertijd, stiptheid, afspraken, etc.

polychromatische culturen

zoals het Midden-Oosten, Zuid-Amerika

met nadruk opmeerdere dingen tegelijkertijd, niet-bindendetijdsafspraken, etc

Fysieke kenmerken

* Endomorfe lichaamsbouw
* Mesomorfe lichaamsbouw
* Ectomorfe lichaamsbouw

Endomorfe lichaamsbouw

Klein, rond en dik

Mesomorfe lichaamsbouw

Gemiddelde grootte, gespierd en atletisch

Ectomorfe lichaamsbouw

Grote, magere, schrille personen

De 3 functies van kleding

1. Comfort en bescherming (kou, hitte)
2. Lichaamsdelen bedekken die als taboe wordenbeschouwd in een cultuur
3. Cultural display: helpt ons vertellen wie we zijn, enwat onze plaats is in verschillende hiërarchieën = belangrijke basis voor eerste indrukken

Taal door objecten?

Uitdrukking van iemandsidentiteit

Paralinguïstiek

De manier waarop woorden worden uitgesproken bv. Dit is sterk verbonden met verbale communicatie

Para-taal heeft betrekking op:

* Vocale kwaliteiten
* Vocalizations
* Vocal segregates

Vocale kwaliteiten

(kenmerken van de stem, toon,intonatie)

Vocalizations

(speciale geluiden waaraan betekenis kan worden toegekend, zoals kreten, giechelen,etc.)

Vocal segregates

(pauzes en 'vulmiddelen' zoals 'euhm')

Computed Mediated Communication (CMC)

De interacties zijn vaak tekstgebaseerd. CMC mist dus heelwat 'cues' die NVC met zich meebrengt. Face-to-facecommunicatie is heel wat 'rijker'.→ Impliceert makkelijke miscommunicatie tussen zender enontvanger.

Wat kan miscommunicatie bij CMC vermijden?

Emoticons, Skypen, Foto's