Thema 4

In welke domeinen is de levende natuur ingedeeld?

In 3 domeinen: bacteriën, archaea en eukaryoten 

Hoe worden domeinen in rijken verdeeld?

Volgens indelingscriteria/ indelingskenmerken

Hoe delen biologen organismen in? - Binas 78

Op basis van: Celtype, Aanwezigheid van celwand, Aantal cellen en Voedingswijze

Wat is een organel?

Een deel van een cel met een bepaalde functie

Wat zijn prokaryoten?

Een eencellige organismen met ribosomen, maar zonder celkern of andere organellen.

• geen celkern, vacuole, mitochondriën, endoplasmatisch reticulum (ER)

Wat zijn eukaryoten?

Organismen met cellen met een celkern, dubbele membranen en celorganellen

Wat is een celwand?

Een stevig laagje om de cel heen, de celwand is geen onderdeel van de cel.

• Dieren hebben geen celwand

Zijn Bacteriën en Archaea eencellig

ja

Zijn eukaryoten eencellig?

nee ze zijn meercellig

Wat is een autotroof?

Zelfvoedend, organismen die in staat zijn om anorganische stoffen (H₂O, CO₂) om te zetten in organische stoffen (eiwitten, vetten)

Zijn organismen met chlorofyl (bladgroen) autotroof?

ja

Wat is heterotroof?

Door anderen gevoed, organismen die niet in staat zijn om anorganische stoffen om te zetten in organische stoffen.

Wat zijn eigenschappen van organische stoffen?

• Zijn afkomstig van organismen en producten van organismen.

• Zijn relatief grote, ingewikkeld gebouwde moleculen.

• Hebben CHO-binding (met soms stikstof (N), fosfor (P) en zwavel (S) bevatten).

Wat zijn eigenschappen van anorganische stoffen?

• Zijn afkomstig van organismen en de levenloze natuur.

• Zijn opgebouwd uit kleine, eenvoudig gebouwde moleculen.

• Geen CHO-binding

Hoe worden rijken van domeinen ingedeeld?

Stammen → Klassen → Orden → Families → Geslachten → Soorten

• (SK OF GS)

Wat is een soort?

• Een groep organismen met veel overeenkomstige eigenschappen,

• die onderling kunnen voortplanten

• eb daarbij vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen

Wat zijn 2 organismen met: zelfde G en S

Ze behoren tot dezelfde soort

Wat zijn 2 organismen met: zelfde G en andere S

Ze hebben dezelfde voorouders/ ze zijn nauwverwant

Wat zijn 2 organismen met: andere G en zelfde S

Ze behoren tot verschillende soorten

Wat zijn 2 organismen met: andere G en S

Ze behoren tot verschillende soorten

Geef eigenschappen van archaea

• Zijn eencellig

• Zijn prokaryoten → hebben geen celkern, DNA ligt los in het cytoplasma

• Ze hebben geen interne membranen

• Bevatten ribosomen

• Hebben een of meerdere zweepharen (om voort te bewegen) 

Geef eigenschappen van bacteriën

• Zijn prokaryoten→ hebben geen celkern

• Hebben verschillende vormen

• Bij sommige bacteriën komen ook kleinere kringvormige chromosomen voor → de plasmiden (bevatten genen voor resistentie tegen gifstoffen)

• Hebben een celwand → bestaat voornamelijk uit peptidoglycaan

Noem een paar nuttige bacteriën

• Melkzuurbacteriën → kaas, yoghurt, zuurkool

• Huidflora → bacterie op je huid

• Darmflora → beschermt darmen

• Heterotrofe bacteriën

Wat is een andere woord voor schadelijke bacterie?

pathogeen

Waarvoor gebruik je antibiotica?

Voor het verzwakken of doden bacteriën of remt de groei ervan → veel gebruik kunnen bacteriën resistent worden, door mutatie

Geef eigenschappen van virussen

• Zijn geen organismen

• Kunnen zich niet zelfstandig voortplanten, hebben gastheercellen nodig.

(gastheercellen: bacteriën, cellen van planten of dieren)

Welke delen bestaan euaryoten?

Protisten, schimmels, planten, dieren

Geef eigenschappen van schimmels

• Zijn organellen en hebben een celwand om zich heen - B 78

• Bederven voedsel en ruimen dode resten van organismen op

• kunnen eencellig of meercellig zijn

  ❑ eencellig → gisten (worden ook tot de protisten gerekend)

  → planten zich voort door knopvorming

• ❑ Meercellig → bestaan uit schimmeldraden

Geef eigenschappen van schimmels

• Is autotroof → heeft bladgroenkorrels/ zelfvoedent - B 78

• Hebben celwand om de cellen en er zijn organellen aanwezig

• Hebben 5 rijken: 1.wieren (algen), 2.mossen, 3.paardenstaarten, 4. varens, 5. zaadplanten

Geef eigenschappen van dieren

• worden volgens 2 indelingcriteria ingedeeld: symmetrie en skelet

hebben 10 rijken: 1.Eencellige dieren, 2.Sponzen, 3.Holtedieren, 4.Platwormen, 5.Rondwormen, 6.Ringwormen, 7.Weekdieren, 8.Geleedpotigen, 9.Stekelhuidigen, 10.Gewervelden

Welke ontstaanstheorieën zijn er?

• Creationisme → theorie van de schepping (Bijbel,Koran of Thora)

• Lamarck theorie → giraffen kregen door het strekken, gedurende miljoenen jaren, een steeds langere nek

• Neodarwinistische evolutietheorie/ neodarwinisme → individuen die goed zijn aangepast aan het milieu, blijven voortplanten.

Optreden mutaties leidt tot:

Grotere genetische variatie binnen een populatie

De verschillende fenotypen en genotypen die voorkomen worden bepaald door?

selectiedruk

Selectiedruk laag →

veel verschillende varianten blijven in leven

Selectiedruk hoog →

Alleen varianten met gunstige genotype blijven in leven, hebben ook de grootste fitness

Wat is natuurlijke seclectie of survival of the fittest?

Zijn de organismen binnen een populatie die het best zijn aangepast aan de leefomgeving

Wat is selectiedruk?

De best aangepaste individuen die hebben een grotere kans op meer nakomelingen

Wat is anatomie?

bouw & functie

Wat zijn homologe organen?

Organen met dezelfde bouw, maar een andere functie 

Wat is analoge organen?

 Organen met een andere bouw, maar wel dezelfde fuctie.

Wat zijn rudimentaire organen?

Resten van organen, die geen functie hebben

Wat is genetische drift?

Wanneer er in kleine populaties, door toeval grote verschuivingen in allelfrequenties kunnen optreden.

Voor het ontstaan van een nieuwe soort is er wat nodig

reproductieve isolatie, tussen populaties van dezelfde soort

• Verklaring reproductieve isolatie → scheiding van een populatie: