L03: Sensing the City

Citizen science:

• “ methodologisch

• “ participatief

• “ democratisch / politiek

• De Methodologische definitie: Wetenschappelijk onderzoek dat (gedeeltelijk) wordt uitgevoerd door niet-professionele wetenschappers. De burger is hierbij de 'sensor' die data verzamelt (bijvoorbeeld fijnstof meten op het eigen balkon).

• De Participatieve definitie: Een samenwerking tussen wetenschappers en burgers om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Hierbij denken burgers ook mee over de onderzoeksvraag en de interpretatie van resultaten.

• De Democratische/Politieke definitie: Het 'empoweren' van burgers. Door zelf data te verzamelen, staan burgers sterker in de discussie met de gemeente of bedrijven. Dit sluit direct aan bij het paradigma van de Health social movements, waarbij de nadruk ligt op gelijkheid en het versterken van de positie van de burger.

Rol van Citizen Science bij het bevorderen van Urban health

= CS helpt om gezondheidsproblemen in kaart te brengen op een niveau waar officiële meetstations niet komen (bijvoorbeeld: hoe is de luchtkwaliteit in mijn specifieke straat?). Het vergroot de gezondheidsvaardigheden van bewoners: wie meet, wordt zich bewuster van zijn omgeving en zal sneller geneigd zijn tot gezonder gedrag of politieke actie.

Voorbeelden van Citzen science

• CurieuzeNeuzen (Antwerpen/Vlaanderen): Duizenden burgers plaatsten meetbordjes aan hun raam om de stikstofdioxide in hun straat te meten. Dit leidde tot zeer gedetailleerde kaarten van de luchtkwaliteit.

• Telraam: Een project waarbij burgers met een sensor achter hun raam het verkeer in de straat tellen. Dit geeft inzicht in verkeersdrukte en sluipverkeer, wat direct invloed heeft op geluidsoverlast en veiligheid.

• Gezondheid-apps (zoals de 'Omgevingsalert'): Bewoners die via een app doorgeven waar zij hittestress ervaren of waar ze zich onveilig voelen.

• Mapping 'Food Deserts': Burgers die in kaart brengen waar in hun wijk alleen ongezond eten (fastfood) te krijgen is en waar de gezonde opties ontbreken.

Kenmerken van Citizen science

• Emerges from public concern: CS begint vaak "bottom-up". Burgers maken zich ergens zorgen over (bijvoorbeeld: "Is de lucht in mijn straat wel veilig voor mijn kinderen?") en starten zelf een onderzoek omdat de overheid of de wetenschap dat op dat moment niet doet.

• Data-driven: Het draait om het verzamelen van bewijsmateriaal. In plaats van alleen te klagen, verzamelen burgers harde cijfers om hun punt te onderbouwen.

• Community-centered: Het project is geworteld in de gemeenschap. De focus ligt op het belang van de buurt of een specifieke groep mensen.

• Independent: CS kan onafhankelijk van universiteiten of overheden opereren. Hoewel er vaak wordt samengewerkt, behouden burgers vaak de regie over wat er onderzocht wordt.

• Open source ethics: De resultaten en data zijn publiek bezit. Iedereen moet de data kunnen inzien en gebruiken, zodat de kennis niet achter een betaalmuur van een wetenschappelijk tijdschrift verdwijnt.

De participatieladder

= hoe kunnen we weten hoe mensen in stad het leven beleven

1. Informeren
   = bewoners worden geïnformeerd over nieuwe inrichting van openbare ruimte die beweging moet stimuleren

2. Raadplegen
   = bewoners worden gevraagd wat zij onder gezonde wijk verstaan

3. Adviseren
   = bewoners geven adviezen

4. Coproduceren
   = omwonenden zetten in overleg met boeren een signaleringssysteem op

5. Meebeslissen
   = omwonenden van een weg beslissen mee over welke geluidsmaatregelen er genomen worden

→ Burgerparticipatie