Nederlands poëzie

jambe

∪-

trochee

-∪

anapest

∪∪-

dactylus

-∪∪

amfibrachys

∪-∪

mimetisch

F (klank van de mus) nabootsing van de werkelijkheid, bv Jan Hanlo: vindt poëzie onzin en wil formele regels weg → schrijft gedicht over geluid van de mus

pragmatisch

F leerdichten, daar kan je iets van leren, praktisch heeft het nut

expressief

F uiting van gedachten en gevoelens van de dichter.

autonoom (heel modern)

F gedicht staat op zichzelf, kan naar werkelijkheid verwijzen, maar hoeft niet. Vooral gedichten van depressieve schrijvers.

volrijm

R aan eind van woorden

halfrijm

R alleen klinker / medeklinkers rijmen

gelijk rijm (rijk rijm)

R rijmen van complete lettergrepen / woorden.

voorrijm

R aan begin van opeenvolgende versregels.

middenrijm

R rijm in midden van opeenvolgende versregels

eindrijm

R rijm aan einde van opeenvolgende versregels

kettingrijm

R laatste woord van versregel rijmt op eerste woord van volgende regel

binnenrijm

R rijm binnen versregel

slagrijm

aaaa

gepaard rijm

aabbcc

gekruist rijm

abab

omarmend rijm

abba

verspringend rijm

abcabc

vergelijking met verbindingswoord (van/alsof/koppelwerkwoord(is)/als)

M auteur gebruikt beeld om iets uit werkelijkheid te beschrijven.

zuivere metafoor

M alleen beeld, geen werkelijkheid genoemd

personificatie

M menselijke eigenschappen even aan dingen

synesthesie

M 2 soorten zintuiglijke waarnemingen vergelijken

homerische vergelijking

M zeer uitgebreide vergelijking volgens het schema "zoals bijzin over datgene waarmee vergeleken wordt, zo hoofdzin over dat wat vergeleken wordt".

metonymia

M zeg je niet rechtstreeks wat je bedoelt, maar gebruik je een woord dat ermee te maken heeft.

repetitio

S herhaling

anafoor

S herhaling van zelfde woord / woordgroep aan begin van opeenvolgende zinnen / zinsdelen.

parallellie (parallellisme)

S herhaling zinsbouw in opeenvolgende zinnen / zinsdelen.

tricolon (drieslag)

S opsomming in 3'en

climax

S serie van 3 / < tekstelementen waarvan inhoud steeds sterker wordt.

anticlimax

S in reeks is de laatste stap een 'tegenvaller'

antithese (tegenstelling)

S samenvoeging van tegengestelde woorden

paradox

S schijnbare tegenstelling

litotes

S omschrijving van woord door ontkennen van tegenovergestelde

retorische vraag

S vraag waarvan je antwoord al weet

chiasme (kruisstelling)

S in tegengestelde volgorde plaatsen van overeenkomstige elementen in 2 zinnen / zinsdelen (abba)

eufemisme

S verzachtende uitdrukking

hyperbool

S sterke overdrijving

understatement (parabool)

S afgezwakte uitdrukking

homoniem

W als woord meer betekenissen heeft

homograaf

W door spelling kan je woord op verschillende manieren uitspreken

letterlijke en figuurlijke

W letterlijke en figuurlijke betekenissen expres door elkaar halen

verhaspeling

W verhaspeling van letters, woorden of woordvolgorde.