communicatie

ASE model

attitude, sociale invloed, eigen-effectiviteit

precontemplatie

Niet overwegen om te veranderen in nabije toekomst (6 maanden)

Niet bewust van probleemgedrag (gebrek aan kennis)

Niet bereid om te veranderen

Zich niet (meer) in staat zien om te veranderen

contemplatie

Overwegen om te veranderen in de nabije toekomst (6 maanden)

Nog geen engagement

Vaak nog ambivalentie: voordelen en nadelen van (on)gezond gedrag

preparatie

Concrete plannen om te veranderen in de nabije toekomst (1 maand)

Specifieke doelstellingen en plan van aanpak

Nood aan informatie/advies : tips, ondersteunende zaken

Pas hier zal advies nut hebben

actie

Implementeren plan

Observeerbare gedragsverandering

Minder dan 6 maanden

Probleem van hindernissen en barrières → problem-solving: acties koppelen om te omzeilen

consolidatie

Behoud van nieuwe gedrag gedurende minstens 6 maanden

Niet vaak bereikt: herval eerder regel dan uitzondering

Vaak verschillende keren door stadia vooraleer stabiele gedragsverandering

screening

Reeks gesloten vragen door de hulpverlener, patiënt antwoordt kort (of niet)

Weerspiegelt vooral verwachtingen en doelen hulpverlener

Ook soms een teken van onzekerheid

Patiënt wordt niet aangesproken en blijft passief

pleiten

Hulpverlener ziet het probleem en probeert patiënt hier ook van te overtuigen

Probleem van ambivalentie bij gedragsverandering = contradictorisch effect

expertise uiten

Hulpverlener heeft wijsheid in pacht + toont expertise om argumenten gedragsverandering kracht bij te zetten

Hulpverlener controleert gesprek, patiënt in passieve rol geduwd

Geen teken van respectvolle samenwerking + weerstand bij patiënt

labelen

Hulpverlener gebruikt diagnostisch label om patiënt te overtuigen van ernstigheid

Etiketten werken stigmatiserend, oncomfortabel

Lokt weerstand uit

beschuldigen

Hulpverlener levert kritiek, laat zich op negatieve manier uit over gedrag patiënt

Schuldinductie (“u speelt met uw gezondheid”)

Duwt patiënt in de verdediging, leidt tot weerstand

overhaasten

Hulpverlener neemt het heft in handen en wil meteen inzetten op “relevante” gedrag

Houdt geen rekening prioriteiten en bekomernissen patiënt

ROSA

Reflectief luisteren

Open vragen stellen

Samenvatten

Affirmeren

Reflectief luisteren

Redelijke gok doen naar betekenis van wat/hoe patiënt zegt, en interpretatie terugkaatsten

Open vragen stellen

Vragen die aanleiding geven tot langere antwoorden

Nodigt uit om te exploreren

Belangrijk om sfeer van vertrouwen en aanvaarding te creëren = samenwerkingsverband

Patiënten moeten grootste deel vd tijd praten, en vnl kans krijgen om te verkennen wat hen bezighoudt (of tegenhoudt)

Vermijd teveel (ook open) vragen na elkaar (max. 3), en laat volgen door voldoende reflecties

Samenvatten

Uitgebreidere vorm van reflecteren: verzamelen van verschillende zaken die patiënt gezegd heeft

Eventueel ook andere zaken toevoegen (bvb. uit vorig gesprek) = actief luisteren

Affirmeren

Sterktes, goede intenties, inspanningen patiënt erkennen/benadrukken

Vereist positieve mind-set hulpverlener

Doel: steunen/aanmoedigen → creëert meer congruentie/openheid in werkrelatie

technieken motiverende gespreksvoering

Informatie uitwisselen

Verandertaal oproepen

Omgaan met weerstand

Gedragsveranderingen ondersteunen

LICEF

Lifestyle

Ideas

Concerns

Expectations

Feelings

WHAM

Voor wie is het gevraagde bestemd?

Hoelang duren de klachten al? Hoe worden ze omschreven?

Welke actie werd al ondernomen?

Welke andere medicatie neemt patiënt nog?

DESC-script

Describe

Express

Specify

Consequences