Geld en Banken

Deze flashcards behandelen de basisconcepten van geld, bankwezen, geldfuncties, waardebepalingen en de processen van geldschepping op basis van de collegedictaten.

Geld

Een wettig betaalmiddel dat ongedifferentieerde koopkracht bezit.

Koopkracht

Het aantal goederen dat je met de munteenheid kan kopen.

Ruilmiddel

Een hoofdfunctie van geld waarbij het wordt gebruikt om de directe ruil (goed tegen goed) te vervangen door indirecte ruil (goed-geld-goed).

Rekeneenheid

Geld dat wordt gebruikt om de waarde van goederen en diensten aan te geven; het doet dienst als waardemaatstaf.

Oppotmiddel

Geld dat wordt gebruikt om koopkracht in voorraad te houden, zoals wanneer iemand $SRD\text{ }100$ onder een matras bewaart.

Chartaal geld

Stoffelijk geld dat bestaat uit munten en bankbiljetten.

Giraal geld

Onstoffelijk geld dat bestaat uit alle direct opvraagbare tegoeden van het publiek bij geldscheppende instellingen op een girorekening.

Centrale Bank van Suriname (CBVS)

Samen met het Ministerie van Financiën de monetaire autoriteit die verantwoordelijk is voor bankbiljetten.

Geldscheppende instellingen

Instanties zoals de Overheid (Ministerie van Financiën), de Centrale Bank van Suriname en Algemene banken (primaire banken) die giraal geld kunnen creëren.

Primaire banken

Algemene banken zoals DSB, VCB, Hakrinbank en Finabank die giraal geld kunnen scheppen en de geldhoeveelheid beïnvloeden.

Secundaire banken

Banken die geen geld kunnen scheppen, zoals de Hypotheekbank en de Nationale Ontwikkelingsbank ($NOB$).

Maatschappelijke geldhoeveelheid ($M_1$)

De som van al het chartale en girale geld dat in handen is van het publiek.

Het publiek

Een ieder of elke instelling die niet in staat is om $M_1$ te beïnvloeden of niet behoort tot de geldscheppende instellingen.

Nominale waarde

De waarde die op het geld gedrukt staat.

Intrinsieke waarde

De waarde van het materiaal waarvan het geld is gemaakt (materiaalwaarde).

Volwaardig geld

Geld waarbij de intrinsieke waarde gelijk is aan de nominale waarde, zoals gouden en zilveren munten.

Tekengeld

Geld waarvan de intrinsieke waarde kleiner is dan de nominale waarde, zoals papiergeld ($SRD$, US\text{ }\textdollar, \text{\texteuro}).

Fiduciair geld

Geld waarvan het gebruik berust op vertrouwen en dat door een ieder wettelijk wordt geaccepteerd.

Interne waarde

De koopkracht van geld in het land zelf, gemeten met het prijspeil ($RLI$).

Externe waarde

De koopkracht van het geld in het buitenland, gemeten met de wisselkoers.

Secundaire liquiditeiten (Byna-geld)

Tegoeden van het publiek bij algemene banken die op korte termijn ($< 1\text{ jaar}$) zonder koers- of renteverlies in geld kunnen worden omgezet.

Tertiaire liquiditeiten (Niet-geld)

Tegoeden op lange termijn ($> 1\text{ jaar}$) bij een geldscheppende instelling of onroerende goederen.

Geldtransformatie

Een vorm van geldschepping of vernietiging waarbij geld wordt omgezet in niet-geld of omgekeerd; de $M_1$ stijgt of daalt hierbij.

Geldsubstitutie (Formele geldschepping)

Het omzetten van de ene geldsoort in een andere (bijv. chartaal naar giraal), waarbij $M_1$ constant blijft maar de samenstelling verandert.

Wedersydse schuldaanvaarding

Geldschepping door kredietverlening waarbij de bank het geleende bedrag op de girorekening van de cliënt stort.

Geldvernietiging

Wanneer geld wordt omgezet naar niet-geld, waardoor de $M_1$ daalt (bijv. door storting op een langetermijndeposito).