Ontbrekende families planten en fungi

Bryophyta — Bladmossen

• Geen vaatweefsel → water van cel naar cel

• Dode holle cellen in bladeren slaan water op → kunnen tegen droogte

• Ombrotroof: afhankelijk van regen/vocht, niet van bodem

• Vb: Sphagnum (veenmos)

Marchantiophyta — Levermossen

• Geen vaatweefsel

• Plat lappig thallus (geen echte bladeren)

• Ombrotroof, vochtige plekken

• Vb: Marchantia polymorpha (parapluutjesmos)

Anthocerotophyta — Hauwmossen

• Geen vaatweefsel

• Herkenbaar aan lange, puntige sporofyten ("hoorntjes")

• Ombrotroof

• Vb: Anthoceros sp.

Lycopodiophyta — Wolfsklauwen

• Vaatplanten maar geen zaadplanten: reproductie via sporen

• Kleine schubvormige bladjes langs stengel

• Vroeger dominant, nu relictsoorten

• Vb: Lycopodium clavatum

Pteridophyta — Varens & paardenstaarten

• Vaatplanten, reproductie via sporen

• Echte varens: grote geveerde bladeren (frondes), sori op onderkant

• Paardenstaarten: gelede holle stengel met kransjes

• Vb: Dryopteris filix-mas (mannetjesvaren), Equisetum arvense (heermoes)

Amborellaceae

• Meest primitieve angiosperm, zustergroep van alle andere bedektzadigen

• Monotypisch: slechts 1 soort

• Nieuw-Caledonië, ondergroei (sub)tropisch bos

• Vb: Amborella trichopoda

Schisandraceae — Steranijsfamilie

• ANA-grade: oerbedektzadigen

• Zuid- en Oost-Azië, Australië

• Weinig economisch nut, behalve Chinese steranijs

• Vb: Illicium verum (steranijs, anijssmaak)

Piperaceae — Peperfamilie

• Magnoliiden

• Tropisch, Zuid-Indië

• Bloemen sterk gereduceerd, geen kroonbladeren

• Vb: Piper nigrum (peperplant — gedroogde bessen = zwarte peper)

Arecaceae — Palmenfamilie

• Monocotyl: geen secundaire diktegroei, geen echte bast, geen jaarringen

• Schijnstam van aaneengesloten bladbases

• Bladeren groot, waaiervormig of geveerd

• Vb: Phoenix dactylifera (dadelpalm), Cocos nucifera (kokospalm), Elaeis guineensis (oliepalm)

Musaceae — Bananenfamilie

• Monocotyl: geen echte boom, geen diktegroei

• Reuzenkruid, stam = samengerolde bladscheden

• Chiropterofilie (vleermuisbestuiving) bij wilde soorten

• Vb: Musa ingens (bananenboom)

Zingiberaceae — Gemberfamilie

• Monocotyl, wortelstokgeofyten

• Aromatische wortelstokken als specerijen

• Reuzenkruiden in open tropische plekken

• Vb: Zingiber officinale (gember), Curcuma longa (kurkuma)

Alliaceae — Lookfamilie

• Monocotyl, bolgewassen (bolgeofyt)

• Bloeiwijze: scherm

• Kenmerkende lookgeur door zwavelverbindingen

• Vb: Allium cepa (ui), Allium sativum (knoflook), Allium porrum (prei)

Amaryllidaceae — Narcisfamilie

• Monocotyl, bolgewassen

• Bloemdelen 3-tallig, vaak met bijkroon

• Vb: Galanthus spp. (sneeuwklokjes), Narcissus spp. (narcissen)

Asparagaceae — Aspergefamilie

• Monocotyl, bolgewassen

• Sterk variabele habitus binnen de familie

• Vb: Asparagus officinalis (asperge), Muscari spp. (druifhyacint), Hyacinthoides spp. (wilde hyacint)

Liliaceae — Leliefamilie

• Monocotyl, bolgewassen

• Bloemdelen 3-tallig (6 tepalen), grote opvallende bloemen

• Vb: Tulipa spp. (tulpen), Lilium spp. (lelies) — oorsprong Middellandse Zee tot China

Iridaceae — lissenfamilie

• Monocotyl, knolgewassen

• 3 meeldraden (kenmerkend!), bloemdelen 3-tallig

• Vb: Crocus sativus (saffraankrokus — meeldraden = saffraan, arbeidsintensief)

Proteaceae — Proteafamilie

• Primitieve dicotyl

• Zuidelijk halfrond: Zuid-Afrika (fynbos) en Australië

• Sclerofiele bladeren: hard, waslaag, schuin op zon

• Aanpassingen aan vuur: vuurvaste bast, dikke rhizomen, zaden kiemen na brand

• Vb: Protea spp.

Buxaceae — Buxusfamilie

• Primitieve dicotyl

• Groenblijvende struikjes, kalkrijke bodems

• Inheems in België: Buxus sempervirens (ondergroei bossen Wallonië)

• Bedreigd door buxusmot (invasieve exoot uit Oost-Azië)

Santalaceae — Sandelhoutfamilie

• Rosiiden

• Hemiparasiet: haustoriën prikken door celwand gastheer → water + zouten afhalen

• Groeit op boom maar maakt eigen fotosynthese

• Vb: Viscum album (maretak)

Vitaceae — Wijnstokfamilie

• Rosiiden

• Houtige lianen, wortelen in de grond (≠ epifyt)

• Bloemen klein, vrucht = bes (druif) in pluim

• Vb: Vitis vinifera (wijnstok)

Rafflesiaceae

• Rosiiden, holoparasiet op wortels van Tetrastigma (Vitaceae)

• Geen bladeren, stengel of wortels — enkel bloem zichtbaar

• Grootste bloem ter wereld, rottingsgeur

• Tweehuizig, bloeit maar enkele dagen/jaar

• Vb: Rafflesia arnoldii

Droseraceae — Zonnedauwfamilie

• Rosiiden

• Insectivore planten: zure voedselarme veenbodems → N halen uit insecten

• Kleverige klieren op bladeren met verteringsenzymen

• Vb: Drosera spp. (zonnedauw, inheems + bedreigd), Dionaea muscipula (venusvliegenvanger)

Amaranthaceae — Amarantenfamilie

• Rosiiden

• Halofyten: aangepast aan zoute milieus (osmolieten, Na⁺ uitpompen)

• Kleine onopvallende bloemen, geen kroonbladeren

• Vb: Spinacia oleracea (spinazie), Chenopodium quinoa (quinoa), Beta vulgaris (biet), Salicornia spp. (zeekraal)

Balsaminaceae — Balsemienfamilie

• Asteriiden

• Éénjarig, holle stengel → snel enorm groot

• Vruchten springen explosief open (ballochorie)

• Vb: Impatiens glandulifera (reuzenbalsemien — invasieve exoot langs rivieroevers)

Orobanchaceae — Bremraapfamilie

• Asteriiden, nauw verwant aan Lamiaceae (gelijkaardige bloemen)

• Parasitair op wortels andere planten

• Holoparasieten (ook suikers stelen) en hemiparasieten (eigen fotosynthese)

• Vb: Orobanche spp. (bremraap — holoparasiet), Rhinanthus spp. (ratelaar — hemiparasiet op grassen)