BATCH 15 — Ademhalingsstelsel: anamnese, neusvloei, stridor, niezen en hoesten

Hoe start je onderzoek van het ademhalingsstelsel?

Observeer het dier eerst vanop afstand

Waar kijk je naar bij observatie ademhaling?

Flankbewegingen, gedrag, ademhalingsspieren en ademhalingspatroon

Waarom observeer je soms opnieuw na een half uur?

Om te zien of afwijking tijdelijk door inspanning/stress kwam

Welke vragen stel je bij neusvloei?

Uni- of bilateraal, continu of intermitterend, aard van de vloei en duur

Waarom is unilaterale versus bilaterale neusvloei belangrijk?

Het helpt de oorsprong lokaliseren

Waarop wijst bilaterale neusvloei vaker?

Dieper gelegen of systemischer probleem

Wat betekent sereuze neusvloei?

Waterige/heldere neusvloei

Wat betekent muceuze neusvloei?

Slijmerige neusvloei

Wat betekent purulente neusvloei?

Etterige neusvloei, vaak bacterieel

Wat betekent hemorragische neusvloei?

Bloedige neusvloei

Wat betekent alimentaire neusvloei?

Voedselmateriaal uit de neus

Waarop wijst alimentaire neusvloei?

Slikprobleem, slokdarmprobleem of risico op verslikking

Wat betekent spumeuze neusvloei?

Schuimige neusvloei

Waarop wijst spumeuze neusvloei vaak?

Longoedeem waarbij vocht mengt met surfactant

Wat is stridor?

Abnormaal ademhalingsgeluid door obstructie

Bij welke fase hoor je stridor van de bovenste luchtwegen meestal?

Inspiratie

Wat is stridor nasalis?

Snuivend geluid door obstructie ter hoogte van de neus

Wat gebeurt met stridor nasalis bij mondademhaling?

Het geluid valt weg of vermindert

Welke oorzaken geven stridor nasalis?

Brachycefalie, exsudaat, gezwel, conchae-deformatie, vreemd voorwerp of ethmoïd hematoom

Wat is een ethmoïd hematoom?

Tumorachtige massa in de neusregio, bij paard behandeld met formol

Wat is munge bij lama?

Pyodermie/auto-immuunaandoening met korsten die de neus kunnen blokkeren

Wat is stridor faryngealis?

Snurkend geluid door obstructie ter hoogte van de farynx

Welke oorzaken geven stridor faryngealis?

Inflammatie, parese/paralyse, verplaatsing zacht gehemelte, vreemd voorwerp, gezwel of uitwendige druk

Wat is stridor laryngealis?

G-geluid door obstructie ter hoogte van de larynx

Is stridor laryngealis vooral inspiratoir?

Ja

Welke oorzaken geven stridor laryngealis?

Larynxparalyse, inflammatie, oedeem of gezwel

Wat is cornage?

Larynxparalyse met inspiratoir geluid, klassiek bij paard

Waarom kunnen dikbilkalveren larynxproblemen krijgen?

Larynx is relatief te klein voor lichaamsmassa en kan ontsteken/vernauwen

Wat is stridor trachealis?

Snaterend of schurend geluid door trachea-obstructie

Welke oorzaken geven stridor trachealis?

Exsudaat, pus, necrotisch weefsel, cicatrisatie, gezwel, uitwendige druk of congenitale afwijking

Wat is tracheacollaps?

Dichtklappen van de trachea, vooral bij inspiratie

Waarom kan tracheacollaps tot syncope leiden?

Door tijdelijke ernstige obstructie en zuurstoftekort

Wat is niezen?

Krachtige expiratoire luchtstroom door de neus door prikkeling van neusslijmvlies

Waarmee gaat niezen vaak samen?

Neusvloei

Wat is reverse sneezing?

Krampachtige inspiratoire aanval door prikkeling van de nasofarynx

Wat gebeurt bij reverse sneezing?

Nasofarynxspieren contraheren, inademing blokkeert en inspiratoir snurken ontstaat

Is reverse sneezing meestal ernstig?

Meestal onschuldig

Hoe kan je reverse sneezing soms stoppen?

Neus dicht houden en slikreflex opwekken door over larynx te wrijven

Waar komt hoestprikkel vooral vandaan?

Larynx en trachea

Hoe hoger de hoestprikkel, hoe klinkt de hoest?

Harder en explosiever

Wat betekent lichte diepere hoest?

Prikkel zit eerder dieper richting longen/bronchen

Hoe hoesten hond, kat en paard typisch qua houding?

Kop naar beneden

Hoe hoest een paard vaak?

Kop laag, mond open en kopschudden

Hoe hoest een rund typisch?

Kop gestrekt, muil gesloten en tong zichtbaar

Wat is kokhalzen na hoesten?

Beschermingsreactie tegen prikkel of slijm

Wat geeft larynxprikkel qua hoest?

Heel heftige hoest met kokhalzen en slijm

Wat geeft tracheaprikkel qua hoest?

Heftige, blaffende, initieel droge hoest

Wat geeft bronchusprikkel qua hoest?

Initieel droog, later soms productief

Wat is productieve hoest?

Hoest met slijm/sputum

Wat is niet-productieve hoest?

Droge hoest zonder slijm

Wat is sputum?

Materiaal dat wordt opgehoest

Wat beoordeel je aan sputum?

Kleur, geur, taaiheid en aanwezigheid van bloed

Wat verwacht je bij hartfalen als neusvloei/sputum?

Sereus en spumeus vocht

Wat is dyspnee?

Moeilijk of geforceerd ademen

Wat vraag je bij dyspnee?

Duur, moment, inspiratoir/expiratoir, stridor, inspanning, open mond en cyanose

Wat betekent cyanotische mucosa?

Blauwverkleuring door zuurstoftekort

Wat kunnen abnormale stem en heesheid betekenen?

Larynxafwijking, verlamming, gezwel, ontsteking of oedeem

Wat kan kreunen betekenen bij rund?

Pijn, bijvoorbeeld bij positieve pijnproeven

Kan kreunen fysiologisch zijn?

Ja, bijvoorbeeld bij partus

Wat is hik?

Plotse contractie van diafragma met gelijktijdige vernauwing van de glottis

Wanneer is hik verdacht?

Als het chronisch is

Welke oorzaken kunnen chronische hik geven?

Prikkeling n. frenicus, metabole stoornissen of intoxicaties

Welke extra info is cruciaal bij ademhalingsklachten?

Contactdieren, trauma, allergenen, sport, vaccinatie, ontworming en congenitale voorgeschiedenis

Wat kan lichamelijk ademhalingsonderzoek bemoeilijken?

Snuffelen, hijgen, vocaliseren, spenen en stress

Wat beoordeel je vóór auscultatie?

Type, diepte en frequentie van ademhaling

Wat betekent oppervlakkige ademhaling?

Kleine ademteugen, kan door hijgen, hyperthermie, pijn, stress of rust

Wat betekent diepe ademhaling?

Grote ademteugen, kan door anemie of verhoogde gasuitwisselingsnood

Wat is hyperpnee?

Diepere/intensievere ademhaling door verhoogde behoefte aan gasuitwisseling

Wat is costo-abdominale ademhaling?

Normale ademhaling waarbij thorax en abdomen meebewegen

Wat gebeurt bij normale inspiratie?

Thorax en abdomen zetten uit

Hoe gebeurt normale expiratie?

Passief

Wat is costale ademhaling?

Ademhaling vooral met thoraxbeweging

Waarbij zie je costale ademhaling?

Buikpijn, verzwakking of dracht

Wat is pendelende ademhaling?

Thorax en abdomen bewegen tegengesteld door diafragmaprobleem

Waarop wijst pendelende ademhaling?

Functieverlies van diafragma of hernia diafragmatica

Wat gebeurt bij inspiratie bij pendelende ademhaling?

Thorax zet uit en abdomen wordt kleiner

Wat is abdominale ademhaling?

Ademhaling waarbij buikspieren sterk meewerken

Waarbij zie je abdominale ademhaling?

Costaal probleem, verhoogde gasuitwisselingsnood, bronchoconstrictie of pleurale effusie

Wat doen buikspieren bij abdominale ademhaling?

Ze contraheren vooral bij expiratie

Wat is fladderthorax?

Abnormale thoraxbeweging door gebroken ribben

Waarom ontstaat fladderthorax?

Onderdruk van thorax wordt bij inspiratie niet goed ondersteund

Waarop wijst inspiratoire dyspnee?

Vernauwing boven de tracheabifurcatie

Welke houding past bij inspiratoire dyspnee?

Hals en kop strekken, neusgaten open, ellebogen abductie en soms open mond

Welk dier ademt normaal niet makkelijk met open mond?

Paard

Waarop wijst expiratoire dyspnee?

Longprobleem, diepe luchtwegvernauwing of gedaalde compliantie

Waarom helpt abdomen bij expiratoire dyspnee?

Expiratie moet actief gebeuren in plaats van passief

Wat gebeurt met hongergroeve bij expiratoire dyspnee?

Die wordt opgevuld

Wat is gemengde dyspnee?

Combinatie van inspiratoire en expiratoire moeite

Wanneer kan gemengde dyspnee fysiologisch zijn?

Na inspanning

Wat is apnee?

Geen ademhalingsritme/ademstilstand

Wanneer kan apnee voorkomen?

Onder anesthesie, bij shock, hersenletsel, hypoxie, syncope of hypocalcemie

Wat is tachypnee/polypnee?

Versnelde ademhaling

Waarom is tachypnee inefficiënt?

Meer ventilatie van dode ruimte en minder efficiënte alveolaire ventilatie

Welke oorzaken geven tachypnee?

Hypoxie, hypercapnie, koorts, metabole acidose of pijn

Wat is hypercapnie?

Te veel CO2 in het bloed

Wat is bradypnee/oligopnee?

Vertraagde ademhaling

Wanneer zie je bradypnee?

Bij getrainde dieren, stoornissen, verlammingen of obesitas

Wat is een obstructief ademhalingspatroon?

Hard werken om lucht door vernauwde luchtwegen te krijgen

Waarmee kan obstructief patroon samengaan?

Inspiratoire of expiratoire dyspnee en stridor

Wat gebeurt bij diep obstructief probleem tijdens expiratie?

Lucht kan moeilijk uit, waardoor ventielwerking ontstaat