HC2: Cognitieve veroudering

Dementie

combinatie van meervoudige stoornissen in cognitieve functies/gedrag

→ moet sprake zijn van:
- interferentie van functioneren in dagelijks leven
- normaal bewustzijn (geen delier)

Mild Cognitive Impairment (MCI)

de fase die precies tussen de normale cognitieve achteruitgang (behorend bij ouder worden) en dementie in zit. Wordt vaak gezien als een soort overgangspunt.

• Bij MCI: Er zijn meetbare geheugen- of denkproblemen, maar de persoon kan nog prima zelfstandig functioneren. Iemand voert zijn hobby's nog uit, regelt zijn eigen bankzaken en kan zichzelf verzorgen.

• Bij Dementie: De cognitieve problemen zijn zo ernstig dat de zelfstandigheid verloren gaat.

Dementie - Alzheimer

• geheugenproblemen → nieuwe info

• steeds meer hersenverlies

• globale artofie

Meest voorkomende oorzaak van dementie: 60-70%

Dementie - Vasculaire dementie

• problemen bloedvoorziening in hersenen → afsterven cellen witte stof

• beperkingen mogen niet samenhangen met lichamelijke beperkingen

• vaak plots

• trager denken

• goed bewustzijn van problemen

• vaak een stapsgewijze verslechtering

Dementie - Frontotemporale dementie

• frontaal- en temporaalkwab aangedaan

• ontremd gedrag, ongepast

• vaak vroeg ontstaan

• 3 varianten (taal-, gedrag-, beweging-)

15% van dementie

Kenmerkend:
→ Hyperoraliteit, wat zich kan uiten in veranderingen in dieet of het eten van oneetbare voorwerpen

Functies Frontaalkwab & Temporaalkwab

• frontaalkwab

  • info ordenen

  • keuzes maken

  • plannen, organiseren

• temporaalkwab

  • taal

  • spraak

Frontotemporale dementie - gedragsvariant

• progressieve achteruitgang in cognitie en/of gedrag

• mogelijk FTD: 3/6 symptomen:
  →

  • vroeg in beloop (< 3 jaar) ontremd gedrag (sociaal ongepast, decorumverlies, impulsief, roekeloos gedrag)

  • vroege apathie (gedragsprobleem die wordt gekenmerkt door een gebrek aan motivatie, een verlies van initiatief en een verminderde interesse in dagelijkse activiteiten of sociale contacten)

  • vroeg ontstaan perseveratief, stereotiep of compulsief gedrag (simpele repetitieve bewegingen, complexe compulsieve of rituele gedragingen, stereotiepe spraak)

  • verlies van empathie en inlevingsvermogen

  • hyperoraliteit en veranderingen in dieet

  • NPO

Dementie - fenocopy

→ iets dat lijkt op dementie

→ “het zal wel dementie zijn”

Directe kosten van dementie

inzet van thuiszorg, medicatie, doktersbezoek, dagbehandeling, opname

Indirecte kosten van dementie

kosten opname fractuur door vallen a.g.v. dementie
ziekteverzuim partner

Welke factor in ‘Midlife’ heeft volgens de “Potentially modifiable risk factors” de hoogste relatieve risico index en een aanzienlijke bijdrage aan risico op dementie?

= gehoorverlies (1.9)

Wat is het ‘Need Driven Dementia Compromised Behavior Model’?

= een model die gedragsproblemen die voortkomen uit dementie toeschrijft aan een uiting van een onderliggende behoefte waarin niet wordt voorzien.

→ het model beschouwt gedrag (zoals agressie of roepen) als een signaal dat een behoefte (zoals pijn, honger of gebrek aan begrip) niet is vervuld

Dementie - medicamenteuze behandeling

• Galantamine / Rivastigmine / Donepezil
  = heeft bescheiden effect bij klein deel van de mensen met milde Alzheimer, bijvoorbeeld weer meedoen met gesprekken / concentreren

• Memantine
  = bij matig/ernstige dementie → beschermt de NMDA receptoren (geen of weinig effect, daardoor weinig voorgeschreven)

• Aducanumab
  = antilichaam tegen klontering amyloïde (verkoop valt tegen)

• Anti-depressiva

• Anti-psychotica
  
  → geen adequate medische behandeling, wel enkele medicijnen die het proces vertragen of bepaalde ziekte verschijnselen kunnen verminderen