Geschiedenis - begrippen examen juni

renaissance

kunststroming, letterlijk wedergeboorte; belangstelling voor antieke cultuur

humanisme

levensbeschouwing die uitgaat van de waardigheid van mensen en haar inspiratie vindt in menselijke vermogens

Petrarca

Italiaanse dichter/schrijver, grondlegger humanisme, jurist, dichtbundels, 1304-1374

Homeros

Griekse dichter, ongeveer 800 v.C.-750 v.C., epische gedichten, mythologie, godenverhalen

Sandro Bottecelli

schilder, la Primavera

mecenas

geldschieter kunstwerken, beschermheer/-vrouw

mecenaat

het geheel van activiteiten waarbij een mecenas kunst of wetenschap mogelijk maakt

Desiderius Erasmus

theoloog, rotterdam, boek: Lof der zotheid - kritiek op machthebbers en katholieke kerk

Leonarde da Vinci

schilder, architect, beeldhouwer, humanistisch wetenschapper en uitvinder

antropocentrisme

denkwijze waarbij men vindt dat de mens centraal staat en zelf kritisch kan nadenken; God heeft de mens veel vrijheid gegeven, waardoor de verantwoordelijkheid bij de mens ligt

homo universalis

een nieuwsgierige geest die in heel veel domeinen geïnteresseerd is en kennis heeft opgedaan

vagevuur

hier moet je na de dood tijd verblijven en boeten voor je zonden voor je naar de hemel kan

protestanten

christenen die zich in de 16e eeuw afsplitsten van de katholieke kerk tijdens de Reformatie

protestantisme

christelijke stroming die zich in de 16e eeuw afsplitste van de katholieke kerk; met nadruk op individueel geloof, Bijbel als gezag en sommige sacramenten overbodig

predestinatieleer

het geloof dat God van tevoren bepaalt wie gered wordt en wie niet

calvinisme

stroming binnen het protestantisme, genoemd naar Johannes Calvijn, met nadruk op predestinatie

Anglicaanse kerk

protestantse kerk in Engeland, ontstaan door een conflict tussen koning Hendrik VIII en de katholieke kerk

Reformatie

de beweging waardoor groepen christenen zich losmaakten van de katholieke kerk, met nieuwe kerken en ideeën over geloof

catechismus

boekje waarin kerk zegt wat je moet doen/volgen

confessionalisering

religieuze groepsidentiteit meegeven

commerciële belangen

belangrijke handelsfactoren

geopolitiek

de invloed van de aardrijkskundige ligging op de buitenlandse politiek

machiavellisme

de politieke opvatting dat het doel de middelen heiligt

maritiem overwicht

de sterkste zijn in de zeevaart, zowel voor economische als politieke zaken

natuurlijke grenzen

geografische obstakels zoals zeeën, stromen, rivieren en bergketens

religie

geloofsopvatting

diplomatie

onderhandelen, geen geweld gebruiken, macht toepassen om je doelen te bereiken

coalities

bondgenootschappen, samenwerkingen

soevereiniteit

waar de macht ligt

machtspolitiek

macht gebruiken om doelen te bereiken

landvoogd(es)

persoon die in naam van vorst gebied moet besturen / onder controle houden, vaak vertrouweling/familie, typisch voor Habsburgers in Nederlanden in vroegmoderne tijd

Grote Raad van Mechelen

hoogste rechtbank in Nederlanden, wou rechtspraak Romeins maken, moest wel nog doen wat kerkelijke rechtbank zei

Collaterale Raden

vooral hoge edelen (veel gezag en geen verzet), geschoolde juristen en beroepsambtenaren (betaald); raad geven over bestuur, financiën en justitie aan landvoogd

Staten-Generaal

clerus, adel en derde stand hadden vertegenwoordiging en er werd naar hen geluisterd

beeldenstorm

opstandelingen plunderden en vernielden religieuze symbolen die ze associeerden met de overheerser

Generaliteitslanden

horen bij Republiek, Rooms-katholiek, geen afvaardiging

verlichting

verstand gebruiken om je zaken op te lossen en daarmee het goede te doen