Hoorcollege 5 - Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR)

EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing

Ontwikkelaar van EMDR

Francine Shapiro

Ontstaan van EMDR

Shapiro ontdekte in 1987 het mogelijke effect van oogbewegingen

Eerste versie van EMDR

EMD (Eye Movement Desensitization)

Belangrijk verschil EMD en EMDR

EMDR richt zich ook op cognitieve herstructurering

EMDR protocol sinds 2001

Gestructureerd 8-fasenprotocol gericht op verleden, heden en toekomst

Kern van EMDR

Traumatische herinnering combineren met oogbewegingen

Belangrijk effect van EMDR

Vermindering van levendigheid en emotionele lading van traumatische herinneringen

Belangrijkste indicatie voor EMDR

PTSS

Positie van EMDR in richtlijnen

Eerste keus behandeling voor PTSS

Voorbeelden van traumatische ervaringen

Ongelukken, oorlog, misbruik, seksueel geweld, verlies, natuurrampen

Percentage mensen met traumatische ervaring

Ongeveer 70%

Percentage mensen dat PTSS ontwikkelt

Ongeveer 3,9%

Belangrijke risicofactoren voor PTSS

Eerder trauma, weinig sociale steun, neuroticisme, stressoren

Andere risicofactoren voor PTSS

Lagere IQ, ernst trauma, mentale voorgeschiedenis

DSM-5 criterium A PTSS

Blootstelling aan traumatische gebeurtenis

DSM-5 criterium B PTSS

Herbelevingen

DSM-5 criterium C PTSS

Vermijding

DSM-5 criterium D PTSS

Negatieve cognities en stemming

DSM-5 criterium E PTSS

Verhoogde prikkelbaarheid/arousal

DSM-5 criterium F PTSS

Symptomen langer dan 1 maand

DSM-5 criterium G PTSS

Functionele beperkingen

AIP-model

Adaptive Information Processing model

Normale verwerking volgens AIP-model

Herinneringen worden geïntegreerd met bestaande kennisnetwerken

Resultaat van normale verwerking

Emotionele verwerking en betekenisverlening

Probleem bij trauma volgens AIP-model

Traumatische herinnering wordt inadequaat verwerkt opgeslagen

Opslag van trauma volgens AIP-model

Ruwe, geïsoleerde herinnering zonder adaptieve informatie

Gevolg van onvoldoende verwerking

PTSS-symptomen en herbelevingen

Doel van EMDR volgens AIP-model

Traumatische informatie alsnog verwerken

8 fasen van EMDR

Anamnese, voorbereiding, assessment, desensitisatie, installatie, body scan, afsluiting, herevaluatie

Fase 1 EMDR

Anamnese en behandelplanning

Doel fase 1 EMDR

Veilige werkrelatie opbouwen en targets bepalen

Targets in EMDR

Verleden, huidige triggers en toekomstige vaardigheden

Fase 2 EMDR

Voorbereiding

Doel fase 2 EMDR

Uitleg geven en zelfkalmeringstechnieken aanleren

Voorbeelden zelfkalmeringstechnieken

Grounding en ontspanningsoefeningen

Fase 3 EMDR

Assessment

Belangrijk onderdeel assessment

Meest belastende beeld selecteren

Negatieve cognitie in EMDR

Negatieve overtuiging gekoppeld aan trauma

Voorbeelden negatieve cognities

“Ik ben hulpeloos”, “Ik ben schuldig”, “Ik ben waardeloos”

Positieve cognitie in EMDR

Adaptieve overtuiging die negatieve cognitie vervangt

Voorbeelden positieve cognities

“Ik ben veilig”, “Ik heb gedaan wat ik kon”

VOC schaal

Validity of Cognition schaal van 1-7

SUD schaal

Subjective Units of Disturbance schaal van 0-10

Doel van EMDR behandeling

SUD verlagen en VOC verhogen

Fase 4 EMDR

Desensitisatie

Wat gebeurt tijdens desensitisatie

Cliënt focust op target terwijl oogbewegingen worden uitgevoerd

Belangrijke vraag tijdens desensitisatie

“What comes up?”

Wanneer stopt desensitisatie

Als SUD 0 is of sessie eindigt

Fase 5 EMDR

Installatie

Doel installatie

Positieve cognitie versterken

Fase 6 EMDR

Body scan

Doel body scan

Controleren op resterende lichamelijke spanning

Waarom body scan belangrijk is

Trauma ligt opgeslagen in lichaamsgeheugen

Fase 7 EMDR

Afsluiting

Wanneer is verwerking compleet

SUD = 0, VOC = 7 en geen lichamelijke spanning

Belangrijk onderdeel afsluiting

Zelfkalmeringstechnieken bespreken

Fase 8 EMDR

Herevaluatie

Doel herevaluatie

Controleren of verwerking stabiel blijft

Wanneer wordt behandeling voortgezet

Als SUD opnieuw hoger dan 0 is

Wanneer is EMDR behandeling afgerond

Als verleden, heden en toekomsttargets verwerkt zijn

Belangrijk risico tijdens EMDR

Dissociatie

Waarom is dissociatie problematisch

Dan kan verwerking niet goed plaatsvinden

Waarom voorbereiding essentieel is

Cliënt moet emoties kunnen verdragen

Complex trauma bij EMDR

Vraagt gespecialiseerde en vaak gecombineerde behandeling

Belang van veiligheid en vertrouwen bij EMDR

Nodig om traumatische herinneringen te activeren

Belangrijkste bewijs voor EMDR

Sterke effectiviteit bij PTSS

Therapieën met sterkste directe effecten op PTSS

Cognitive Processing Therapy en EMDR

Therapie met sterkste lange termijn effecten

EMDR

Therapieën met laagste drop-out

Cognitieve therapie, Narrative Exposure Therapy en EMDR

Mogelijke toepassingen buiten PTSS

Depressie, angststoornissen, OCD, persoonlijkheidsstoornissen

Belangrijke nuance bij EMDR buiten PTSS

Evidence base ontwikkelt zich nog

Werkt EMDR alleen door exposure

Nee

Onderzoek naar oogbewegingen

Oogbewegingen verminderen levendigheid en emotionaliteit meer dan alleen herinneren

Interhemisferische communicatie hypothese

Oogbewegingen zouden hersenhelften beter laten samenwerken

Ondersteuning voor interhemisferische hypothese

Nee

Werkgeheugenhypothese

Herinnering en oogbewegingen concurreren om werkgeheugencapaciteit

Gevolg van werkgeheugenbelasting

Herinnering wordt minder levendig en emotioneel opgeslagen

Belangrijk bewijs voor werkgeheugenhypothese

Andere dual tasks werken ook

Voorbeelden andere werkgeheugentaken

Tetris spelen, hardop rekenen, auditory shadowing

Belangrijkste conclusie over EMDR

Oogbewegingen werken doordat ze het werkgeheugen belasten