1. Inleiding eerstelijnspsychologische zorg: situering, karakteristieken, proces, conventie, uitdagingen

Interventies niet bijgedaan (dia 34-35)!

Bespreek de internationale situering van ELP.

WHO service organisation pyramid for an optimal mix of services for mental health

• breed & toegankelijk aanbod van basispsychologische zorg

• kwantitatief kleiner maar eveneens toegankelijk aanbod van gespecialiseerde psychologische zorg

• basis- → gespecialiseerde zorg: in theorie volgen ze op elkaar, maar in de praktijk niet altijd

Wat is stepped care? Bespreek de 4 stappen.

Zo laag, breed mogelijk beginnen en enkel een stap verder nemen wanneer noodzakelijk

0e lijn

• brede basis,

• zelfzorg, informele zorg (gemeenschap, buurt…)

1e lijn

• breed, laagdrempelig

• CLB, ELP

• meeste mensen hiermee al geholpen (70%)

• kleiner deel stroomt verder

2e lijn

• gespecialiseerd

• psychiatrie, CGG, diagnose

3e lijn

• zeer gespecialiseerd

• opname

0 → 3: intenser, maar minder frequent nodig

Wat is matched care?

Juiste hulp krijgen op juiste plaats, op juiste moment & door de juiste persoon

• vb. van 1e naar 3e lijn: je hoeft niet eerst alle stappen te doorlopen

• in principe 1e lijn niet eerst nodig, maar idealiter wel — kan kort zijn: enkel inschatting → wat is er nodig?

Op welke 4 aspecten is ELP zorg gericht?

1) Bevordering van mentale gezondheid

2) Preventie van psychologische problemen

3) (Vroeg)detectie van & (vroege) psychologische interventie bij milde tot matige psychische problemen

4) Aanvullende basispsychologische zorg naast gespecialiseerde psychologische zorg bij ernstigere problematieken

Hanteert ELP een categoriale of dimensionale visie? Leg uit.

Dimensionale visie: + (mentale gezondheid) & - (mentale stoornissen) aspecten

• goede mentale gezondheid (+) & mentale stoornis aanwezig (+): flourishing/thriving with illness, vb. ADHD met goede ondersteuning → academisch goed, sociale relaties…

• (+) & (-): flourishing/thriving without illness

• (-) & (+): languishing/surviving with illness, vb. depressie & sterk geïsoleerd

• (-) & (-): languishing/surviving with illness

Bespreek de nationale situering van ELP.

Organisatie GGZ België omgekeerd vergeleken met WHO-piramide

• veel gespecialiseerde zorg, weinig ELP

Nood aan verbreding van basis van piramide

→ Vermaatschappelijking van zorg

• hulp meer in context ipv opname

Public health perspectief als leidraad bij hervormingen in GGZ

Hoe verschillen de 3 uitgangspunten van Public Mental Health van de klassieke medische benadering? Vergelijk.

Klassiek medisch

1) Hoe behandel/verzorg ik dit zieke individu?

2) Focus: deel populatie, nl. zieken

3) Wachten tot patiënten naar ons toe komen

Public Mental Health

1) Hou houd ik populatie zo gezond & tevreden mogelijk?

2) Focus: brede populatie, nl. niet enkel wie ziek is, maar ook wie gezond is om gezond te houden

3) Niet passief wachten, maar ook actief zoeken naar degenen die hulp nodig hebben

• lange tijd tussen start klachten & hulp zoeken (gem. 6j)

• vb. plaatsgericht werken, samenwerking met huisartsenpraktijken, groepssessies op school

Bespreek het interventiespectrum van de geestelijke gezondheid?

Spectrum wordt breder

Bespreek de nationale situering van de netwerken van hulpverlening bij kinderen & jongeren vs volwassenen. Hoe gebeurt terugbetaling?

Volwassenen hebben meer netwerken omwille van de provinciale organisatie

Terugbetaling gebeurt via netwerken: overeenkomst met ELP

Wat is ELP? De ELP is gericht op het verhogen van de … en … van de patiënt/cliënt binnen zijn of haar … en …. Het is een (…) klinisch psychologische begeleiding, … én … 

De ELP is gericht op het verhogen van de zelfredzaamheid en autonomie van de patiënt/cliënt binnen zijn of haar context en dichtbij huis. Het is een (vroegtijdige) klinisch psychologische begeleiding, generalistisch én kortdurend. 

• zelfredzaamheid → toekomstperspectief, kunnen het zelf aan

• als psycholoog beetje van alles weten, niet gespecialiseerd

Vergelijk ELP met tweedelijnshulp (type hulp, duur, soort klachten, breedte, plaats).

1e lijn

• psychologische zorg of steun

• KT, afgebakend traject

• milde - matige klachten, preventief

• generalistisch, transdiagnostisch

• in settings, netwerk (ZH, huisarts, WGC…)

• 3 functies met toenemende intensiteit (laatste op grens van 2e lijn)

2e lijn

• psychotherapie

• duur zo lang als nodig

• matige - ernstige klachten, niet pluis

• specialistisch

• GGZ, zelfstandige praktijk

Wat betekent transdiagnostisch?

Focus op concepten over diagnoses heen, niet vertrekken vanuit bepaalde diagnose

• vb. emotieregulatie

Wat zijn de 4 opdrachten van een eerstelijnspsycholoog?

1) Vroegdetectie

• zsm

• meest kwetsbaren

2) Vroeginterventie

3) Oriëntatie

• goed zicht hebben op sociale kaart, netwerken

4) Samenwerking

• 2e lijn, huisarts…

Wat zijn de 10 finaliteiten van ELP-zorg?

QOL verbeteren, vb. eenzaamheid → zingeving begeleiding?

Verslechtering voorkomen, vb. concentratieproblemen niet verergeren

Revalidatie/rehabilitatie rode deel van interventiespectrum

Wat is watchful waiting (finaliteit ELP)? Wat voor probleem kan dit met zich meebrengen?

Nog niet ingrijpen, maar alert zijn

• vb. moeder bezorgd over de tics van haar dochter, maar nog niet veel last ervaren → alert zijn & na 1 jaar nog eens kijken of er meer nodig is

Niet evident: idealiter wachten & bij problemen doorverwijzing, maar pas bij verergering probleem doorverwijzen → wachtlijsten

→ 1e lijn toch op wachtlijsten → werkt probleem van wachtlijsten in de hand als dit collectief wordt gedaan

Wat houdt remediëren in (finaliteit ELP)?

Klachten al aanwezig & aanpakken

Wat houdt stabiliseren in (finaliteit ELP)?

Nood aan gespecialiseerde zorg → in afwachting klachten stabiliseren, acute crisis voorkomen, overbruggingspersoon

Een eerstelijnspsycholoog moet een aantal competenties bevatten, waaronder shared decision making. Wat houdt dit in?

Cliënt sterk betrekken in beslissing van begeleiding/behandeling

• niet vanuit expertrol handelen

Een eerstelijnspsycholoog moet een aantal competenties bevatten, waaronder doelgerichtheid. Waarom is deze competentie belangrijk?

ELP vindt plaats binnen beperkte tijd

Werkrelatie snel kunnen opbouwen → Moeite? Mogelijks tegenindicatie van ELP

• motivatie zsm aanwakkeren

Wat doe je met de context van een minderjarige binnen ELP?

Competentie ELP-psycholoog: met context werken

Soms zinvol om het zonder ouders te doen

• wanneer is jongere bekwaam om eigen beslissingen te nemen?

• wat is belangrijk voor het welzijn van het kind?

Hoe ziet het proces van ELP zorg eruit? Tip: 3 stappen met 5 finaliteiten.

Wat is de eerste fase van ELP zorg & wat zijn de 5 criteria hiervoor?

Assessment

Criteria:

1) Bruikbaarheid voor ontwikkeling hypothesen van casusconceptualisatie

2) Gericht op inzicht in factoren die mogelijks rol spelen in problematiek of risico inhouden voor verdere escalatie & degradatie van mentale gezondheidstoestand

3) Gericht op identificatie levenskwaliteit, krachtbronnen, waarden, levensdoelen & veerkracht van persoon & omgeving

4) Gericht op vaststelling factoren die van belang zijn om gepaste zorgniveau voor patiënt & problematieken te bepalen

5) Bruikbaar zijn op vlak van duur & modaliteiten van afname

Waarmee is assessment nauw verweven? Tip: is een andere fase in het proces.

Assessment & interventie zijn nauw verweven met elkaar

Waarmee/met welke modaliteiten gebeurt assessment?

• Open & semi-gestructureerde vragenlijsten

• Screeningsvragenlijsten

• Vragenlijsten gericht op inschatting aard & ernst problematiek

• Directe observatie of obv audio-video-opnamen

• Monitoring van aspecten van dagelijks leven (logboek, apps…)

Hoe lang duurt assessment binnen ELP? Waar schuilt de valkuil?

Zo kort mogelijk → valkuil: zo snel mogelijk willen interveniëren

Wat is de tweede fase van ELP zorg & wat houdt dit in? Wat is hierbij het verschil met gespecialiseerde zorg?

Gezamenlijke casusconceptualisatie

• hypothese over factoren die een rol spelen in problematiek van cliënt zijn leefsituatie

• theorie over wat er met cliënt aan de hand is

• verschillende modellen, vb. KOP-model

Verschil gespecialiseerde zorg

• binnen ELP sneller, niet inzoomen op bepaalde stukken

Wat houdt het KOP-model in (examen)?

Klachten = Omstandigheden x Persoonskenmerken

Wat is de derde fase van ELP zorg & wat kan er besloten worden (finaliteiten) (5)?

Gedeelde besluitvorming samen met cliënt!

1) Watchful waiting

2) ELP zorg opstarten

3) Verwijzen naar gespecialiseerde psychologische zorg

4) Andere professionelen inschakelen

5) Andere

Wat zijn de 3 eenheden van ELP behandeling?

1) Individu

2) Leefcontext

3) Groep

Wat zijn 3 behandelmodaliteiten?

1) Face to face

• mondelinge uitwisseling

2) Online

• schriftelijke uitwisseling

• webinars

• ondersteuning apps

• chat

• serious games

• sociale media

3) Blended care

Wat is het doel van de conventie van ELP zorg?

Psychologische zorg toegankelijk maken, op niveau van opstarten én prijs

• opstarten: minder wachtlijsten

• prijs: (deels) terugbetaald

Zorgaanbod aangepast aan noden van bevolking (public mental health)

Het ELP zorgaanbod is aangepast aan de noden van de bevolking. Op basis van welke 2 dingen worden er verdelingen gemaakt in de zorg?

1) Verdeling volgens realiteit

• activiteitengebied

• SES van regio

• prevalentie & leeftijd waarop aandoeningen zich voordoen

2) Verdeling door netwerken leeftijdsgroepen)

• netwerken GGZ K&J: 0-23 j

• netwerken GGZ volwassenen: vanaf 15j

• overlap tussen de 2 leeftijdsgroepen voor transitieperiode, continuïteit

  • ifv vraag cliënt; ene 20-jarige werkt voltijds, andere woont nog thuis & studeert

Volgens welke 2 principes probeert men het zorgaanbod aan te passen aan de noden van de bevolking?

1) Stepped care

• zoveel mogelijk meest laagdrempelige zorg

2) Matched care

Welke 3 verschillende types interventie worden aangeboden binnen ELP?

Functie 1

• altijd in groep (praktijk, klas…)

• preventief

• niet vanuit hulpvraag

• detectie → functie 2 of 3

Functie 2

• KT, generalistisch

• focus op mentaal welzijn (veerkracht)

• startende klachten, verhoogd risico

• groep/individueel

• gratis voor K&J, prijs voor volwassenen

• vb. sociale vaardigheidstraining

Functie 3

• milde - matige klachten verminderen

• groep/individueel

• dichter bij gespecialiseerde zorg → dimensionele visie op basis naar gespecialiseerde zorg

• gratis voor K&J, prijs voor volwassenen

Welke zorgverleners kunnen de geconventioneerde ELP zorg voorzien?

Wat zijn de tarieven van geconventioneerde ELP zorg bij kinderen & jongeren (t/m 23 jaar)? M.a.w. hoeveel sessies worden aangeboden per functie?

1) Gemeenschapsgerichte interventie (groepssessies): geen limiet op aantal sessies

• binnen functie 1

2) ELP ondersteuning: max. 10 sessies — geen limiet op groepssessies

• binnen functie 2

3) ELP behandeling: 10-20 sessies — geen limiet op groepssessies

• binnen functie 3

• sessies per jaar, in uitzonderlijke gevallen jaar nadien ook sessies → komt vaak voor, want psychologen eigenlijk opgeleid voor 2e lijn → vanuit overheid groepssessies aangemoedigd

Wat zijn de tarieven van geconventioneerde ELP zorg bij volwassenen (vanaf 15 jaar)? M.a.w. hoeveel sessies worden aangeboden per functie?

1) Gemeenschapsgerichte interventie (groepssessies): geen limiet op aantal sessies

2) ELP ondersteuning: max. 8 sessies — geen limiet op groepssessies

3) ELP behandeling: 8-20 sessies — geen limiet op groepssessies

Wat zijn 4 uitdagingen in het werkveld wat betreft ELP?

1) Conceptuele onduidelijkheid

2) Klinisch onderbouwd conceptueel kader ontbreekt in de praktijk

• geen duidelijke criteria

3) Uitgebreidere kennis van gespecialiseerde dan van ELP zorg

• meer onderzoek naar gedaan, maar ook praktijkkennis

• ELP is nieuw domein, ook binnen universiteitenopleidingen → implementatie/filosofie niet accuraat toegepast

4) Concrete implementering in BE

Waarom is er conceptuele onduidelijkheid omtrent ELP?

ELP → vermenging 2 concepten

• lijn (plaats van zorg): 0e, 1e, 2e, 3e lijn

  • basispsychologische zorg is generalistisch, transdiagnostisch → los van lijn, vb. zit ook in ZH

• soort zorg: basispsychologische zorg vs gespecialiseerde zorg

Verschillende andere termen in literatuur

• basispsychologische zorg

• generalistische psychologische zorg

• laag intensieve psychologische zorg (‘low intensity care’)

Waarom is de implementering van ELP in België een uitdaging? Tip: wie (3) komt er eigenlijk terecht in ELP?

1) 90% van ELP-cliënten screende positief op psychische stoornis

• =/= hoofdcategorie, hebben eigenlijk 2e lijn vraag

2) 50% was al eerder in behandeling

• ELP eigenlijk gericht op zij die milde/nog geen klachten hebben

3) Mediane uitsteltijd van 6j tussen start klacht & moment waarop professionele hulp wordt gezocht

• met conventie is er wel al verschuiving (nu 4j)