Cơ cấu và Lịch sử Văn hóa Việt Nam

Bộ flashcard tổng hợp các kiến thức cốt lõi về định nghĩa con người, cấu trúc văn hóa, các vùng văn hóa và tiến trình lịch sử văn hóa Việt Nam dựa trên nội dung bài giảng.

Định nghĩa con người của Các Mác

Tổng hòa các mối quan hệ xã hội trong tính hiện thực của nó.

Cấu trúc văn hóa (theo Trần Quốc Vượng)

Bao gồm văn hóa sản xuất, văn hóa sinh hoạt và văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên.

Gia đình hạt nhân

Cơ cấu gia đình bao gồm bố mẹ và con cái chưa trưởng thành.

Đặc trưng nghệ thuật chiến đấu của người Việt cổ

Thạo thủy chiến và dùng dân binh hỗ trợ quân binh.

Hương ước

Hệ thống các quy định do cộng đồng làng xã đề ra mà các cư dân phải tuân theo.

Văn minh

Trình độ phát triển nhất định của văn hóa về phương diện vật chất, đặc trưng cho một khu vực rộng lớn, một thời đại hoặc cả nhân loại.

Văn hiến chi bang

Danh hiệu người Việt tự hào dùng để gọi nước mình từ đời Lý ($1010$).

Chức năng giáo dục của văn hóa

Chức năng bồi dưỡng con người, hướng lý tưởng, đạo đức và hành vi vào điều hay lẽ phải theo chuẩn mực xã hội.

Hằng số tự nhiên Việt Nam

Nhiệt - ẩm - gió mùa.

Phổ xã hội Việt Nam truyền thống

Cá nhân - gia đình - họ hàng - xóm làng - vùng miền - đất nước.

Địa hình Việt Nam (góc độ địa lý - văn hóa)

Dài Bắc - Nam, hẹp Tây - Đông, núi rừng chiếm $\frac{2}{3}$ diện tích, đồng bằng chiếm $\frac{1}{3}$ diện tích.

Chữ Quốc ngữ

Loại chữ viết được mở rộng phạm vi sử dụng từ nội bộ tôn giáo sang cả nền văn hóa trong giai đoạn giao lưu với phương Tây.

Văn hóa Óc Eo

Nền văn hóa biến mất vào thế kỷ VIII, là một trong những cội nguồn hình thành văn hóa ở Nam Bộ.

Thời kỳ Bắc thuộc

Khoảng thời gian từ thế kỷ I đến thế kỷ X theo cách gọi của các nhà sử học.

Ngũ hành tương sinh

Mối quan hệ hỗ trợ giữa các hành, ví dụ: Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy.

Giờ Tí

Khoảng thời gian từ $23h$ đến $1h$ sáng hôm sau theo hệ đếm Can chi.

Tứ bất tử

Bốn vị thánh bất tử trong văn hóa Việt gồm: Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Liễu Hạnh.

An Nam tứ đại khí

Bốn công trình nghệ thuật lớn: Tượng Phật chùa Quỳnh Lâm, Tháp Báo Thiên, Chuông Quy Điền, Vạc Phổ Minh.

Nho giáo

Học thuyết chính trị, đạo đức do Khổng Tử sáng lập, trở thành quốc giáo từ thời Lê.

Tín ngưỡng phồn thực

Sự sùng bái các biểu tượng sinh thực khí nam nữ hoặc hành vi giao phối nhằm cầu mong sự sinh sôi nảy nở.

Văn hóa Sa Huỳnh

Nền văn hóa đặc trưng với hình thức mai táng bằng mộ chum gốm và trang sức khuyên tai hai đầu thú.

Đề cương về cách mạng văn hóa Việt Nam (1943)

Vạch ra ba nguyên tắc phát triển văn hóa: Dân tộc hóa, Đại chúng hóa, Khoa học hóa.

Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên

Di sản được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại năm $2005$.

Tính tự trị của làng xã

Đặc trưng được biểu tượng hóa qua hình ảnh Lũy tre, thể hiện qua câu nói "Phép vua thua lệ làng".

Dân chính cư

Những người dân sinh sống lâu đời và có tên trong sổ đinh của làng, chia thành 5 hạng: Chức sắc, chức dịch, lão, đinh, ti ấu.