Kennisscan thema 3 ADHD (sociaal spel + farmacologie)

Geef de definitie van spel

Een vrijwillige handeling of bezigheid, binnen vastgestelde grenzen van tijd en plaats verricht naar vrijwillig aanvaarde doch volstrekt bindende regel met haar doel in zichzelf, begeleid door een gevoel van ontspanning en vreugde en door een besef van anders zijn dan het gewone leren

Welke kenmerken heeft spel?

Het is spontaan, vrijwillig, belonend, komt voor in veilige omstandigheden, er geen directe overlevingsfunctie zichtbaar is en vooral aanwezig bij jonge dieren

Onder welke omstandigheden komt spel vooral voor?

Spel treedt vooral op wanner dieren veilig zijn, voldoende voedsel hebben, gezond zijn en niet direct bedreigd worden. Spel komt dus vooral voor in een ontspannen toestand

Bij welke diersoorten komt spel voor?

De meeste zoogdieren, veel vogelsoorten, sommige reptielen. Sociaal spelgedrag is dus wijdverbreid in het dierenrijk

Wat is sociaal spelgedrag en geef de kenmerken?

Spel dat is gericht op interactie met soortgenoten. De kenmerken zijn: wederkerig, belonend voor beide dieren, uitbundig, bevat elementen van seksueel of agressief gedrag zonder de serieuze gevolgen daarvan

Hoe herken je sociaal spelgedrag?

Aan speciale spelsignalen zoals: speelbuiging, specifieke gezichtsuitdrukkingen, geluiden, speelse manier van bewegen (gang). Deze signalen geven aan dat gedrag niet serieus bedoeld is

Waarom lijken spelgevechten niet op echte agressie?

Omdat andere lichaamsdelen worden aangevallen, bewegingen anders zijn en dieren speelsignalen gebruiken. Een voorbeeld hiervan is dat tijdens spelen vaak de nek wordt aangevallen, terwijl bij echte agressie de flanken worden aangevallen

Wat is een pounce bij ratten?

Een speelse aanval richting de nek van een andere rat. De functie is de andere rat uit te nodigen om te spelen

Wat is pinning?

Pinning ontstaat wanneer één rat op haar rug terechtkomt en de andere erboven staat. De functie is dat het een signaal is om het spel voort te zetten

Waarom wordt spel gezien als een natuurlijke beloning?

Omdat spelen intrinsiek plezierig is. Het activeert hersensystemen die betrokken zijn bij beloning, motivatie en welzijn

Hoe draagt spel bij aan welzijn?

Spelen geeft een positief gevoel en verhoogt daardoor het welzijn van het dier

Hoe draagt spel bij aan sociale ontwikkeling?

Door spel leren dieren sociale signalen herkennen, sociale regels begrijpen, sociale contacten opbouwen en groepsgenoten onderscheiden

Hoe draagt spel bij aan groepscohesie?

Door herhaald positief contact tussen groepsleden worden sociale relaties versterkt en blijft de groep stabieler

Welke vormen van ontwikkeling worden bevorderd door spel?

Sociale ontwikkeling, emotionele ontwikkeling, cognitieve ontwikkeling en fysieke ontwikkeling

Wat is sociale isolatie in onderzoek?

Een situatie waarin jonge ratten volledig gescheiden worden van soortgenoten. Het gevolg daarvan is geen sociaal contact en geen spel

Wat is speldeprivatie?

Een situatie waarin ratten elkaar kunnen zien, elkaar kunnen horen, elkaar kunnen ruiken maar niet fysiek kunnen spelen. Hierdoor wordt specifiek het effect van het ontbreken van spel onderzocht

Waarom is speldeprivatie een beter model dan volledige isolatie?

Omdat onderzoekers dan specifiek de gevolgen van het ontbreken van spel kunnen meten zonder andere sociale factoren uit te schakelen

Welk hersengebied wordt sterk beïnvloed door sociaal spel?

De prefrontale cortex. Deze is belangrijk voor impulscontrole, besluitvorming, cognitieve flexibiliteit, cognitieve flexibiliteit en sociaal gedrag

Wat gebeurt er in de prefrontale cortex na speldeprivatie?

Er ontstaat minder inhibitoire input, een verstoorde balans tussen excitatie en inhibitie en een veranderde hersenfunctie

Waarom zijn inhibitoire neuronen belangrijk?

Ze remmen hersenactiviteit af, waardoor er gecontroleerd gedrag, goede impulscontrole en efficiente informatieverwerking ontstaat

Wat gebeurt er met inhibitoire synapsen na speldeprivatie?

Hun ontwikkeling wordt verminderd, waardoor er minder remming ontstaat in de prefrontale cortex

Wat gebeurt er met dopaminegevoeligheid na speldeprivatie?

Neuronen in de prefrontale cortex reageren minder goed op stimulatie van dopamine receptoren

Welke twee delen van de prefrontale cortex worden vaak onderzocht?

Mediale prefrontale cortex (mPFC) en orbitofrontale cortex (OFC)

Wat betekent neurale complexiteit?

De mate waarin dendrieten vertakken. Meer vertakkingen = meer mogelijke verbindingen

Wat is pruning?

Het verwijderen van overtollige verbindingen tussen neuronen. het doel daarvan is efficientere hersennetwerken

Waarom is meer verbinding niet altijd beter?

Omdat een efficiënt netwerk vaak ontstaat door selectie van de juiste verbindingen. Te veel verbindingen kunnen informatieverwerking juist minder efficiënt maken

Hoe verklaart de afbeelding het verschil tussen OFC en mPFC?

- OFC: complexe netwerken nodig om informatie van veel individuen te onthouden.
- mPFC: efficiënte pruning nodig om gedrag goed te sturen.
Spel beïnvloedt beide gebieden verschillend

Wat gebeurt er met sociaal gedrag na speldeprivatie?

Ratten vertonen afwijkend sociaal gedrag, slechtere interpretatie van sociale signalen, minder adequate reacties op sociale uitdagingen

Waarom hebben spelgedepriveerde dieren moeite met sociale situaties?

Omdat ze tijdens de jeugd onvoldoende hebben geoefend met het herkennen en interpreteren van sociale signalen