11 Polityka monetarna w Unii Europejskiej | Quizlet

Unia walutowa (monetarna)

System, w którym państwa rezygnują ze swoich walut narodowych na rzecz wspólnej waluty, nie prowadzą niezależnych polityk pieniężnych, a jedna wspólna polityka jest realizowana przez wspólnie powołany bank centralny.

Krótkoterminowe korzyści unii walutowej

Bezpośrednie pozytywne efekty, do których należą: eliminacja ryzyka kursowego, wzrost przejrzystości cen, minimalizacja ryzyka niestabilności walut oraz spadek stóp procentowych.

Długoterminowe korzyści unii walutowej

Trwałe efekty gospodarcze, takie jak: ożywienie wymiany handlowej, wzrost konkurencji wewnątrzsektorowej, wyrównywanie się poziomu cen, wzrost oszczędności i inwestycji oraz zwiększenie efektywności alokacji zasobów gospodarczych.

Koszty integracji walutowej

Negatywne konsekwencje, w tym: koszty adaptacji systemów finansowych, utrata przez banki części dochodów z transakcji walutowych, utrata suwerenności krajowych banków centralnych, ryzyko nadmiernego boomu kredytowego oraz inflacja wywołana efektem Balassy-Samuelsona.

Efekt Balassy-Samuelsona

Wzrost cen jako wynik zwiększenia wydajności pracy w sektorach powiązanych handlowo z zagranicą, przekładający się na wzrost płac i wywołujący inflację.

Teoria optymalnych obszarów walutowych

Teoria określająca warunki skutecznej integracji walutowej; zakłada, że wspólna waluta działa właściwie, gdy kraje są do siebie gospodarczo podobne i elastyczne.

Kryteria Mundella

mobilność siły roboczej,

elastyczność cen i płac,

wysoka mobilność kapitału (federalizm fiskalny),

podobieństwo struktur gospodarki

integracja handlowa.

Kryterium otwartości gospodarki (R. McKinnon)

Uzależnienie skuteczności unii walutowej od stopnia otwartości danej gospodarki na wymianę międzynarodową.

Kryterium zróżnicowania struktury produkcji (P. Kenen)

Kryterium wskazujące na stopień zróżnicowania struktury produkcji jako czynnik wpływający na integrację walutową.

Kryteria nominalne konwergencji makroekonomicznej

Wymogi o charakterze nominalnym zaproponowane w Traktacie z Maastricht, których wypełnienie decyduje o członkostwie w strefie euro.

Kryterium inflacyjne

Roczna stopa inflacji nie może przekraczać o więcej niż 1,5 punktu procentowego średniej stopy inflacji trzech państw UE o najstabilniejszym poziomie cen.

Kryterium długookresowej stopy procentowej

Rentowność obligacji skarbowych nie może przekraczać o więcej niż 2 punkty procentowe średniej stopy inflacji trzech państw o najstabilniejszym poziomie cen.

Kryterium deficytu budżetowego

Deficyt budżetowy nie może być wyższy niż 3% PKB, względnie powinien stale się zmniejszać lub odchylenia powinny mieć charakter incydentalny.

Kryterium długu publicznego

Dług publiczny nie może przekraczać 60% PKB, względnie powinien stale się zmniejszać i dochodzić do wskazanej normy.

Kryterium stabilności kursu walutowego

Przez minimum 2 lata przed przystąpieniem do strefy euro kraj musi funkcjonować w systemie ERM II i nie doświadczyć w tym okresie dewaluacji kursu.

Europejski System Banków Centralnych (ESBC)

Struktura obejmująca Europejski Bank Centralny (EBC) oraz krajowe banki centralne wszystkich państw członkowskich UE.

Podstawowy cel ESBC

Utrzymanie stabilności cen.

Zasada niezależności ESBC

Zakaz zwracania się o instrukcje oraz ich przyjmowania od instytucji UE, rządów państw członkowskich czy jakichkolwiek innych organów przez EBC i krajowe banki centralne.

Stopa refinansowa EBC

Koszt pożyczek udzielanych bankom komercyjnym przez EBC na okres jednego tygodnia.

Stopa depozytowa EBC

Oprocentowanie depozytów składanych przez banki komercyjne w banku centralnym.

Stopa lombardowa EBC

Koszt krótkoterminowego finansowania dla sektora bankowego pozyskiwanego z banku centralnego.

Standardowe instrumenty EBC

Trzy kluczowe stopy procentowe, operacje otwartego rynku, operacje kredytowo-depozytowe oraz utrzymywanie rezerwy obowiązkowej.

Niestandardowe instrumenty EBC

Program zakupu aktywów, bezwarunkowe transakcje monetarne (OMT), instrument ochrony transmisji (TPI), wytyczne prognostyczne oraz długoterminowe operacje refinansujące.

Jednostronna euroizacja

Wprowadzenie waluty euro przez państwo bez oficjalnego porozumienia z UE (np. Czarnogóra i Kosowo).

Państwa UE poza strefą euro

Kraje członkowskie UE, które nie przyjęły wspólnej waluty: Czechy, Polska, Rumunia, Szwecja, Węgry oraz Dania.

TEoria optymalnych obszarów walutowych

wspolna walute powinny przyjac kraje gdy

koszysci wynikajace z wyeliminowania kosztow transakcyjnych są wieksze od kosztów związanych z brakiem samodzielności w prowadzeniu polityki pieniężnej

Kryteria nominalne konwergencji makroekonomicznej

MONETARNE

1) Roczna stopa inflacji: nie może przekraczać 1,5 punktu procentowego w odniesieniu do średniej stopy inflacji liczonej z trzech państw o najstabilniejszym poziomie cen

2) Długookresowa stopa procentowa (jako rentowność obligacji skarbowych): nie może przekraczać 2 pkt proc. w odniesieniu do średniej stopy inflacji liczonej z trzech państw o najstabilniejszym poziomie cen

Kryteria nominalne konwergencji makroekonomicznej

FISKALME

deficyt budżetowy nie może być wyższy niż 3% PKB, względnie powinien stale się zmniejszać i dochodzić do poziomu 3% PKB, bądź owe odchylenia powinny być zjawiskiem incydentalnym pozostającym blisko normy.

4) Dług publiczny nie może przekraczać 60% PKB, względnie powinien stale się zmniejszać i dochodzić wskazanej normy

Kryteria nominalne konwergencji makroekonomicznej

Przez okres 2 lat przed przystąpieniem do III etapu UGW, kraj powinien funkcjonować w systemie stałych kursów walutowych ERM II i nie doświadczać w tym okresie dewaluacji kursu

cel kryterium inflacyjnego:

utrzymanie stabilnego poziomu cen i relacji z bezrobociem (model Barro-Gordona)

cel zbieżności długookresowych stóp procentowych

wyeliminowanie zjawiska nadmiernych przepływów finansowych pomiędzy krajami o różnych poziomach tych stóp w momencie tworzenia lub przystąpienia do strefy euro

1969

pierwsze plany unii walutowej

• 1970, raport Wernera

plan integracji walutowej do 1980

• lata 70. XX w.

kryzysy naftowe → zawieszenie planu

• 1989, Jacques Delors

plan utworzenia unii walutowej (zatwierdzony w Traktacie z Maastricht)

• 1999

utworzenie unii gospodarczej i walutowej (ang. EMU)

• kraje strefy euro

Austria, Belgia, Holandia, Finlandia, Francja, Grecja, Irlandia, Hiszpania, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Włochy (12)

• później

Słowenia, Cypr, Malta, Słowacja, Estonia, Łotwa, Litwa, Chorwacja, Bułgaria

• I 2026

w strefie euro uczestniczy 21 krajów UE

• w strefie euro (ale nie w UE) są

San Marino, Monako i Watykan oraz Andora

• do euro nie przystąpiły i nie miały derogacji

Dania, Wielka Brytania (Brexit: 1.01.2021)

euro funkcjonuje w obrocie bezgotówkowym od kiedy data

od 1.01.1999

obrót bezgotówkowy wyłącznie w euro + obrót gotówkowy z zezwoleniem na podwójny obieg (tzn. nadal można było płacić w pieniądzu krajowym) od kiedy data

od 1.01.2001

wycofanie pieniądza krajowego i całkowite przejście na euro data

I - II 2002

Zasady przewodnie ESBC

niezależnośc

przejrzystość i rozliczalność

Zasady przewodnie ESBC niezależnośc

w wykonywaniu uprawnień oraz zadań i obowiązków, które zostały im powierzone Traktatami i Statutem ESBC i EBC, ani Europejski Bank Centralny, ani krajowy bank centralny, ani członek któregokolwiek z ich organów decyzyjnych nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od instytucji, organów ani jednostek organizacyjnych Unii, rządów państw członkowskich, ani jakiegokolwiek innego organu

Zasady przewodnie ESBC

przejrzystość i rozliczalność

przynajmniej raz na kwartał EBC opracowuje i publikuje sprawozdania z działalności ESBC (skonsolidowane zestawienie finansowe ESBC jest publikowane co tydzień)

Instrumenty EBC

Standardowe

podstawowy instrument polityki pieniężnej EBC: trzy kluczowe stopy procentowe

operacje otwartego rynku, operacje kredytowo-depozytowe, utrzymanie rezerwy obowiązkowej

Instrumenty EBC

NIEStandardowe

program zakupu aktywów, bezwarunkowe transakcje monetarne (transakcje OMT), instrument ochrony transmisji (TPI), wytyczne prognostyczne, długoterminowe operacje refinansujące

stopa refinansowa

koszt pożyczek udzielanych bankom komercyjnym przez EBC na 1 tydzień)

stopa depozytowa

oprocentowanie depozytów banków komercyjnych w banku centralnym)

stopa lombardowa

koszt krótkoterminowego finansowania dla sektora bankowego)

trzy kluczowe stopy procentowe

stopa refinansowa

stopa depozytowa

stopa lombardowa