Męski Układ Rozrodczy i Spermatogeneza

Zestaw słownictwa dotyczący anatomii mikroskopowej i fizjologii męskiego układu rozrodczego, procesu spermatogenezy oraz diagnostyki nowotworów prostaty.

PSA (swoisty antygen sterczowy)

Substancja pozwalająca na wykrycie raka gruczołu krokowego, wydzielana przez prostatę.

Kwaśna fosfataza

Substancja wchodząca w skład wydzieliny prostaty, której aktywność w surowicy wzrasta w zaawansowanym raku gruczołu krokowego.

Mitoza asymetryczna

Zachodzi podczas podziału spermatogonii typu A, gdzie jedna komórka zostaje komórką macierzystą typu Ad, a druga różnicuje się w spermatogonię typu Ap/B.

Wydzielina gruczołu krokowego

Zawiera kwas cytrynowy, cynk, prostaglandyny, fibrynolizynę, kwaśną fosfatazę oraz PSA.

Połączenia zamykające (typu occludens)

Struktury pomiędzy sąsiednimi komórkami Sertolego kluczowe dla tworzenia bariery krew-jądro.

Inhibina

Hormon wydzielany przez komórki Sertolego, który hamuje wydzielanie FSH przez przysadkę.

Komórki Leydiga

Komórki śródmiąższowe jądra posiadające w cytoplazmie kryształy Reinkego i rurkowate grzebienie w mitochondriach; wydzielają testosteron i relaksynę.

Strefa obwodowa prostaty

Część gruczołu krokowego najbardziej narażona na rozwój raka.

Strefa przejściowa prostaty

Część prostaty odpowiedzialna za łagodny przerost gruczołu (BPH).

DHT (dihydrotestosteron)

Hormon powstający z testosteronu przy udziale enzymu $5-\text{alfa-reduktazy}$, bezpośrednio powodujący przerost gruczołu krokowego.

Faza akrosomu

Etap spermiogenezy, podczas którego histony są wymieniane na protaminy, co prowadzi do silnej kondensacji jądra.

Wstawka plemnika

Miejsce, w którym znajduje się najwięcej mitochondriów tworzących spiralę mitochondrialną.

Komórki diploidalne jądra

Spermatogonia oraz spermatocyty I rzędu, które mają podwojoną ilość DNA ($4c$) przy diploidalności $2n$.

Komórki haploidalne jądra

Spermatocyty II rzędu ($1n, 2c$), spermatydy ($1n, 1c$) oraz plemniki.

ABP (androgen binding protein)

Białko wydzielane przez komórki Sertolego, którego funkcją jest wiązanie i koncentrowanie testosteronu w świetle kanalików nasiennych.

LH (hormon luteinizujący / ICSH)

Bodziec hormonalny pobudzający komórki Leydiga do produkcji testosteronu.

Bariera krew-jądro

Struktura składająca się ze śródbłonka naczyń krwionośnych, błony własnej kanalika oraz połączeń zamykających między komórkami Sertolego.

AMH (hormon antymüllerowski / MIS)

Hormon wydzielany przez płodowe komórki Sertolego powodujący regresję przewodów Müllera.

Nabłonek przewodu najądrza

Nabłonek wielorzędowy walcowaty wyposażony w długie stereocilia.

Ciałka resztkowe

Nadmiar cytoplazmy plemnika odrzucany podczas spermiogenezy, a następnie fagocytowany przez komórki Sertolego.

Hipogonadyzm wtórny

Zaburzenie czynności przysadki prowadzące do niedoczynności jądra.

Akrosom

Struktura powstała z aparatu Golgiego (pęcherzyków proakrosomalnych) zawierająca enzymy: akrozynę i hialuronidazę.

Sustentocyty (komórki Sertolego)

Komórki jądra posiadające receptory dla FSH, rozbudowaną SER i liczne lizosomy; u dorosłego mężczyzny są postmitotyczne.

Akrozyna

Trypsynopodobna proteaza zlokalizowana w akrosomie plemnika.

Kapacytacja

Proces zachodzący w żeńskim układzie rozrodczym, po którym plemniki uzyskują zdolność do zapłodnienia.

Aksonema

Aparat ruchowy plemnika znajdujący się w jego witce.

Spermacja

Proces, w którym plemniki tracą łączność z komórkami Sertolego przy udziale aktyny F.

Czynniki dekapacytacji

Substancje zasłaniające receptory plemników potrzebne do zapłodnienia.

Pęcherzyki nasienne

Struktury, których wydzielina stanowi około $70\%$ objętości nasienia; zawiera fruktozę, prostaglandyny, witaminę C i globuliny.

Retinol (kwas retinowy)

Związek inicjujący proces mejozy w spermatocytach I rzędu.

Komórki mioidalne

Zdolne do skurczu komórki zlokalizowane w błonie podstawnej nabłonka plemnikotwórczego, pomagające w przesuwaniu plemników.

Profaza I w spermatocytach I rzędu

Najdłuższy etap mejozy trwający około $21$ dni, podczas którego zachodzi crossing-over.