Week 6 P&W

Wilhelm Wundt

Richtte het eerste psychologische laboratorium op. Wordt gezien als het begin van de psychologie als wetenschap. Had twee benaderingen: wetenschappelijk (Wundt 1: meetbare fenomenen zoals perceptie) en filosofisch (Wundt 2: complexere fenomenen zoals taal en sociale structuren).

Lage- vs. hoge-niveaufenomenen

Psychologie onderscheidt lage-niveaufenomenen (zoals de Ebbinghaus-illusie) en hoge-niveaufenomenen (zoals de Big Five).

Verklaringsniveaus psychologie

1. Fundamenteel: biologische oorzaak van gedrag. 2. Persoonlijk: wat iemand heeft meegemaakt. 3. Maatschappelijk: rol van cultuur.

Tinbergen

Binnen de biologie onderscheidt Tinbergen vier verklaringsniveaus: ontwikkeling, mechanisme, evolutie en functie. Vergelijkbaar met de meerdere verklaringsniveaus in de psychologie.

Ethische problemen (psychologie)

Sommige situaties (trauma, liefde, dreiging) kunnen niet in een laboratorium worden nagebootst. Psychologen moeten zich aan ethische richtlijnen houden.

Experimental uniqueness / psychological uniqueness

Psychologische experimenten zijn moeilijk exact te repliceren: mensen en omgevingen veranderen voortdurend, het brein is plastisch en kan meerdere oplossingen bedenken voor dezelfde taak. Elk experiment is daardoor in zekere zin uniek.

Undergeneration of testable hypotheses

Binnen de psychologie worden relatief weinig nieuwe toetsbare hypothesen gegenereerd. Vaak ad-hocverklaringen. Voorbeeld: de Big Five wordt veel gebruikt maar de fysiologische basis is onduidelijk en er worden weinig nieuwe hypothesen op gebaseerd.

Toekomst psychologie (Kuhn)

Psychologie zal waarschijnlijk nooit een volledig 'volwassen' wetenschap worden met één vaststaand paradigma, omdat het onderwerp te complex is. Of Kuhns ideeën toepasbaar zijn op sociale wetenschappen is de vraag.

Neurowetenschap en psychologie

Kleine kans dat psychologie volledig wordt overgenomen door neurowetenschap. Het psychologische niveau blijft belangrijk voor het sturen van onderzoek en het valideren van resultaten.

Operationalisme

Gebruikmaken van gestandaardiseerde meetinstrumenten. Verbetert betrouwbaarheid en reproduceerbaarheid van experimenten. Werd belangrijker tegelijk met het behaviorisme.

Methodologische orthodoxie

Gevolg van operationalisme: focus verschoof naar methode ten koste van theorie. Leidde tot een gebrek aan conceptuele replicaties en meer publicatiebias.

Publicatiebias

Onderzoekers publiceren vooral significante resultaten; negatieve resultaten worden weggestopt. Leidt tot meer 'nieuwe' dan 'ware' resultaten in de literatuur.

Researcher's degrees of freedom

De keuzes die een onderzoeker maakt tijdens een experiment (steekproefgrootte, afhankelijke variabelen, etc.) kunnen zo worden ingezet dat er onterecht significante of bizarre resultaten ontstaan. Aangetoond door Simmons et al. (2011).

Bem (precognitie)

Stelde dat het mogelijk was de toekomst te voorspellen. Effect kon niet worden gerepliceerd. Mislukte replicaties werden niet gepubliceerd omdat ze niet interessant genoeg werden gevonden.

Diederik Stapel (2011)

Kwam naar buiten dat hij veel onderzoeksresultaten had verzonnen. Voorbeeld van wetenschappelijke fraude en het falen van wetenschappelijke kritiek.

Simmons et al. (2011)

Lieten zien dat luisteren naar 'When I'm Sixty-Four' van The Beatles de leeftijd significant zou verlagen met 1,5 jaar. Toonde aan hoe researcher's degrees of freedom misbruikt kunnen worden.

Replicatiecrisis

Rond 2011 bleek dat veel 'significante' psychologische studies na replicatie niet opnieuw significant waren. Oorzaken: publicatiebias, confirmation bias, researcher's degrees of freedom.

Geloofwaardigheidsrevolutie

Term voor de positieve kant van de replicatiecrisis: de psychologie werd geconfronteerd met haar problemen en kreeg de kans zichzelf te verbeteren.

Grijs gebied

Tussen goede en slechte wetenschappelijke technieken bestaat een groot grijs gebied, waarbij het niet altijd duidelijk is of een keuze van een onderzoeker goed of slecht is.

HARKing

Hypotheses After Results are Known: hypothesen worden pas opgesteld nadat de resultaten al bekend zijn. Misbruik van de empirische cyclus.

P-hacking

De p-waarde wordt zo gemanipuleerd dat deze net onder 0.05 uitkomt. Misbruik van de empirische cyclus.

Bottom-up / grassroots initiatieven

Initiatieven vanuit onderzoekers zelf om biases te verminderen en fouten vroeg te ontdekken. Reactie op de replicatiecrisis.

Preregistratie / registered report

Plannen voor dataverzameling en analyse worden vooraf geregistreerd. Vermindert HARKing en p-hacking.

Open data & code

Data en analysecode worden gedeeld met het onderzoeksveld. Vergroot transparantie en controleerbaarheid.

Open access

Wetenschappelijke artikelen worden toegankelijk gemaakt voor een breder publiek.

Open science

Verzamelnaam voor alle initiatieven om psychologie als wetenschap te verbeteren. Wordt steeds meer de standaard. Kernprincipes: integriteit en transparantie. Vier pijlers: vindbaarheid, toegankelijkheid, interoperabiliteit en herbruikbaarheid.