BATCH 23— Dermatologie: anamnese, dermatologisch onderzoek en primaire huidletsels

Welke vragen stel je over het ontstaan van een huidprobleem?

Hoe lang het bezig is, hoe het er eerst uitzag, waar het begon en hoe het evolueerde

Waar begint jeuk bij atopie vaak?

Tenen, kop en anus

Waarom vraag je of jeuk seizoensgebonden is?

Pollen of andere seizoensallergenen kunnen een rol spelen

Welke algemene functies bevraag je bij huidproblemen?

Eetlust, wateropname, ziek zijn, pijn, slaap, zwakte en vermagering

Waarom vraag je naar contact met andere dieren?

Besmettelijke oorzaken zoals ectoparasieten of schimmels kunnen meespelen

Waarom vraag je naar voeding bij dermatologie?

Voedselallergie of nutritionele problemen kunnen huidklachten geven

Waarom vraag je naar ectoparasietenbehandeling?

Vlooien, mijten en teken kunnen jeuk en huidletsels veroorzaken

Waarom vraag je naar ligplaatsmateriaal?

Contactallergie of irritatie kan door bedding/materiaal komen

Welke voorgeschiedenis is belangrijk bij dermatologie?

Andere aandoeningen, eerdere ziekte, buitenlandverblijf en eerdere behandelingen

Moet je algemeen lichamelijk onderzoek doen bij huidklachten?

Ja, bij elke consultatie

Hoe stel je een morfologische diagnose van huidletsels?

Door inspectie en palpatie van huid en letsels

Welke structuren bekijk je naast huid en vacht?

Ogen, neus, mondholte, nagelriemen, nagels, hoeven en klauwen

Welke drie zaken beoordeel je dermatologisch?

Lichaamsverdeling, specifieke huiddelen en morfologie

Wat betekent lichaamsverdeling van huidletsels?

Hoe en waar letsels over het lichaam verdeeld zijn

Waarom let je op symmetrie van letsels?

Symmetrische letsels wijzen vaker op systemische/endocriene of patroongebonden oorzaken

Wat betekent lokale distributie?

Letsels zitten op één beperkte plaats

Wat betekent regionale distributie?

Letsels zitten in één grotere lichaamsregio

Wat betekent multifocale distributie?

Letsels zitten op meerdere losse plaatsen

Wat betekent gegeneraliseerde distributie?

Letsels zijn verspreid over grote delen van het lichaam

Welke locaties kan je specifieker beschrijven?

Faciaal, dorsaal, ventraal, perifeer, drukpunten, mucocutaan of volgens patroon

Wat zijn primaire huidletsels?

Letsels die direct door het ziekteproces ontstaan

Wat zijn secundaire huidletsels?

Letsels door evolutie van primaire letsels, trauma, krabben of medicatie

Wat is een macula?

Omschreven, niet-verheven kleurverandering kleiner dan 1 cm

Wat is een patch?

Omschreven, niet-verheven kleurverandering groter dan 1 cm

Zijn maculae en patches voelbaar?

Nee, het zijn alleen kleurveranderingen

Welke kleurveranderingen kunnen maculae/patches zijn?

Hypopigmentatie of hyperpigmentatie

Wat is een papel?

Vaste, voelbare verhevenheid kleiner dan 1 cm

Wat is een plaque?

Grotere verhevenheid of samensmelting van meerdere papels

Welke oorzaken kunnen papels of plaques geven?

Hyperplasie, oedeem, ontsteking, metabole afzetting of tumoren

Wat is een nodule?

Verhevenheid of knobbel groter dan 1 cm

Wat beoordeel je aan een nodule?

Lokalisatie, consistentie, kleur en oppervlak

Wat is een ulceratieve nodule?

Knobbel met ulceratie/oppervlaktedefect

Wat is urticaria?

Meerdere omschreven, indrukbare verhevenheden door oedeem

Wat is een urtica?

Eén afzonderlijke kwaddel/oedeemplek

Wat is een kwaddel?

Indrukbare verhevenheid door lokaal oedeem

Waarbij zie je urticaria vaak?

Allergische reacties

Wat is een vesikel?

Omschreven met vocht gevulde blaas kleiner dan 1 cm

Wat is een bulla?

Met vocht gevulde blaar groter dan 1 cm

Wat zit er in vesikels en bullae?

Vocht

Wat betekent een zachte indrukbare blaar?

Eerder oppervlakkig proces

Wat betekent een harde blaar?

Dieper proces, vaak onder de epidermis

Wat betekent heldere inhoud van een blaar?

Waterig vocht

Wat betekent gele inhoud van een blaar?

Bijmenging van fibrine

Wat betekent rood/paarse inhoud van een blaar?

Bloedblaar

Waarom is een bloedblaar een dieper proces?

In de epidermis zitten geen bloedvaten

Wat is een pustel?

Kleine verhevenheid of blaasje gevuld met etter

Waaruit bestaat etter in een pustel vooral?

Afgestorven neutrofielen

Waar let je op bij pustels?

Aantal, grootte, kleur, follikeloriëntatie en distributie

Wat betekent follikelgeoriënteerde pustel?

Pustel is geassocieerd met een haarfollikel

Welke evolutie zie je vaak bij bacteriële huidinfectie?

Macula → papel → pustel → korst → collarette

Hoe zijn pustels bij demodicose vaak?

Dik en altijd follikelgeoriënteerd

Welke secundaire letsels kunnen bij demodicose ontstaan?

Mee-eters/comedonen door talgopstapeling

Waarom ontstaan comedonen bij demodicose?

Demodex blokkeert de follikel waardoor talg niet goed weg kan

Hoe zijn pustels bij pemphigus foliaceus vaak?

Talrijk, vlak en niet follikelgeoriënteerd

Wat is pemphigus foliaceus?

Auto-immuunaandoening met oppervlakkige pustels en korsten

Wat is demodicose?

Huidaandoening door Demodex-mijten in haarfollikels

Wat is het verschil tussen vesikel en pustel?

Vesikel bevat helder vocht, pustel bevat etter

Wat is het verschil tussen papel en pustel?

Papel is vast, pustel bevat etter

Wat is het verschil tussen macula en papel?

Macula is niet verheven, papel is verheven en voelbaar

Waar komen huidklachten vaak terecht?

Eerstelijnskliniek

Wat zijn primaire huidaandoeningen?

Aandoeningen die primair uit de huid zelf komen

Wat is een voorbeeld van primaire huidaandoening?

Auto-immuunziekte zoals pemphigus

Wat zijn secundaire huidproblemen?

Huidveranderingen door onderliggende aandoening

Wat is een voorbeeld van secundaire huidveruiterlijking?

Huidproblemen door metabole ziekte zoals Cushing

Wat is hypodermis?

Oppervlakkige fascie/subcutane laag

Waarom is signalement belangrijk bij dermatologie?

Diersoort en ras kunnen sterk richting geven

Welk ras krijgt typisch diepe pyodermie?

Duitse herder

Waarom krijgen Duitse herders vaker diepe pyodermie?

Ze maken minder/geen IgA waardoor flora minder in evenwicht is

Waarom krijgen schimmelpaarden vaker melanomen?

Door haarkleur/pigmentgerelateerde aanleg

Wat kan veranderd lichaamsgewicht bij huidklachten betekenen?

Onderliggende systemische of endocriene aandoening

Welke endocriene aandoening geeft bij hond vaak slechte vacht en obesitas?

Hypothyroïdie

Waarom kan hypothyroïdie bij dermatoloog terechtkomen?

Eigenaar ziet vooral slechte vacht, terwijl oorzaak endocrien is

Wat is het iatrope probleem?

Het probleem waarmee eigenaar naar de dierenarts komt

Is het iatrope probleem altijd het hoofdprobleem?

Nee, er kan een onderliggend probleem zijn

Wat betekent iatrope drempel?

Moment waarop klachten erg genoeg zijn dat eigenaar hulp zoekt

Welke klachten zie je vaak bij dermatologisch consult?

Krabben, alopecie, huidletsels, gezwellen, kleurverandering en geurverandering

Wat betekent alopecie?

Haarverlies

Waarop kan veranderde geur van huid wijzen?

Etterende huidletsels of infectie

Welke eerste vragen stel je bij dermatologie?

Hoe lang bestaat het probleem en hoe is het geëvolueerd

Waarom moet je bij dermatologie onderliggend probleem zoeken?

Huidklachten zijn vaak secundair aan metabole, immunologische of infectieuze oorzaken

Waarom is rasaanleg belangrijk bij huidziekten?

Sommige aandoeningen komen bij bepaalde rassen veel vaker voor

Waarom is kleur/pigment belangrijk bij dermatologie?

Sommige tumoren of aandoeningen hangen samen met haarkleur of pigment

Waarom is endocrinologie relevant bij huidklachten?

Hormonen beïnvloeden vacht, huid, gewicht en immuniteit

Wat zijn schilfers of squamae?

Fragmenten van de hoornlaag op de huid of tussen de haren

Wat zijn losliggende schilfers?

Fijne schilfers die loskomen van een te dik of te los stratum corneum

Wat zijn adherente schilfers?

Schilfers die blijven vastzitten wanneer je erover wrijft

Waarbij zie je fijne geel-witte grote schilfers vaak?

Cheyletiella-infectie

Hoe liggen Cheyletiella-schilfers vaak?

Vaak dorsaal georiënteerd, afwisselend wit en geel

Wat zijn zilverwitte schilfers typisch voor?

Leishmania-infectie

Hoe is de distributie bij Leishmania-schilfers vaak?

Symmetrisch ter hoogte van de kop

Waarmee zijn reuzenschilfers geassocieerd?

Epitheliotroop lymfoom

Wat zijn collaretteschilfers?

Schilfers aan de rand van een circulair letsel

Waarop wijzen collaretteschilfers vaak?

Evolutie van een bacterieel proces

Wat zijn rijdende schilfers?

Schilfers die halverwege de haren blijven zitten terwijl haren groeien

Wat kan je zien als je rijdende schilfers verwijdert?

Kleine gaatjes

Wat is een collarette?

Circulaire vastzittende keratinelaag rond een defect

Is collarette hetzelfde als collaretteschilfers?

Nee, collarette zit vast; collaretteschilfers liggen los

Waaruit ontstaat een collarette vaak?

Restant van een ingedroogde blaar

Waar kan een collarette ook door ontstaan?

Epidermale necrose