Chương 16: Gãy thân xương cẳng chân (H,B)

Gãy hai xương cẳng chân (CC) bao gồm tất cả các loại gãy đi từ đâu tới đâu?

Từ mâm chày tới mắt cá

Định nghĩa gãy thân hai xương CC là loại gãy ở vị trí nào?

Gãy dưới nếp gấp gối 5 cm và trên nếp gấp cổ chân 5 cm

Gãy thân xương CC là gãy xương chày từ đâu đến đâu?

Từ dưới 2 lồi cầu mâm chày đến mắt cá trong

Vị trí gãy xương mác được tính từ đâu đến đâu trong gãy thân hai xương CC?

Từ cổ đến mắt cá ngoài

Trên lâm sàng, đường gãy được xác định dưới khe khớp gối ngoài bao nhiêu?

3 khoát ngón tay

Trên lâm sàng, đường gãy được xác định trên mắt cá ngoài bao nhiêu?

3 khoát ngón tay (5 - 6 cm)

Nguyên nhân chủ yếu của gãy xương CC là gì?

Tai nạn giao thông và tai nạn lao động

Gãy xương CC có thể do các cơ chế nào?

Chấn thương trực tiếp hoặc gián tiếp

Đặc điểm đường gãy của cơ chế trực tiếp là gì?

Thường gãy hai xương cùng mức, đường gãy thường ngang, có mảnh rời

Cơ chế chấn thương trực tiếp dễ gây ra loại gãy nào?

Gãy hở

Đặc điểm vị trí gãy của cơ chế gián tiếp là gì?

Gãy hai xương không cùng mức, xương chày gãy thấp, xương mác gãy cao

Đặc điểm đường gãy của cơ chế gián tiếp là gì?

Đường gãy xương chéo vát, xoắn vặn

Xương nào chịu lực chính ở vùng cẳng chân?

Xương chày

Xương chày chịu bao nhiêu trọng lượng cơ thể?

9/10 trọng lượng cơ thể

Cấu trúc 2/3 trên của xương chày có hình gì?

Hình lăng trụ tam giác

Cấu trúc nằm ở phía trước của 2/3 trên xương chày là gì?

Mào chày

Cấu trúc 1/3 dưới của xương chày có hình gì?

Hình trụ tròn

Tại sao 1/3 dưới xương chày là điểm yếu dễ bị gãy?

Vì chuyển tiếp từ hình lăng trụ tam giác sang hình trụ tròn

Đặc điểm vị trí của xương mác?

Nằm trong khối cơ dày xung quanh, nhiều mạch nuôi

Tại sao xương mác thường liền trước xương chày?

Vì nằm trong khối cơ dày xung quanh và có nhiều mạch nuôi

Hậu quả khi xương mác liền trước xương chày là gì?

Đôi khi cản trở sự liền xương của xương chày

Các thành phần nào chia cẳng chân thành bốn khoang?

Xương chày, xương mác, màng gian cốt và các vách gian cơ

Đặc điểm cấu tạo của các khoang cẳng chân là gì?

Khoang hẹp, thành khoang chắc

Hiện tượng gì dễ xảy ra khi có phù nề, chảy máu trong khoang cẳng chân?

Hội chứng chèn ép khoang

Mục tiêu điều trị gãy hai xương CC chủ yếu tập trung vào xương nào?

Thân xương chày

Trường hợp gãy xương mác nào cần được điều trị can thiệp?

Các trường hợp gãy xương mác thấp làm ảnh hưởng đến gọng chày - mác

Kể tên 3 nguồn mạch máu nuôi xương CC?

Hệ thống mạch máu trong ống tuỷ, mạch máu màng xương, mạch máu đầu hành xương

Đặc điểm mạch nuôi xương chày vùng 1/3 dưới?

Càng xuống thấp càng nghèo nàn

Hệ quả của việc mạch nuôi nghèo nàn ở 1/3 dưới xương chày là gì?

Xương khó liền

Đặc điểm phân bố các khối cơ quanh xương CC như thế nào?

Không đồng đều

Vị trí nào ở cẳng chân có khối cơ chắc khỏe?

Phía sau và phía trước ngoài

Vị trí nào ở cẳng chân ngay dưới da là xương, không có cơ?

Phía trước trong

Tại sao mặt trước trong cẳng chân hay gặp gãy hở và vạt da dễ hoại tử?

Vì không có cơ che phủ mà ngay dưới da là xương

Tại sao điều trị bảo tồn gãy xương CC dễ di lệch thứ phát?

Do lực co cơ phân bố không đều

Kể tên 4 khoang của cẳng chân?

Khoang trước ngoài, khoang trước, khoang sau sâu, khoang sau nông

Tại sao các khoang cẳng chân dễ bị chèn ép?

Do thành các khoang kém đàn hồi

Gãy xương chày đơn thuần thường có đường gãy gì?

Đường gãy ngang

Khi gãy kiểu xoắn ốc, vị trí gãy xương mác như thế nào so với xương chày?

Xương mác cao hơn

Kể tên các loại gãy đơn giản ở CC?

Gãy ngang, gãy chéo vát

Kể tên các loại gãy phức tạp ở CC?

Nhiều mảnh rời, nhiều đoạn

Vị trí thường gặp của gãy xương CC là gì?

1/3 dưới

Gãy xương chày đơn thuần thường gây di lệch gì?

Di lệch sang bên

Kể tên các loại di lệch khi gãy cả hai xương CC?

Chồng ngắn, sang bên, gập góc và bàn chân thường xoay ngoài

Mức độ tổn thương phần mềm phụ thuộc vào yếu tố nào?

Cơ chế chấn thương

So sánh tổn thương phần mềm giữa cơ chế trực tiếp và gián tiếp?

Cơ chế trực tiếp tổn thương nhiều hơn cơ chế gián tiếp

Vị trí gãy kín phức tạp nào dễ gây chèn ép khoang nhất?

Đoạn 1/3 trên

Gãy thấp ở CC có thể gây tổn thương gì cho màng gian cốt?

Làm rách màng gian cốt và làm dãn gọng chày mác

Vị trí da nào ở cẳng chân dễ bị đụng giập và hoại tử thứ phát nhất?

Mặt trước trong cẳng chân

Phân loại gãy xương CC theo vị trí gồm những đoạn nào?

1/3 trên, 1/3 giữa và 1/3 dưới

Phân độ gãy xương hở dựa theo tác giả nào?

Gustilo 1984

Triệu chứng lâm sàng của gãy kín ít di lệch là gì?

Đau nhức và sưng nề tại chỗ, đo chu vi vòng chi lớn hơn bên lành

Dấu hiệu khi sờ vào phía trước xương chày bị gãy ít di lệch?

Sờ điểm đau chói, sờ mất liên tục của xương

Đo chiều dài chi trong gãy kín ít di lệch có kết quả như thế nào?

Không có ngắn chi

Nghiệm pháp gõ dồn chi trong gãy kín ít di lệch cho kết quả gì?

Bệnh nhân rất đau

Biểu hiện toàn thân của sốc chấn thương trong gãy CC có di lệch?

Da xanh niêm mạc nhợt, vã mồ hôi, mạch nhanh, huyết áp tụt

Nguyên nhân gây sốc trong gãy xương CC là gì?

Do đau và mất máu

Nhìn bên ngoài chi gãy có di lệch thấy gì?

Chi gãy ngắn hơn bên lành, ổ gãy gồ ngay dưới da, CC cong vẹo và bàn chân xoay ngoài

Dấu hiệu chắc chắn của gãy xương CC có thể sờ thấy dọc mào chày?

Đau chói và mất liên tục của xương tại ổ gãy

Hai dấu hiệu chắc chắn của gãy xương CC không nên tìm vì dễ gây sốc?

Dấu hiệu “lạo xạo xương” và “cử động bất thường”

So sánh chiều dài tuyệt đối và tương đối của bên gãy so với bên lành?

Ngắn hơn

Triệu chứng của gãy hở CC là gì?

Có vết thương lộ ổ gãy xương hoặc chảy máu có váng mỡ

Triệu chứng đau trong dọa chèn ép khoang được mô tả như thế nào?

Đau tự nhiên, dữ dội, ngày càng tăng, không giảm đau khi dùng thuốc hoặc được cố định

Dấu hiệu khi sờ trên mặt da vùng bị dọa chèn ép khoang?

Mặt da cứng và căng bóng

Khi nào bệnh nhân bị đau tăng trong dọa chèn ép khoang?

Khi kéo dài thụ động cơ nằm trong khoang bị chèn ép

Các dấu hiệu thần kinh trong chèn ép khoang giai đoạn muộn là gì?

Cảm giác tê bì kiến bò, giảm cảm giác, rối loạn vận động

Yêu cầu cần thực hiện trước khi chụp X quang CC là gì?

Cố định tạm thời và chống sốc (nếu có)

Hai tư thế chính khi chụp X quang CC là gì?

Thẳng và nghiêng

Phim X quang CC đạt yêu cầu phải lấy được những gì?

Hết chiều dài của hai xương CC, lấy đến khớp gối và khớp cổ chân

X quang giúp đánh giá những yếu tố nào của ổ gãy?

Chính xác vị trí, hình thái, tính chất di lệch và tổn thương kèm theo

Kể tên các kiểu di lệch thấy trên X quang?

Chồng ngắn, sang bên, gập góc, xoay trục

Chẩn đoán gãy xương CC dựa vào 3 yếu tố nào?

Bệnh sử, lâm sàng (dấu hiệu chắc chắn và không chắc chắn) và Xquang

So sánh tần suất gặp sốc chấn thương giữa gãy xương CC và gãy xương đùi?

Gãy xương CC ít gặp hơn

Nguyên nhân gây gãy hở thứ phát trong quá trình điều trị?

Do cố định không tốt, đầu xương gãy sắc nhọn chọc thủng da

Triệu chứng rối loạn dinh dưỡng sớm sau gãy CC?

Các nốt phỏng huyết thanh

Bao nhiêu phần trăm hội chứng chèn ép khoang là do chấn thương gãy xương?

45%

Trong số các ca chèn ép khoang do gãy xương, bao nhiêu phần trăm là gãy xương CC và bàn chân?

80%

Cơ chế bệnh sinh của chèn ép khoang là gì?

Máu tụ và phù nề tăng xuất tiết tạo thành vòng xoắn bệnh lý

Hậu quả của chèn ép khoang đối với tổ chức là gì?

Hoại tử tổ chức do thiếu máu nuôi dưỡng

Thời gian vàng để xử lý chèn ép khoang tránh tổn thương không hồi phục là bao lâu?

Trước 8 giờ

Tác giả nào đưa ra biểu hiện lâm sàng của hội chứng chèn ép khoang?

Fred Matsen

Chữ "P" đầu tiên trong biểu hiện CEK của Fred Matsen là gì?

Đau quá mức thông thường của gãy xương (Pain)

Biểu hiện Paresthesia trong CEK là gì?

Tê bì ở đầu ngón chân

Biểu hiện Paralysis trong CEK là gì?

Liệt vận động cổ chân, ngón chân

Triệu chứng căng cứng phần mềm cẳng chân tạo nên hội chứng gì?

Hội chứng bắp chân căng

Chữ "P" thứ năm - Pallor trong biểu hiện CEK là gì?

Da chi thể tái nhợt

Đặc điểm mạch mu chân trong CEK theo Fred Matsen?

Yếu hơn so với bên lành hoặc không bắt được (Pulselessness)

Dấu hiệu đau khi căng thụ động cơ bắp gặp trong những biến chứng nào?

Chèn ép khoang và tổn thương mạch

Triệu chứng mạch đập luôn luôn (+) trong loại biến chứng nào?

Tổn thương thần kinh

Áp lực khoang cao (+) chỉ xuất hiện trong biến chứng nào?

Chèn ép khoang

Trong đa chấn thương, tụt huyết áp, phương pháp chẩn đoán CEK chính xác là gì?

Đo áp lực khoang

Áp lực trong cơ bình thường là bao nhiêu?

8,5 ± 6 mmHg

Chỉ số áp lực khoang bao nhiêu thì cần mổ giải phóng ngay?

30 mmHg

Siêu âm Doppler mạch máu thấy gì ở phía dưới vị trí chèn ép khoang?

Mất hoặc giảm lưu lượng dòng chảy

Các xét nghiệm máu cần thực hiện để hỗ trợ chẩn đoán biến chứng?

Men CK, chức năng đông máu

Biến chứng nhiễm khuẩn hay gặp sau loại gãy nào?

Gãy hở

Thời gian xác định biến chứng chậm liền xương là bao lâu?

Sau 3 tháng

Thời gian xác định biến chứng khớp giả là bao lâu?

Ngoài 6 tháng

Khớp giả thường gặp nhất ở vị trí nào?

1/3 dưới

Hậu quả của biến chứng can lệch đối với bệnh nhân là gì?

Ngắn chi, lệch trục chi, không đi lại được

Gãy vùng cổ xương mác có thể gây biến chứng gì?

Chèn ép đứt thần kinh hông khoeo ngoài