MGA TAONG MAHAHALGA KAY RIZAL

William Pryer

• Ingles na tagapagtatag ng unang pamayanang Ingles sa Sandakan, Hilagang Borneo

• Nakilala ni Rizal habang siya ay nasa barko noong 1891

• Kaugnay ng plano ni Rizal sa pamayanang Pilipino sa Borneo

• Isang Ingles na tagapagtatag ng unang pamayanang Ingles sa Sandakan, Borneo. Nakilala ni Rizal habang siya ay nasa barko patungong Asya noong 1891.

Dr. Lorenzo Márquez

• Kaibigan ni Rizal

• Pinagbilinan ni Rizal ng 2 liham bago siya mahuli

  • Para sa pamilya (pagmamahal at pag-uwi)

  • Para sa bayan (pagpapatuloy ng laban)

• Tagapag-ingat ng huling habilin ni Rizal

• Kaibigan ni Rizal na pinagbilinan niya ng dalawang mahahalagang liham (para sa pamilya at para sa bayan) bago siya tuluyang mahuli at ipatapon.

 Dr. Antonio Ma. Regidor

• Pilipinong abogado (Civil at Canon Law graduate sa Madrid)

• Ipinatapon dahil sa 1872 Cavite Mutiny

• Tumakas at nanirahan sa Paris/London

• Naging host ni Rizal sa London (1888–1889)

• Nagpakilala kay Rizal kay Dr. Reinhold Rost

• Isang abogadong Pilipino (Civil and Canon Law graduate sa Madrid) na ipinatapon dahil sa 1872 Cavite Mutiny. Kaibigan at naging host ni Rizal sa London noong 1888–1889.

Juan Perez Caballero

• Espanyol na opisyal sa Tokyo

• Nakilala si Rizal sa Japan (1888)

• Nag-alok kay Rizal na tumira sa Spanish Legation

• Layunin: makatipid si Rizal at mabigyan ng libreng tirahan

• Naging kaibigan ni Rizal sa Tokyo

• Isang opisyal na Espanyol sa Tokyo na naging kaibigan ni Rizal at nag-alok sa kanya na tumira sa Spanish Legation upang makatipid at makapag-stay nang libre.

Marcelo H. del Pilar (Plaridel)

• Pinuno ng Kilusang Propaganda

• Editor ng La Solidaridad

• Gumamit ng sagisag: “Plaridel”

• Nakipaglaban sa mga prayle sa pamamagitan ng pagsusulat

• May hindi pagkakaunawaan kay Rizal sa pamamahala ng La Solidaridad

• Isa sa pangunahing lider ng Kilusang Propaganda at editor ng La Solidaridad. Kasama ni Rizal sa layuning reporma sa Pilipinas ngunit nagkaroon ng pagkakaiba ng pananaw sa pamamahala ng pahayagan.

Jose Taviel de Andrade

• Espanyol na tenyente

• Bodyguard ni Rizal noong 1887 (unang balik sa Pilipinas)

• Inatasan ni Gobernador Terrero

• Kalaunan ay naging kaibigan ni Rizal

• Kapatid ni Luis Taviel de Andrade

• Espanyol na tenyente na naging bodyguard ni Rizal noong 1887 sa kanyang unang pagbabalik sa Pilipinas. Kalaunan ay naging kaibigan niya.

Rafael Domínguez

• Pinunong tagasiyasat sa kaso ni Rizal

• Bumasa ng ulat ng imbestigasyon sa korte militar

• Nag-abiso kay Rizal ng hatol na kamatayan (Dec 29, 1896)

• Nagpasimula ng huling 24 oras ni Rizal

• Pinunong tagasiyasat sa kaso ni Rizal. Siya ang nagbasa ng ulat ng imbestigasyon at pormal na nag-abiso ng hatol na kamatayan noong 1896.

Juan Francisco Lecaros

• Pilipinong host/kaibigan ni Rizal

• May tahanan sa Macau

• Dito pansamantalang tumuloy si Rizal (Hong Kong period)

• Mahilig sa halaman at botanika

• Pinatuloy si Rizal habang naglalakbay siya sa Asya

• Isang Pilipinong host sa Macau kung saan pansamantalang tumuloy si Rizal habang nasa Hong Kong period; mahilig sa halaman at naging tagapangalaga/panauhin niya.

Luis Taviel de Andrade

• Abogado ni Rizal sa hukuman militar (1896)

• Kapatid ni Jose Taviel de Andrade

• Nagdepensa kay Rizal sa kasong paghihimagsik

• Tumanggap ng liham mula kay Rizal bago hatol

• Sinubukang ipagtanggol si Rizal sa korte

• Abogado ni Rizal sa hukuman militar. Siya rin ang kapatid ni Jose Taviel de Andrade (dating bodyguard ni Rizal).

Ricardo Carnicero (Kapitan Carnicero)

• Punong pulitiko-militar ng Dapitan

• Tumanggap kay Rizal bilang ipinatapon

• Naging kaibigan ni Rizal

• Kasama sa loterya kung saan nanalo si Rizal

• Tumulong sa maayos na pamumuhay ni Rizal sa Dapitan

• Punong pulitiko-militar ng Dapitan na tumanggap kay Rizal bilang bilanggo ngunit kalaunan ay naging kaibigan niya.

Gobernador-Heneral Eulogio Despujol

• Nag-utos ng pag-aresto kay Rizal (1892)

• Kaugnay ng pagkakatatag ng La Liga Filipina

• Naghinala kay Rizal dahil sa mga akusasyon ng mga prayle

• Nagpasimula ng pagkakatapon ni Rizal sa Dapitan

• Nag-utos ng pag-aresto kay Rizal matapos itatag ang La Liga Filipina noong 1892.

Gobernador-Heneral Emilio Terrero

• Gobernador-Heneral bago Despujol

• Hindi agad naniwala sa paratang ng mga prayle laban sa Noli Me Tangere

• Pinabantayan si Rizal kay Jose Taviel de Andrade

• Medyo mas “mahinahon” kumpara sa ibang gobernador

• Gobernador-Heneral na nakinig kay Rizal at hindi agad naniwala sa akusasyon ng mga prayle laban sa Noli Me Tangere.

Gobernador-Heneral Camilo de Polavieja

• Pumalit kay Ramón Blanco (1896)

• Mas mahigpit at kontra-rebolusyonaryo

• Pumirma/umapruba ng hatol na kamatayan kay Rizal

• Direktang kaugnay ng pagbitay kay Rizal

• Pumalit kay Blanco at siyang pumirma/umapruba ng hatol na kamatayan kay Rizal.

Gobernador-Heneral Valeriano Weyler

• Kilala bilang “Butcher of Cuba” (sa ibang history)

• Nag-utos ng pagsunog ng bahay sa Calamba

• Nagpatapon ng mga pamilya (kabilang ang Rizal family)

• Nagdulot ng matinding paghihirap sa Calamba tenants

• Nag-utos ng pagpapaalis at pagsunog ng mga bahay sa Calamba at pagpapatapon ng mga Pilipino, kabilang ang pamilya ni Rizal.

Gobernador-Heneral Ramón Blanco y Erenas

• Gobernador-Heneral noong simula ng 1896 revolution

• Pumayag sana kay Rizal na maglingkod bilang doktor sa Cuba

• Mas “moderate” kaysa kay Polavieja

• Napalitan bago natuloy ang plano ni Rizal

• Gobernador-Heneral na pumayag kay Rizal na magtungo sa Cuba bilang doktor, ngunit napalitan bago niya ito natuloy.

Terrero → Weyler → Despujol → Blanco → Polavieja

PAGKAKASUNOD-SUNOD NG MGA GOBERNADOR-HENERAL