1/181
Looks like no tags are added yet.
Historische archeologie
Archeologie gebaseerd op historische bronnen en politieke-militaire gebeurtenissen.
Klimatologisch kader
Studie van de natuurlijke omgeving en de afwisseling van warmere en koudere periodes.
Roman Warm Period
Periode van relatief warm klimaat in de geschiedenis.
Post Rom regionalisering
Ontwikkeling van nieuwe machtstructuren en identiteiten na de Romeinse periode.
Stadswording
Proces waarbij steden ontstaan en groeien, voornamelijk in de volle Middeleeuwen.
Markteconomie
Economisch systeem gebaseerd op marktmechanismen en commerciële activiteiten.
Globalisering
Proces van toenemende verbondenheid en integratie op wereldschaal.
Slavernij
Praktijk van het houden van mensen als eigendom en hen dwingen tot arbeid.
Nostalgische idealisering
Romantische visie op het verleden, zoals in de 19e eeuw.
Processuele archeologie
Benadering die focust op sociaal-economische systemen en dagelijks leven in het verleden.
Post-middeleeuwse archeologie
Onderzoek dat voornamelijk plaatsvindt vanaf de jaren 1990 in België, vaak geïnitieerd door bedreigingen, groeiend besef van erfgoedwaarde en wetgeving zoals de Malta-wetgeving.
Industriële archeologie
Studie van archeologische resten en overblijfselen van industriële activiteiten en sites.
Slagveldarcheologie
Onderzoek naar archeologische sporen en artefacten op slagvelden, gerelateerd aan historische veldslagen.
Wereldoorlog-archeologie
Onderzoek naar archeologische overblijfselen en sporen van zowel de Eerste Wereldoorlog (vanaf de jaren 2000 in België) als de Tweede Wereldoorlog, waarbij de aandacht groeit.
Hedendaagse archeologie
Onderzoek naar archeologische sporen en materiële cultuur van het antropoceen, de huidige geologische tijdperk waarin menselijke activiteiten een significante invloed hebben op de aarde.
Romeinse huistypes in Vlaanderen
Evolutie van eenbeukigheid met dragende structuur in de wanden, kruisvormige krachtenverdeling, en variatie in plattegronden.
Middeleeuwse huistypologie
Overgang van 3schepigheid naar 1schepigheid, opkomst van wandgreppels, evolutie van langsgebinten naar dwarsgebinten.
Het erf
Ruimtelijke en sociale aspecten, onderdeel van een genucleëerde nederzetting met bijgebouwen en connecties binnen de maatschappij.
Bijgebouwen
Verscheidenheid aan types zoals hooimijten, spiekers, en waterputten, met functies voor opslag en waterwinning.
Erf en landschap
Onderscheid tussen inland/infield en outland/outfield voor intensieve en extensieve exploitatie, inclusief wilde/woeste gronden.
Nederzetting, landbouw en landschap in de Romeinse periode
Verschillen tussen veeteelt- en landbouweconomie, villa landschap in leemstreek en pastorale economie in zandgronden.
Nederzetting, landbouw en landschap in de Middeleeuwen
Substentie-landbouw, gemengde bedrijfsvoering, en connecties aan de markt en gemene gronden.
Vivre noblement
Aspiraties van mensen met redelijke welstand om een adellijke levensstijl aan te nemen.
Aristocratie
Een glijdende schaal waarbij adel niet strikt gereguleerd was in de Middeleeuwen, eerder gebaseerd op sociale normen.
Walgrachtsite
Een site met een soepbordvormig grachtprofiel, vaak met een verhoogd residentieel platform en landbouwgebouwen.
Ontginningen
Het creëren van nieuwe akkers op oude outfields, resulterend in grotere akkercomplexen en nucleatie van nederzettingen.
Dorpsvorming
Proces van nucleatie en verschuiving van landbouwgronden, vaak gedreven door intensivering van landbouw en parochievorming.
Macht
Centrale elementen omvatten economische macht, militaire macht, informatie, en ideologie, die sociale ongelijkheid en controle definiëren.
Romeinse infrastructuur
Omvat wegen, centuriatie, en primaire/ secundaire wegen die belangrijke plaatsen in Vlaanderen en Nederland verbinden.
Monetaire economie
Een economie waar munten een belangrijke rol spelen, zoals het slaan van munten voor soldij en propaganda in het Romeinse rijk.
Slagveld archeologie
Onderzoek naar sporen van Romeinse campagnes, zoals de Varus-Slag in 9 n.C., waarbij archeologische vondsten de geschiedenis verduidelijken.
Kustverdediging
Belangrijke Romeinse sites zoals Aardenburg en Oudenburg die dienden als verdedigingspunten in de 2e eeuw langs de limes.
Kustverdediging in Late 2e eeuw
Uitbreiding van Rijnmond naar westen, aansluitend bij Romeinse wegen, in reactie op aanvallen van Chauci.
Belang van Engelse forten
Saxen shore, geleidelijke ontwikkeling van kustverdediging, Portchester als best bewaard fort.
Castellum van Aardenburg
Civiele nederzetting rond fort, baksteenstempel 'cohors Secunda Antoniniana', verschillende fasen van fortontwikkeling.
Militaire materiële cultuur
Gestandaardiseerde uitrusting, individueel aangekocht voor status en prestige, verspreiding naar civiele contexten.
Laat Romeinse periode
Intensivering Germaanse aanvallen, vestiging Laeti en foederatie, Catastrofe theorieën over Limesfall en leegloop van Noord-Gallië.
Typologieën
Classificaties die vaak worden gekoppeld aan historische kennis om fenomenen te dateren en waar nog geen consensus over bestaat.
Burgus
Germaanse term gebruikt voor versterkingen vanaf de late 3e en 4e eeuw die in de 5e eeuw verlaten werden, met variaties in aarde- en steenstructuren op strategische locaties.
Hoogtenederzettingen
Heropleving van pre-Romeinse tradities, zoals late ijzertijd hoogtenederzettingen, met sites zoals Tintagel die centraal staan als "theatres of power" en gelinkt zijn aan het Arthur-gebouw.
Forten
Militaire installaties die niet noodzakelijk permanent bewoond waren op lange termijn, met fasering en gebouwtypologie die de militaire noodzaak en culturele standaarden weerspiegelen.
Etnische identiteit
Identiteit die deels primordiaal is en deels een constructie, gelaagd en contextueel, waarbij materiële cultuur en migratieprocessen een rol spelen in de vorming en verandering ervan.
Elite
Groepen die op sociaal niveau macht en invloed hebben en de neiging hebben om hun positie te behouden en door te geven.
Grootschalige migratie
Een fenomeen waarbij grote groepen mensen zich verplaatsen van het ene gebied naar het andere, vaak om verschillende redenen zoals economische, sociale of politieke factoren.
Diasporische identiteit
Het vasthouden aan de culturele en sociale achtergrond van de oorspronkelijke migratie, zelfs na vestiging in een nieuw gebied.
Communities of practice
Groepen mensen die samenwerken en kennis delen binnen een bepaald vakgebied of activiteit, waarbij culturele en sociale aspecten een rol spelen.
Crematie
Een begrafenisritueel waarbij het lichaam van de overledene wordt verbrand, in tegenstelling tot inhumatie waarbij het lichaam wordt begraven.
Cloisonné-techniek
Een decoratietechniek waarbij compartimenten worden gecreëerd op een oppervlak en vervolgens gevuld met gekleurde materialen, vaak gebruikt in sieraden en kunstvoorwerpen.
Hallencultuur
Een cultureel fenomeen in Noord- en Noordwest-Europa waarbij grote hallen dienden als centra voor sociale bijeenkomsten, feesten en het bevestigen van sociale hiërarchieën.
Central Place Complex
Functies verspreid in het landschap met een monumentale hal in het midden, waar verschillende maatschappelijke functies worden uitgevoerd.
Gefolgshaft-structuur
Sociale relaties zoals Warbands die verbonden zijn door de uitwisseling van geschenken en prestigegoederen.
Militaire macht
Essentieel voor het behoud van macht en sociale relaties, waarbij krijgers hun trouw aan hun krijgsheer behouden door het schenken van goederen.
Charismatische leiders
Leiders met militaire en rituele rollen die eigenschappen van goden aannemen.
Great Hall Complex
Centrale locatie in de maatschappij waar sociale, administratieve en rituele activiteiten plaatsvinden.
Things
Plaatsen voor sociale bijeenkomsten en rechtspraak, vaak vernoemd naar goden, waarbij prestige van vondsten de centraliteit bepaalt.
Central Hall Complex
Residentie en ontmoetingsplaats waar boeren hun surplus aan de leider afgeven in ruil voor bescherming, met administratieve en rituele functies.
Beowulf
Literair werk dat sociale relaties weerspiegelt, met nadruk op feesten, gastvrijheid en de rol van de koningin als hoofd van het huishouden.
Yeavering
Archeologische site in Noord-Engeland met een monumentaal halgebouw en amfitheater, mogelijk voor formele samenkomsten.
Karolingische paleizen
Elite residenties met Romeinse invloeden, zoals aula regalis, kapel en lange verbindingsgangen, die dienden als centra van macht en administratie.
Late-Merovingian, Early-Carolingian Dating
The presence of a C14 suggests a dating period around the late Merovingian to early Carolingian era.
Late 8th - 9th Century Demolition
The site was dismantled during the late 8th to 9th centuries.
D-Shapes as City Walls
Cities like Antwerp, Ghent, and Mechelen had D-shaped city walls for defense.
Ringwalburgen
Circular fortresses resembling a type of palatial residence, found in northern France.
Motte-and-Bailey Castle
A fortified structure with a wooden or stone keep situated on a raised earthwork called a motte, often accompanied by an enclosed courtyard or bailey.
Shell Keep
A type of castle without a central donjon, featuring a round stone wall with buildings inside, common in the 12th century.
Concentric Castle
A defensive design with multiple layers of fortifications, introduced by King Philippe II Auguste of France in the 12th century.
Bastions and Ravelins
Defensive structures built in the 16th century, with sloping edges, marking a shift towards centralized warfare and the decline of castles as military centers.
Defensive Landscape of Antwerp
Antwerp was fortified by Karel V, showcasing a defensive landscape with forts along the Scheldt River, reflecting the changing nature of warfare in the late Middle Ages.
Death of the castle
Kastelen verliezen hun militaire functie.
Prestige and ideology
Toegang hebben tot bepaalde diersoorten, waar gewone mensen niet aan mochten komen.
Funerary drama
Grafsite als mise-en-scène; grafritueel als theater.
Normative indicators
Dienen om de persoon te markeren als een bepaalde rol.
Cremation
Dominante grafvorm van de 1e-3e E waarbij de dode in vol ornaat wordt verbrand.
Tumuli
Meest opvallende grafmonumenten van de Romeinen, mogelijk vanuit de oude traditie.
Tumulusgraf
Een graf dat onder een grafheuvel ligt en in het laatste kwart van de 2e eeuw gedateerd is, met crematieresten en weinig bijgaven.
Typochronologie
Een dateringsmethode die minder nauwkeurig is dan C14-datering.
Macro-botanisch
Onderzoek naar niet-eetbare vruchten en zaden in grafmalen, mogelijk voor offer, medicinaal of magisch gebruik.
Sr-isotopen
Gebruikt om dieetveranderingen te analyseren, zoals het eten van meer geconserveerd voedsel.
Gender als constructie
Het idee dat mannelijkheid en vrouwelijkheid sociaal geconstrueerd zijn en niet alleen biologisch bepaald.
Bijgaven
Voorwerpen die in graven worden geplaatst als statusindicatoren, zoals wapens voor mannen en juwelen voor vrouwen.
Furnished burial
Een sociale praktijk die sterke connectiviteit in Noordwest-Europa aangeeft en verdwijnt vanaf het midden van de 6e eeuw, geconditioneerd door connectiviteit.
Inhumatie
Begravingspraktijk waarbij het lichaam uitgestrekt op de rug wordt geplaatst, met OW-oriëntatie en zonder bijgaven, kenmerkend vanaf de middeleeuwen.
Cella memoria
Een bovengrondse structuur boven een graf, ter herinnering van een vereerde voorouder, die evolueert tot kerken en belangrijke cultusplaatsen in de christelijke religie.
Mithrascultus
Een mysteriecultus in het West-Romeinse rijk sinds de 2e eeuw, met een selecte groep mannelijke ingewijden en een centrale tauroctonie in mithraea in grotere steden.
Lived religion
Religie verankerd in het dagelijks leven en maatschappelijke organisatie, met focus op performativiteit en integratie in praktijken zoals offerdepositie en rituelen.
Christianisering
Proces waarbij het christendom zich verspreidt als een Romeins, stedelijk fenomeen, met belangrijke infrastructurele verschillen tussen de urbani (stedelingen) en pagani (plattelandsbewoners) in de vroege bisdommen.
Kerstening bij de elite
De elite was de eerste groep waar de kerstening zich manifesteerde, vaak gebruikt om machtsstructuren te versterken.
Staffordshire Hoard
Een vondst met duidelijke aanwijzingen voor christelijke elementen, zoals een bezet kruis met edelstenen.
Prittlewell
Een rijk voorzien graf met zowel heidense elementen als christelijke symboliek, zoals kruisjes op de ogen.
Parochiekerken
In de 10e eeuw ontstonden parochiekerken, waarbij de territorialisering van kerkelijke organisatie en rituelen centraal stonden.
Grafmonumenten
Vanaf de 12e eeuw werden grafmonumenten voor de adel en clerus gebruikelijk, met gisanten en transi-tombes als voorbeelden.
Deviant burial
Afwijkende begravingen van de norm, zoals die van ongedoopte kinderen of zelfmoordenaars, kwamen voor in de late middeleeuwen.
Abdijen
Monasticisme ontstond in het Laat-Romeinse Nabije Oosten en verspreidde zich naar het West-Romeinse Rijk, met abdijen als centra van spiritualiteit en gemeenschapsleven.
Kloosterplan
Een plan voor de indeling van een kloostercomplex, zoals het ideaalplan van Skt. Gallen uit ca. 825, waarbij het kloosterpand met de kerk in het noorden, het refectorium in het zuiden, en andere functionele gebouwen zoals de kapittelzaal en dormitorium in het oosten liggen.
Christianisering
Het proces waarbij het christendom een bepalende rol speelt in de middeleeuwse cultuur en het wereldbeeld, en bijdraagt aan de eenmaking van Europa als geheel, zowel op politiek als op cultureel gebied.
Stedelijkheid
De dynamiek van het ontstaan van steden, zoals bij de Romeinse steden, waarbij juridische definities zoals colonia, municipia, en caput civitates de hiërarchie van steden en hun rechten weergeven.
Romanisatie
Het proces waarbij Romeinse invloeden en praktijken zich verspreiden, zoals in steden als Keulen en Tongeren, waar elementen zoals burgerlijke architectuur, thermen, en monumenten de Romeinse levenswijze weerspiegelen.
Militaire functie binnen stadsvorming
De rol van het leger bij de ontwikkeling van steden, zoals in Tongeren, waar militaire elementen zoals spitsgrachten, palissades, en Romeinse import van aardewerk bijdragen aan de stadsvorming.
Stedelijke transformaties in de Late Oudheid
Veranderingen in stedelijke vormen en levenswijzen van Romeinse steden tot de vroege middeleeuwen, met continuïteit en nieuwe nederzettingen.
Vici
Diverse trajecten van Romeinse nederzettingen, met mogelijkheid tot verlaten, verplaatsen, en versterken, en dualiteit tussen militair en civiel gebruik.