BATCH 25 — Oog: signalement, anamnese, materiaal en neuro-oftalmologisch onderzoek

Wat moet je voor het examen kennen bij oog?

Testen, onderzoeken en stappenplan; niet de aandoeningen/foto’s als diagnose

Welke signalementfactoren zijn belangrijk bij oogproblemen?

Diersoort, ras en leeftijd

Is geslacht belangrijk bij oogaandoeningen?

Meestal niet

Waarom is ras belangrijk bij oogproblemen?

Sommige rassen hebben aanleg voor specifieke oogaandoeningen

Hoe kunnen erfelijke oogaandoeningen soms onderzocht worden?

Met DNA-testen

Bij welke leeftijd komt cherry eye vooral voor?

Bij jonge dieren, meestal niet meer na 2 jaar

Wat is cherry eye?

Naar buiten gekomen klier van het derde ooglid

Bij welke diersoort komt cornea sekwester typisch voor?

Kat

Bij welk ras zie je vaker squameus celcarcinoom rond het oog?

Haflinger

Welke algemene vragen stel je bij ooganamnese?

Ontstaan, evolutie, kleurveranderingen en algemeen functioneren

Welke oogspecifieke vragen stel je bij anamnese?

Gezichtsvermogen, ergens tegenaan lopen, pijnsignalen en ooguitvloei

Hoe vraag je naar gezichtsvermogen?

Of het dier ergens tegenaan loopt of minder goed ziet

Hoe vraag je naar oogpijn?

Of het dier nog eet, actief is en aaien/toelaten rond kop nog verdraagt

Hoe beoordeel je de algemene indruk van het oog?

Op afstand, in licht, zonder dier of ogen aan te raken

Waar let je op bij algemene indruk?

Symmetrie van oren, lippen, wimpers, oogbol en pupillen

Hoe onderscheid je vergrote oogbol van uitstekende oogbol bij KHD?

Van bovenaf naar de positie van beide oogbollen kijken

Welke standaardmaterialen gebruik je bij oogonderzoek?

Felle lichtbron, directe oftalmoscoop, STT, fluoresceïne en lokaal anestheticum

Waarvoor gebruik je een felle lichtbron?

Gewoon licht geven om oogstructuren te bekijken

Welke lichtbronnen kan je gebruiken?

Penlichtje, otoscoop of transilluminator

Waarvoor gebruik je directe oftalmoscoop?

Om naar het netvlies/fundus te kijken

Waarom kan je netvlies niet met blote oog en gewone lichtbron beoordelen?

Het ligt helemaal achteraan in het oog

Welke instelling staat standaard op de directe oftalmoscoop?

Nul

Wat zie je op armlengte met directe oftalmoscoop?

Reflectie van het netvlies/tapetum lucidum

Wat is nadeel van directe oftalmoscoop?

Je ziet niet het hele netvlies in één keer

Wat is STT?

Schirmer tear test om traanproductie te meten

Waarom mag je STT-strip niet met vingers aanraken?

Vet/aanraking kan traanproductie beïnvloeden

Waar plaats je STT-strip?

Onder het onderste ooglid

Hoe lang blijft STT-strip zitten?

Eén minuut

Hoe lees je STT af?

Meteen na één minuut kijken hoeveel vocht/blauwe verkleuring is opgestegen

Waarvoor gebruik je fluoresceïne?

Corneawondjes/ulcers aankleuren

Hoe gebruik je fluoresceïne?

Druppel zoutoplossing op strip, op oog aanbrengen en daarna spoelen

Waarom spoel je na fluoresceïne?

Zodat alleen echte corneadefecten blijven aankleuren

Waarvoor gebruik je de Jones-test?

Doorgankelijkheid van het traankanaal testen

Wat verwacht je bij normale Jones-test?

Fluoresceïne verschijnt uit de neus

Waarvoor gebruik je lokaal anestheticum in het oog?

Cornea en conjunctiva verdoven voor verder onderzoek/behandeling

Waarom kan lokaal anestheticum handig zijn bij pijnlijke ogen?

Dier opent oog beter voor onderzoek

Waarom mag lokaal anestheticum niet langdurig gebruikt worden?

Het beschadigt het cornea-epitheel

Welke gespecialiseerde oogmaterialen bestaan?

Spleetlamp, indirecte oftalmoscoop en tonometer

Waarvoor gebruik je spleetlamp?

Vergroting en beoordeling van oogstructuren behalve netvlies

Wat is indirecte oftalmoscoop?

Oftalmoscoop op het hoofd met extra lens voor fundusonderzoek

Wat is verschil tussen directe en indirecte oftalmoscoop?

Direct = sterke vergroting/klein veld; indirect = meer overzicht met gespiegeld beeld

Wat betekent indirect bij indirecte oftalmoscoop?

Beeld is verticaal en horizontaal gespiegeld

Waarvoor gebruik je tonometer?

Oogdruk meten

Waarom is tonometrie gevoelig voor interpretatie?

Stress of te hard vasthouden kan oogdruk beïnvloeden

Welke tonometer werkt zonder lokaal anestheticum?

Tonovet

Welke tonometer gebruikt vaker lokaal anestheticum?

Tonopen

Wat doe je als geen tonometer beschikbaar is?

Met vingers grote drukverschillen tussen beide ogen inschatten

Hoe onderzoek je KHD praktisch?

Op tafel voor ergonomie en goed zicht

Hoe houdt eigenaar hond vast bij oogonderzoek?

Eén hand onder kin en één hand op achterwerk

Hoe fixeer je katten vaak?

In een handdoek

Hoe onderzoek je GHD?

Staand, vaak met sedatie en hoofd ondersteund

In welke lichtomstandigheden onderzoek je ogen?

Eerst in licht, daarna in donker met lichtbron

Wanneer doe je neuro-oftalmologisch onderzoek?

Vóór sedatie

Wat evalueer je met neuro-oftalmologisch onderzoek?

Craniale zenuwen en reflexen/responsen

Wat test de obstakelproef?

Gezichtsvermogen via n. opticus

Wanneer doe je obstakelproef?

Bij dieren die vermoedelijk slecht zien

Hoe doe je obstakelproef?

Obstakels plaatsen en kijken of dier ertegen loopt, in licht en donker

Wat is dreigrespons?

Sluiten van oogleden bij dreigende beweging richting oog

Is dreigrespons aangeleerd?

Ja

Vanaf wanneer hebben pups dreigrespons?

Ongeveer vanaf 3 maanden

Welke zenuwen test dreigrespons?

N. opticus voor zicht en n. facialis voor sluiten oogleden

Waarop moet je letten bij dreigrespons?

Geen wind maken en wimpers niet aanraken

Wat is wattenproptest?

Wattenprop laten vallen en kijken of dier ernaar kijkt

Wanneer gebruik je wattenproptest?

Bij KHD, vooral als dreigrespons negatief is

Welke zenuwen test wattenproptest?

N. opticus en n. facialis/beweging

Wat test ooglidreflex?

Sluiten van ogen na aanraken mediale/laterale ooghoek

Welke zenuwen test ooglidreflex?

N. trigeminus voor tast en n. facialis voor sluiten oogleden

Hoe test je pupilreflex?

In donkere ruimte met felle lichtbron in één oog schijnen

Wat gebeurt normaal bij pupilreflex?

Beide pupillen contraheren, ook de andere pupil

Waarom contraheert de andere pupil mee?

Zenuwbanen kruisen in chiasma opticum en pretectale nucleus

Wat zegt pupilreflex vooral?

Iets over locatie van het letsel, niet direct over zicht

Kan een blinde hond normale pupilreflex hebben?

Ja

Waarom test je pupilreflex bij een oog vol bloed?

Om te zien of de oogzenuw nog deels intact is

Wat betekent geen consensuele pupilreflex vanuit beschadigd oog?

Ernstige schade in dat oog/visuele baan, slechte prognose voor herstel

Wat is corneareflex?

Aanraken van cornea met wattenstaafje waardoor ogen sluiten

Welke zenuwen test corneareflex?

N. trigeminus voor tast en n. facialis voor sluiten oogleden

Wat is strabismus?

Scheelstand van het oog

Wat is fysiologische nystagmus?

Normale oogbeweging bij draaien van het hoofd

In welke volgorde onderzoek je oogstructuren?

Van buiten naar binnen en van voor naar achter

Welke test doe je als eerste bij oogstructuuronderzoek?

Schirmer tear test

Waarom doe je STT eerst?

Manipulatie van het oog stimuleert traanproductie

Wat is normale traanproductie bij STT?

Minimaal 15 mm/min

Wat betekent STT lager dan 15 mm/min?

Keratoconjunctivitis sicca verdacht

Wanneer doe je STT niet eerst?

Bij veel pijn of diepe/dikke ulcers

Waarom doe je STT niet bij ernstige pijn/dikke ulcers?

Dan moet je meteen verdoven en daarna is STT niet meer betrouwbaar

Wat onderzoek je aan hoofd en orbita?

Symmetrie, gezwellen, kauwspieren en lymfeknopen

Waarom palpeer je kauwspieren bij oogonderzoek?

Ze liggen rond/boven oogkas en kunnen atrofie of zwelling tonen

Welke lymfeknopen draineren de oogleden?

Submandibulaire lymfeknopen

Wat zijn retrobulbaire processen?

Ontstekingen, abcessen of massa’s achter de oogbol

Waarom kan mond openen pijn doen bij retrobulbair proces?

Kaakbeweging drukt op pijnlijke zwelling achter oog

Waar kan retrobulbaire zwelling voelbaar/zichtbaar zijn?

Achter bovenste molaar of ter hoogte van kaakgewricht

Wat is buftalmie?

Vergrote oogbol

Wat is microftalmie?

Te kleine oogbol

Wat is phthisis bulbi?

Schrompeloog, bijvoorbeeld na ontsteking

Wat is enoftalmie?

Oog ligt dieper in de orbita

Waarom ontstaat enoftalmie bij pijn?

Dier trekt oogbol terug

Wat zie je vaak bij enoftalmie?

Derde ooglid wordt zichtbaar

Wat is exoftalmie?

Oog komt meer naar buiten, vaak door retrobulbair proces

Hoe beoordeel je exoftalmie bij GHD?

Met vingertoppen via oogleden drukken en vergelijken hoeveel oogbol terugduwt

Wat is proptosis?

Oogbol is volledig uit de oogkas geluxeerd