Struktura i Funkcjonowanie Parlamentu RP oraz Proces Legislacyjny

Zbiór fiszek dotyczących struktury Sejmu i Senatu, funkcji parlamentu, rodzajów większości głosów oraz przebiegu procesu legislacyjnego w Polsce.

Sejm

Izba niższa polskiego parlamentu składająca się z $460$ posłów, wybieranych w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i proporcjonalnych w głosowaniu tajnym.

Senat

Izba wyższa polskiego parlamentu składająca się ze $100$ senatorów, wybieranych w wyborach powszechnych i bezpośrednich w systemie większościowym.

Kadencja parlamentu

Okres trwania rządów Sejmu i Senatu wynoszący $4$ lata, który może zostać skrócony przez Prezydenta lub uchwałą Sejmu podjętą większością $\frac{2}{3}$ głosów.

Funkcja kreacyjna

Uprawnienie parlamentu do powoływania i odwoływania organów konstytucyjnych lub osób wchodzących w ich skład (np. Rady Ministrów).

Funkcja kontrolna

Uprawnienie Sejmu do sprawowania kontroli nad działaniami rządu, realizowane m.in. poprzez wotum nieufności lub absolutorium.

Klub parlamentarny

Zorganizowana grupa deputowanych, licząca co najmniej $15$ posłów w Sejmie lub co najmniej $7$ senatorów w Senacie.

Koło parlamentarne

Najmniejsza jednostka organizacyjna w parlamencie, wymagająca do utworzenia co najmniej $3$ posłów lub $3$ senatorów.

Absolutorium

Wyraz uznania Sejmu dla działalności finansowej rządu po przyjęciu sprawozdania z wykonania budżetu.

Kworum

Określona liczba członków danego organu (np. $230$ posłów), których obecność jest niezbędna do podejmowania prawomocnych decyzji.

Zgromadzenie Narodowe

Wspólne posiedzenie posłów i senatorów pod przewodnictwem Marszałka Sejmu, zwoływane np. w celu odebrania przysięgi od Prezydenta RP lub postawienia go w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu.

Komisje śledcze

Specjalne organy powoływane do zbadania konkretnej sprawy, posiadające charakter resortowy lub problemowy.

Inicjatywa ustawodawcza

Prawo do wnoszenia projektów ustaw do Sejmu, przysługujące: co najmniej $15$ posłom, Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrów oraz grupie co najmniej $100$ tysięcy obywateli.

Większość zwykła

Sytuacja, w której liczba głosów "za" jest większa niż liczba głosów "przeciw", przy czym głosy wstrzymujące się nie są brane pod uwagę przy ustalaniu wyniku.

Większość bezwzględna

Sytuacja, w której liczba głosów "za" jest większa niż suma głosów "przeciw" oraz głosów wstrzymujących się.

Większość kwalifikowana

Wymagana do podjęcia szczególnych decyzji, określana ułamkowo, np. $\frac{2}{3}$ lub $\frac{3}{5}$ głosów.

I czytanie ustawy

Pierwszy etap procesu legislacyjnego w Sejmie, po którym projekt jest zazwyczaj kierowany do odpowiednich komisji sejmowych.

Weto prezydenckie

Prawo Prezydenta RP do odmowy podpisania ustawy w ciągu $21$ dni i skierowania jej do ponownego rozpatrzenia przez Sejm; Sejm może odrzucić weto większością $\frac{3}{5}$ głosów.

Vacatio legis

Okres od momentu ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw do momentu wejścia jej w życie, który standardowo wynosi $14$ dni.