2. Perzische oorlogen en klassiek athene

rijk van de Achaemeniden

546, wanneer de perzen lydie veroveren

xenia

gastvriendschap, netwerken tussen aristocratische families

isagoras vs kleisthenes

machtstrijd in athene na de verdrijving van hippias in 510

Eerste Perzische oorlog

491

bij Marathon 490

oorzaak: opstanden van de Ionische poleis

Tweede Perzische oorlog

480-479

coalitie van grieken

Thermopulai → gewonnen door perzen

onbesliste zeeslag bij Artemision

Zeeslag Salamis gewonnen door Grieken

479 Athene verwoest

497 Perzische nederlaag in Plataiai & ook nog eens in klein-azie

Helleense Bond

418

Delisch-Attische Bond

opgericht na Perzische oorlogen als defensief initiatief

Vrede van Kallias

449

als einde van de perzische oorlogen

klerouchiai

atheense vorm van militaire kolonisatie

burgers ontvingen een stuk grond op veroverd gebied

trittus

groep demen in Athene

139 demen onderverdeeld in 30 trittues

fulai

10 in athene

bestaat uit 3 trittues : 1 stad, 1 platteland en 1 kust

ekklesia

volksvergadering

neemt alle eindbeslissingen

areopagus

college van ex-archonten

juridische fuctie en bewakers van de constitutie tot 462

ostracisme

manier om te machtige politici weg te stemmen

efialtes

462 neemt functies van areopagus ad

Perikles

461

regelmatig als strateeg verkozen + hervormingen

Misthos

hervorming van perikles

460

financiële vergoedign voor de raadsleden en juryleden

nomoi

wetten van wetgevers

psefismata

besluiten van de volksvergadering

grafe paranomon

alq een psefisma ingaat tegen een nomoi → kan de voorsteller aangeklaagd worden voor de rechtbank

probouleumata

pre-adviezen gegeven door de boulè

dikastai

juryleden van de volksrechtbanken

tamiai

schatmeesters

strategoi

generaals

dokimasia

screening vooraf

euthune

verantwoording na de uitvoering van een ambt

isonomia

politieke gelijkheid

leitourgiai

rijke burgers die 3 -4 talenten bezitten moeten publieke voorzieningen financieren

metoiken

inwonende vreemdelingen , vaak handelaars

metoikion

metoikenbelasting

autourgoi

boeren

conspicuous consumption

dure en luxe producten kopen om status te tonen

prutaneis

dagelijkse bestuur

nomothetai

wetgevers (4e eeuwse hervormingen)

triërarchie

uitrusting van oorlogsschepen

gymnasiarchie

onderhoud van gymnasia

choregie

opvoering van drama

theorikon

kijkgeld

ekklesia

volksvergadering op de Pnux → plek voor 6.000 man

5e eeuw → 10 keer per jaar

4e eeuw → 30 keer per jaar en dan 40 keer per jaar

iedereen mag spreken, maar in praktijk vooral de specialisten en de rhetores

is soeverein en het belangrijkste orgaan

maken eindbeslissingen over belangrijke onderwerpen en stellen magistraten aan

bema

spreekplatform voor de ekklesia

poletai

een mannelijke burger die ouder is dan 30 en mag deelnemen in de politiek

boule

raad van 500

50 man per fule, door loting uit een preselectie

kregen een vergoeding ( kleiner dan het dagloon van een arbeider)

je moest 1 jaar dienen en kon het max 2 keer doen

agendapunten van de volksvergadering voorbereiden en pre-adviezen geven

toezicht op financiën en de vloot → dagelijks bestuur / prutaneis

screening van de magistraten en organisatie van religieuze plechtigheden

heliaiai

sinds solon

volksrechtbanken

per zaak 201-2501 juryleden die uit 6.000 man geloot worden

bepaalden schuld en straf

er waren geen openbare aanklagers of advocaten, geen scheiding der machten

moordzaken werden door de areopagus behandeld

geen onderscheid tussen priverecht en strafrecht

privegeschillen werden vaak via een bemiddelaar gedaan

isonomia

politieke gelijkheid

leitourgiai

als oplossing voor sociale ongelijkheid

rijke burgers in het bezit van 3-4 talenten moesten publieke voorzieningen financieren

• trierarchie

• gymnasiarchie

• choregie

als vorm van redistributie

bracht ook status, prestige en populariteit → als politiek kapitaal