inleiding tot de justistiele organisatie

klaar

AR

(tot 18e eeuw)

• Willekeur,

• recht op bestraffing was alleenrecht koning,

• bekentenis afdwingen,

• voorbeeldstraffen,

• “wrede Middeleeuwen” versus recent onderzoek

• Voornamelijk focus op vergelding en afschrikking (algemene preventie)

• Publieke en lijfstraffen

wetgeving, fundamentele R en V, EPI, support, budget en beheerscontrole, ICT

DG (6)

verlichting en klassiek strafrecht

(18-19e eeuw)

• De mens is een rationeel wezen,

• sociaal contract,

• Magna Charta van het strafrecht (legaliteit-proportionaliteit- subsidiariteit), vaste straffen,

• geen individualisering,

• schuldnotie centraal

• Voornamelijk focus op:

  • vergelding (maar ifv sociaal contract),

  • algemene preventie (afschrikking),

  • bijzondere preventie (gevangenisstraf)

• macht niet meer gecentraliseerd bij 1 vorst

• Scheiding der machten

• Kosten-baten analyse

• Vergelding = prsn die misdrijf pleegt gaat in tegen sociaal contract (= deel vrijheid opgeven vr bescherming van overheid)

• Focus straf = humaan, geboorte van gevangenisstraf

• Alg prev,… via gevangenisstraf

=> geen ruimte vr beleid

vergelding

= persoon die misdrijf pleegt gaat in tegen sociaal contract (= deel vrijheid opgeven vr bescherming van de overheid)

sociaal contract

= deel vrijheid opgeven vr bescherming van de overheid

legaliteit

misdrijf en straf staan in de wet

subsidiariteit

strafrecht als utimum remedium

positivisme

(2e helft 19e eeuw)

• Misdrijf gevolg causale factoren,

• de mens heeft geen vrije keuze,

• gedetermineerd,

• sociaal gevaarlijkheid,

• Magna Charta op de helling,

• verschuiving van daad naar dader,

• sanctie

• Vergelding = zinloos?

• Focus op bijzondere preventie en resocialisatie (sanctie)

-        Focus dader

-        Geen vrije wil

-        Gedetermineerd

-        Ital antro, biosoc, fr mil

-        Externe fact = structuur, interne = biologie

-        Vergelding weinig zin = kan niet aan doen cr heeft gepleegd

oud sociaal verweer

(2e helft 19e eeuw)

• De maatschappij beschermen (‘verweren’),

• de mens heeft een ‘zekere vrijheid’,

• het eclecticisme van Prins

  • = een gemengde visie op vrije wil die elementen uit verschillende filosofische posities combineert, omdat geen enkele theorie op zichzelf voldoende is

• ‘Normale’ delinquenten versus andere delinquenten,

• straffen versus maatregelen (“geestesgestoorden en jeugdigen”)

-        Gaan gesanctioneerd worden, volgens prin van pos

=> creatie beleidsruimte op echelon SU en deels ST

bv: voorwaardelijke invrijheidsstelling, verzachtende omstandigheden

eclecticisme v Prins

= een gemengde visie op vrije wil die elementen uit verschillende filosofische posities combineert, omdat geen enkele theorie op zichzelf voldoende is.

na WO II

• Overgangsfase,

• bloei,

• welvaartstaat en verzorgingsstaat

• Uitbouw sociale vangnetten

-        Overheid bemoeien met aspecten van leven

-        Regelgeving rond arbeid, soc zekerheid,…

-        Zoveel regels en wetten -> mensen niet meer weten welke bestaat

nieuw sociaal verweer

(na WO II)

• Resocialisatie centraal

• Aandacht voor persoonlijkheid & sociaal milieu (cfr. ‘oud’ sociaal verweer),

• individualisering,

• mét aandacht voor de rechtspositie van de dader (legaliteit)

-        Verdrag rechten van de mens

-        Verder op eclecticisme

=> creatie beleidsruimte op elk echelon (SU en ST)

bv praetoriaanse probatie, bemiddeling en maatregelen, probatie, penitentair verlof

rechter is de mond van de wet

la bouche de la loi

dispariteit

= ongelijkheid in behandeling of uitkomst tussen vergelijkbare gevallen.

Jean Jacques Philippe Villain XIIII

(persoon)

= landlopers-ledigheid, liefde voor arbeid in tuchthuis, scheiding mannen en vrouwen

• tuchthuis → oorzaak cr = luiheid,

• arbeid verlenen om luiheid te gaan aanpakken => cr opgelost, disciplines (m en v gescheiden)

Lievens Bauwens

(persoon)

arbeidsrendement

• winstmaximalisatie,

• liefst best werkende overkomen nr tuchthuis,

• alles gericht op winstcreatie,

• m en v niet meer gescheiden,

• alcohol mogelijk,…

edoaurd ducpétiaux

(persoon)

immoraliteit, hervormingen, panopticon

• prin van vilain terug,

• hervormingen bij gedetineerde,

• geloofde sterk in moraliteit,

• oorzaak cr = immorele karakter van gedet,

• dr arbeid kon moraliteit hersteld worden,

• panopticon (bentham)

• sterk in moraliteit -> gevangeniskap,

• moeten op cel blijven,

• relig boeken en geschriften

Emile Vandervelde

(persoon)

• hervormingen

• antropologische en medische diensten

• classificeren v gedetineerden

• vormingen vr personeel en verbetering situatie gedetineerden

• her-organisatie arbeid (staatopdr en slachtofferfonds avant la lettre)

• gevangkap afschaffen,

• periode van soc gevaarlijkheid,

• tweesporenstelsel,

• herresocialisatie

Louis Vervaeck

(persoon)

• de belgische lombroso,

• classificatie van gedetineerden,

• hervormingen van het personeel

expansionisme

bouwen meer gevangenissen bij, renoveren meer (KT)

reductionisme

minder instroom en uitstroom vergroten

=> meer alternatieven

→ maatregelen nemen, inzetten op invrijheidsstelling

vlinderakkoord

6e staatshervorming (2011-2014)

• justitiehuizen naar gemeenschappen en bijkomende aspecten strafuitvoering

• bv DG Justitiehuizen en NCET → Vlaams Centrum Elektronisch Toezicht (VCET) en Direction de Surveillance electronique (DSE)

  → Versnipperd beleid

octopusakkoord

1998

•        structurele problemen justitie, gebrekkige samenwerking en info-deling

→ Versterking OM, ° College PGs

federaal, gemeenschap, gewest

3 vers bevoegdheidsniveaus

vlaams, frans, duitstalig

gemeenschappen (3)

vlaams, waals, brussels hoofdstedelijk

gewesten (3)

Annelies Verlinden

Minister v Justitie

• Werf 1: toegankelijke en moderne justitie (bv slachtoffers, Klare Taal)

• Werf 2: veiligheid als basis rechtvaardigheid als kompas (bv nieuwe misdrijven zoals verkeersdoodslag en ontsnapping uit detentie)

• Werf 3: humaner detentiebeleid (noodwet 2025 tijdelijke maatregelen, expansionisme, en re-integratie)

bendecommisie

(1988-1990)

het onderzoek van het onderzoek

• Waarom schoten politie en justite tekort bij de bestrijding van zwaar banditisme en terrorisme?

• Hoe functioneert de coördinatie tussen rijkswacht, gerechtelijke politie en parket?

• Zijn er structurele problemen binnen de veiligheidsdiensten?

Eindrapport toont oa aan:

• Gebrek aan coördinatie tussen de diverse politiediensten en lacunes in bewaking bij aflossing rijkswacht en gemeentepolitie (Bende van Nijvel, Aalst)

• Laattijdig alarm en niet-begrepen evacuatieoproep door de Rijkswacht (brandauto-CCC)

• Weinig logistieke steun, dossiers die 27 maanden blijven liggen tijdens onderhandelingen tussen parketten mbt overdracht, gebrek aan mensen

• Gebrek relatie parketten onderling

• Rivaliteit tussen politiediensten

Pinksterplan

(1990)

• Demilitarisering Rijkswacht (verliest militair statuut, militaire taken vervallen en komt onder andere voogdijminister) – nog geen politiehervorming, nog steeds 3 politiediensten

• Nationaal magistraat (André Vandoren de 1^ste)

• Externe controleorganen: Comité P en Comité I

1. ingrijpen op de structurele, institutionele en mentaliteitsproblemen

2. coherent optreden op vlak v ordehh, veiligheid vd burger en aanpak cr

3. democratische vrijheid en mensenrechten respecteren

4. klemtoon op kwal ipv kwan

Dienst Strafrechtelijk Beleid

(1994)

= advies- en beleidsvoorbereidend orgaan onder Minister van Justitie, van individueel parketbeleid naar een meer coherente vorming van richtlijnen op federaal niveau

Commisie Dutroux

(1996-1998)

Waarom?

• Onderzoek Bende van Nijvel zat vast (zoals tegenstrijdigheden, nieuwe beschuldigingen van interne tegenwerking, verdwenen dossiers, vragen over extreemrechtse betrokkenheid)

• Moord André Cools (PS kopstuk), Agusta-Dassault schandaal

• De zaak Dutroux (vondst lichamen Julie en Melissa/ An en Eefje (1996), het Spaghetti-arrest (14 oktober 1996) en de witte mars (20 oktober 1996)

• Gebrek aan eenheid, geen beleid, geen gezag over politie

• Coördinatie over grote onderzoeken loopt niet goed

• Geen adequaat opsporings- en vervolgingsbeleid bij de parketten

Eindrapport

• Ernstige fouten, rivaliteit, gebrekkige coördinatie, problematische omgang met informanten, onvoldoende onderzoeken van bepaalde pistes, manipulatie/interne tegenwerking kan niet uitgesloten worden

• Basis voor Octopusakkoord (7/12/1998): versneld door “de boswandeling” (23 april 1998)

Bendecommissie II

(1996-1997)

• Manier waarop het onderzoek werd gevoerd

• Mogelijke manipulaties of obstructies binnen politie en rijkswacht

• Pistes rond extreemrechts en staatsveiligheid

• De rol van informanten en parallelle onderzoeken

• Waarom cruciale informatie verloren ging of niet werd gedeeld

7 dec 1998

(datum)

Octopusakkoord

23 april 1998

(datum)

de boswandeling

Octopusakkoord

• Hervorming politie naar een geïntegreerde politie, gestructureerd op 2 niveaus: lokale en federale politie

• Verticale herstructurering OM: OM onder leiding van College Procureurs-Generaal (aanpak eilandcultuur lokale parketten- uniform strafrechtelijk beleid MvJ-College PG) + een Raad van PKs

• Horizontale integratie: nationale coördinatie via een federaal parket en federaal procureur (2002)

• Hoge Raad voor Justitie: onafhankelijk grondwettelijk orgaan moo depolitisering van de magistratuur: oa benoemingen via objectieve toegangsexamens, aanspreekpunt klachten van burgers over werking justitie en Justitiebarometer

• Oprichting justitiehuizen: strafuitvoering als sluitstuk van de keten en investeren in de opvolging van daders en slachtoffers

7 dec 1998

Hoge Raad vr Justitie

= onafhankelijk grondwettelijk orgaan moo depolitisering van de magistratuur: oa benoemingen via objectieve toegangsexamens, aanspreekpunt klachten van burgers over werking justitie en Justitiebarometer

→ taken: loopbaan, controle en advies

herv just landschap, 6e staatsherv en ver SU, com aanslagen

Hervomingscyclussen na octopusakkoord (3)

reorg politd, herv gerechtelijke org, Hoge Raad vr Just

3 luiken v octopus akkoord

herv just landschap

(hervormingen nadien)

(2014)

-Efficiëntiehervorming

-Versterken management via korpschef(PK/Voorzitter)

Zesde staatsherv en ver binnen strafuitv

(hervormingen nadien)

-2019: creatie VCET

-Oprichting strafuitvoeringsrechtbanken (2006): versterking rechterlijke macht

-Externe rechtspositie (2006): strafuitvoeringsmodaliteiten

commissie aanslagen

(hervormingen nadien)

Zaventem en Maalbeek, 22 maart 2016

dienst slachtofferonthaal

= Justitie assisten geven onder andere een slachtoffer en diens nabestaanden info en bijstand gedurende de volledige strafprocedure v onderzoeksfase tot en met de fase vd SU

(opgericht in nasleep v Dutroux)

repressief-retributief model

→ onderstond als reactie op de rechtsonzekerheid vh AR => veel waarde gehecht ad prin v legaliteit, prop, subs en gelijkheid

= schuld v dader staat centraal en de schade wordt beschouwd als een schending vd rechtsorde

→ via leedtoevoeging wordt het verstoorde ev in hersteld

rehabilitatief model

= stelt de persoon van de dader centraal en mens streeft nr de wederaanpassing ervan

→ wordt getracht om via geïndividualiseerde maatregelen de dader zodanig te beïnvloeden dat hij geen delicten meer pleegt in de toek

restorative justice model

= bepleit het verlenen v prior ad doelstelling v herstel i/d reactie op cr

→ victimologisch ond heeft uitvoering in beeld gebracht welke fysk, morele, finan en psychosociale gevolgen zijn v slachtofferschap v delinquentie

minis v just, OM, OR

actoren v vervolging

minis v just

= De dirigent

• Geeft vorm aan het strafrechtelijk beleid, inclusief opsporings- en vervolgingsbeleid

• In samenspraak met College PG’s

• Vastleggen beleidslijnen (omzendbrieven, COL)

  • Bvb “Welke misdrijven moeten prioritair vervolgd worden?”

• Top down: richtlijnen bindend voor alle leden van het OM = rechtstreekse band tussen Minister van Justitie en parketmagistraten (hiërarchie)

• heeft positiefinjuctierecht

  • In concrete dossiers vervolging eisen. B

    Enkel over instelling vervolging (wanneer OM seponeert), niet over afhandeling

positief injuctierecht

= minister v Justitie kan in concrete dossiers vervolging eisen.

Bijvoorbeeld: Wanneer parket voor zondergevolgstelling (sepot) zou kiezen: kan Minister OM verzoeken de zaak voor de rechter te brengen

• Enkel over instelling vervolging (wanneer OM seponeert), niet over afhandeling!

Openbaar Ministerie (om)

• Parket, staande magistratuur (actieve orgaan, <-> rechter: passief)

• Eén en ondeelbaar

• Afzetbaar, verplaatsbaar, deel van een hiërarchisch korps

• heeft leiding opsporingsonderzoek (90%)

• Verantwoordelijk voor de bewijsvoering

• Toepassing van de strafwet: bepalen gevolg (met inachtneming van richtlijnen SRB)

• Vordert straf op de zitting ten gronde = tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak een strafeis formuleert

• Gerechtelijk onderzoek: o.a. … maakt zaak aanhangig bij de onderzoeksrechter + op vordering … afsluiting gerechtelijk onderzoek door de Raadkamer

=> opportuniteitsbeginsel gft OM beleidsvrijheid

• recht op vervolging maar is er niet toe verplicht

• omdat in bep omstn niet wenselijke is om te vervolgen

• = grootste filter vd strafrechtsbedeling

1. college v proc-gen

2. pdK

3. Raak v Pdks

4. Fed parket

federale politie

= 1 nationaal korps dat instaat vr gespecialiseerde, supralokale en ondersteunende opdrachten

bestaat uit:

• Commisariaat-generaal (CG), de strategische en coördinerende tropstructuur

• drie Alg directies, elk met eigen bevoegdheden en een directeur-generaal:

  • DGA

  • DGJ

  • DGR

+ verspreid over het land georganiseerd via

• Drico’s

• Dirjud’s

bestuurlijke politie DGA

(deel fed polit)

= voert bestuurlijke taken uit zoals ordehh, prev maatregelen, grenscont,…

gebeuren onder vgdhd vd burgemeester, gouverneurs en de minis v BiZa

gerechtelijke politie DGJ

(deel fed polit)

= voert gespecialiseerde gerechtelijke onderzoek uit nr oa georg cr, finan fraude, coruptie, cybercr en georg misdaad

→ olv pdK, college v pdK’s, Fed parket en minis v just

middelenbeheer en informatie DGR

(deel fed polit)

= beheert middelen, infosystemen, logistiek en admin ondersteuning vr fed en lok polit

bestuurlijke directeur-coordinatoren (Dirco’s)

(fed polit verspreid over het land georganiseerd)

= fungeren als draaischijf tss fed en lok bestuurlijke polit op arrondissementeel niv

gerechtelijke directeuren (dirjuds)

(fed polit verspreid over het land georganiseerd)

= leiden de fed gerechtelijke polit binnen elk gerechtelijke arrond en coord complexe dossiers

lokale politie

= politzorg omvat wijkwerking, interventies, slachtbejegening, lokale recherche, verkeerscont en ordehh

• best opdr olv burg

• gerecht opdr olv pdK

1. ééngemeentezones

2. meergemeentezones

ééngemeentezones

= hier blijven gemeenteraad en college v burgemeester en schepenen bevoegd vr het politbeleid

meergemeentezones

= worden geleid dr een politcollege (burg vd betrokkenen gemn) en politraad (politiek controle orgaan)

bijz inspectiediensten

taak: waken over naleving v bijz strafwetg op het vlak v oa leefmilieu, volksgezondheid, landbouw,…

Comité P

= onafhankelijke contorgaan houdt toezicht op de werking v fed en lok polit

→ voert ond en audit uit nr klachten en structurele problemen

Alg inspectie vd fed en lok polit AIG

= intern inspectieorgaan dat interne kwal, discipline en integriteit bewaakt en rapporten uitbrengt ad bevoegde ministers

vooronderzoek

= opsporingsonderzoek (90% - OM) of gerechtelijk onderzoek (10% OZR)

college v Proc-gen, pdK, Raad v PdKs, fed parket

actoren binnen het OM (4)

college v Proc-gen

(actor binnen het OM)

• onder het gezag van de Minister van Justitie – voorzitterschap met beurtrol

• Implementatie (= invoering) van de ministeriële richtlijnen inzake het strafrechtelijk beleid

• Minister van Justitie bepaalt de beleidslijnen van het strafrechtelijk beleid

• staat in voor de implementatie ervan

• Andere taken:

  • verlenen informatie en advies aan Minister van Justitie,

  • zorgen voor goede algemene en gecoördineerde werking van het OM

• Elke heeft een portefeuille met eigen bevoegdheden (beleid niet operationeel) onder andere cybercrime, terrorisme, georganiseerde criminaliteit, stadscriminaliteit, druggerelateerde criminaliteit

• Federaal procureur woont vergaderingen bij

pdk

(actor binnen het OM)

(en substituten)

• Spilfiguur, motor van het strafproces

• Voert vervolgingsbeleid én opsporingsbeleid: op elkaar afstemmen

• Opsporing (leiding opsporingsonderzoek)

• Beslissen over instellen van de strafvordering (“breng ik de zaak voor de rechter?”) en stuurt dit ook verder

• Minder vrij dan voorheen … maar toch nog beslissingsautonomie/eigen accenten binnen de parketten

= oordeelt over de opportuniteit van de vervolging binnen de richtlijnen van het strafrechtelijk beleid, zoals bepaald door de Minister van Justitie

= het sepot moet worden gemotiveerd

Raad v PdKs

(actor binnen OM)

= Adviesorgaan tav College PGs/Minister van Justitie

federaal parket

(actor binnen OM)

= federaal procureur en federale magistraten

• Administratief kader

• 5 secties: Georganiseerde criminaliteit, Internationale samenwerking, Terrorisme, Bijzondere opdrachten en Internationaal humanitair recht en militaire bevoegdheden

• Territoriale versnippering van de parketten over 14 arrondissementen → misdrijven die de plaatselijke gebiedsomschrijvingen overstijgen en meerwaarde biedt tussenkomst

• Bevoegdheid over het hele Belgische grondgebied, principieel enkel subsidiair bevoegd (indien de goede rechtsbedeling het vereist)

• Limitatieve lijst van misdrijven waarvoor bevoegd zoals illegale wapenhandel, georganiseerde mensensmokkel, bendevorming en criminele organisaties + veiligheids- (bvb terreur) en geografisch criterium (verschillende rechtsgebieden/internationaal)

• Taken exclusief voor het federaal parket: ernstige schendingen van internationaal humanitair recht + daden van piraterij op zee gepleegd door Belgische schepen of wanneer de verdachten door Belgische militairen worden aangehouden

Zelfde bevoegdheden PdK 3 taken:

1. Uitoefenen strafvordering (cfr lijst supra)

2. coördinatie strafvordering (bvb zaak centraliseren bij 1 parket/OZR) en vergemakkelijken internationale samenwerking

3. Toezicht op de federale politie

uitoef strafvord, coord strafvord en vergemak internat smnw, toezicht op fed polit

taken federaal parket (3)

(zelfde als PdK)

onderzoeksrechter

• is onafhankelijk

• Vooronderzoek strafzaken: opsporingsonderzoek (90%) vs gerechtelijk onderzoek (10%)

• Vooronderzoek: geheim

Taken:

• Wordt gevorderd

• Leiding gerechtelijk onderzoek (à charge en à décharge)

• Beslist welke onderzoeksdaden nodig zijn

• Spreekt zich niet uit over de grond van de zaak

• …

= Rechter én onderzoeksmagistraat, geen vervolgingsmagistraat

•R: Maatregelen bevelen waardoor individuele rechten en vrijheden worden aangetast

•O: Actieve wijze deelname onderzoek, bewijzen (laten) opsporen à charge en à décharge

rechter vh onderzoek

• Enkel toetsing en toestemming ingrijpende handelingen: rechter/scheidsrechter

• Eens toestemming gegeven: krijgt OM de zaak terug

• Kan het dossier niet naar zich toetrekken

• Werkt niet op actieve wijze mee aan bewijsgaring

• Zelf geen initiatieven nemen, enkel op vordering van bvb OM

= controleren werk v OR

mini-instructie

= PdK (OM) kan van onderzoeksrechter dwangmaatregel vorderen zonder dat het gerechtelijk onderzoek wordt ingesteld (na uitvoering dwangmaatregel OR → Pdk)

• Evocatierecht = OR mag het dossier volledig naar zich toe kan trekken, zelfs al vroeg het OM maar één dwangmaatregel via mini‑instructie

• Machtiging van de onderzoeksrechter blijft noodzakelijk om de grondrechten van de verdachten te waarborgen → OR gft rechtelijke toets

• Niet voor alle dwangmaatregelen maar recent uitgebreid!

• Bijvoorbeeld niet via mini-instructie: aanhoudingsbevel of inkijkoperatie (privacy, rechterlijke “toets”)

evocatierecht

= OR mag het dossier volledig naar zich toe kan trekken, zelfs al vroeg het OM maar één dwangmaatregel via mini‑instructie

opsporing en vervolging

Voornaamste functies strafrechtssysteem

misdrijf

= door de wet omschreven gedrag waarop een straf is gesteld

dark number

= Niet alle misdrijven die worden gepleegd, worden gerapporteerd

politiele parcours, bijz inspectiediensten, particuliere klacht, PVs ander parket, hoger beroep politierechtbank

instroom/doorstroom via 5 wegen

pvs ander parket, hoger beroep politrb

enkel doorstroom (2)

particuliere klacht

enkel instroom (1)

politiele parcours, bijz inspectiediensten

instroom en doorstroom (2)

politiele parcours

(instroom) (& doorstroom)

•Politie spoort olv OM misdrijven op: ° PV

•Verschillende soorten PV’s: klassieke PVs, VPV’s en APO (Prof. Verhage)

•PV -> parket

bijz inspectiediensten

(instroom) (& doorstroom)

• Waken over bijzondere strafwetgeving in domeinen zoals leefmilieu, volksgezondheid, economische aangelegenheden, arbeid en tewerkstelling

1. Maken PV’s op gaan nr parket: als dossier volledig is krijgt 2 keuzes:

• vervolging instellen OF terugsturen en administratieve afhandeling

2. Administratieve sanctie en bij niet navolging PV naar het parket (zondergevolgstelling, vervolgen of buitenrechtelijk afhandelen)

particuliere klacht

(instroom)

→ OM of OR

Niet vastgesteld door de politie, maar alsnog ter kennis van OM/OR

Klacht bij OM:

• Klacht benadeelde bij OM via politieambtenaar of (secretariaat) parket

• OM onderzoekt en beslist afhandeling

  • Klacht zet dus niet automatisch strafvervolging op gang, want nog steeds mogelijkheid tot sepot

  • Benadeelde persoon: inlichting verloop en inzage dossier

Klacht bij OR:

= klacht met burgerlijke partijstelling (= slachtoffer kan strafvordering op gang brengen)

• Wanbedrijf of misdaad

• Borgsom betalen (afhankelijk van gerechtelijk arrondissement bvb Antwerpen 500 euro)

• OM wordt buiten spel gezet (want OM in weze “monopolie van de strafvordering”)

• Verschilt van “gewone” klacht onder andere: start gerechtelijk onderzoek, zondergevolgstelling niet meer mogelijk (doorsturen naar Raadkamer), borgsom, bijkomende onderzoekshandelingen vragen

OM

(particuliere klacht bij)

• Klacht benadeelde bij … via politieambtenaar of (secretariaat) parket

• OM onderzoekt en beslist afhandeling

  • Klacht zet dus niet automatisch strafvervolging op gang, want nog steeds mogelijkheid tot sepot

  • Benadeelde persoon: inlichting verloop en inzage dossier

OR

(particuliere klacht bij)

= klacht met burgerlijke partijstelling (= slachtoffer kan strafvordering op gang brengen)

• Wanbedrijf of misdaad

• Borgsom betalen (afhankelijk van gerechtelijk arrondissement bvb Antwerpen 500 euro)

• OM wordt buiten spel gezet (want OM in weze “monopolie van de strafvordering”)

• Verschilt van “gewone” klacht onder andere: start gerechtelijk onderzoek, zondergevolgstelling niet meer mogelijk (doorsturen naar Raadkamer), borgsom, bijkomende onderzoekshandelingen vragen

klacht met burgerlijke partijstelling

= slachtoffer kan strafvordering op gang brengen (OR)

Pvs van ander parket

(doorstroom)

•Bevoegdheid en opportuniteit

•Gerechtelijk arrondissement waar feiten gepleegd werden, is normaal bevoegd. PVs zullen daar dan ook terecht komen. Voorbeeld Brusselse politie-inspecteur inbreuk in Antwerpen

Hoger beroep politierechtbank

(doorstroom)

•Doorstroom tussen parketten

•Beroep tegen uitspraak politierechtbank: dossier doorgestuurd naar correctioneel parket die de strafvordering overnemen

technisch, opportuniteit

zondergevolgstelling 2 redenen

technisch

(zondergevolgstelling reden)

= vervolging niet mogelijk

• bvb ontbreken dader → vervolging kan niet plaatsvinden

• Weinig opties

opportuniteit

(zondergevolgstelling reden)

= vervolging mogelijk, maar niet opportuun

bvb dader bekend maar vervolging niet opportuun

• Criterium: openbaar belang

• Rekening houden met aard van de feiten (beperkte maatschappelijke ernst) en aard van de dader

• Vervolging zou nadeliger zijn dan niet-vervolging

buitenrechtelijk

= (tussen zondergevolgstelling en vervolgen)

• Straffen = enkel rechter

• Parket handelt zelf af, door met instemming van de verdachte, de zaak buitenrechtelijk af te handelen, zonder tussenkomst van een rechter

• Oorzaken tot verval van de strafvordering

≠ zondergevolgstelling!

1. minnelijke schikking

2. bemiddeling en maatregelen

3. praetoriaanse probatie

4. voorafgaande erkenning van schuld

minnelijke schikking, bemiddeling en maatregelen, praetoriaanse probatie, voorafgaande erkenning v schuld

soort buitenrechtelijk (4)

gewone, verruimde, onmiddelijke

soorten minnelijke schikking (3)

gewone

(soort minnelijke schikking)

= verval strafvordering tegen betaling van een geldsom

• Voorstel tot MS weigeren: OM behoudt de vrijheid om te beslissen om te vervolgen of niet

• Wettelijke grondslag: (art. 216bis sv)

• OM beslist over het al/niet voorstellen MS

• Praktijk: in bepaalde parketten vaak gebruikt (drugsacties in het verkeer (niet-problematisch gebruik), kleine diefstallen, milieuzaken,…)

• Niet in elk strafdossier mogelijk

• kan aangeboden worden voor zolang er nog geen eindvonnis- of arrest

onmiddelijke

(soort minnelijke schikking)

= om snel te ku reageren op inbreuken op de drugswet, wapenwet, bij winkel- en fietsdiestallen

doelstellingen:

• een snelle en zichtbare reactie op de veel voorkomende cr

• meer eenvormigheid, vlotheid, doeltreffendheid en veiligheid in de afhandeling vd dossier in de strafrechtsketen

• een vermindering vh gevoel v straffeloosheid in hoofde vd daders en binnen de maatschappij

verruimde

(soort minnelijke schikking)

= een schikking treft zelfs nadat de strafvordering al is ingesteld,

• dus terwijl de zaak al aanhangig is bij de rechter,

• en zelfs tijdens een lopend gerechtelijk onderzoek.

• Volwaardige rol rechter: rechter moet bekrachtigen

• Legaliteit en proportionaliteit

• In zwaarwichtige dossiers: eerst oordeel van de rechter

bemiddeling en maatregelen

(soort buitenrechtelijk)

= met instemming van de verdachte, voorwaarden of maatregelen oplegt om het strafdossier af te sluiten zonder rechter

• bij voorkeur een geïdentificeerd slachtoffer, materiële of morele schade die nog niet hersteld is,…

• Geens: verruiming B&M naar slachtofferloze delicten

• verval strafvordering

• Oproepen slachtoffer geen wettelijke verplichting

• bemiddeling parketmagistraat-verdachte

Verschilt van herstelbemiddeling!

Toepassingsvoorwaarden:

• (Niet van die aard gestraft worden met + 2 jaar gevangenisstraf)

• Voorwaarden: onder andere behandeling of therapie (max 6 maanden), vorming (max 120u), dienstverlening

• Opvolging via justitieassistenten

Vrijwillig! Kan steeds gestopt worden

=> Niet naleven: PV van mislukking en gedagvaard voor de correctionele rechtbank

Praetoriaanse probatie

(soort buitenrechtelijk)

(= voorwaardelijk sepot)

•Binnen het opportuniteitsbeginsel kan OM beslissen om vervolging uit te stellen

•Naleving van voorwaarden

•Geen verval van de strafvordering!

•Geen expliciete wettelijke regeling, geen toepassingsvoorwaarden (<-> MS en BiS)

•Voordelen: geen beperkingen in de soort maatregelen die voorgesteld worden, individualisering mogelijk

•Nadelen: minder rechtswaarborgen, moeilijk te rijmen met het legaliteitsbeginsel

•Praktijk: afhankelijk van parket/parket bvb drugsdelicten

=> sepot kan nog altijd geopend worden

voorafgaande erke v schuld

(soort buitenrechtelijk)

(Potpourri II)

• Een vorm van Guilty plea, overeenkomst OM en bekrachtiging rechter

• Rechterlijke controle op wettelijke vereisten + of de voorafgaandelijke erkenning van schuld op een wettelijke manier tot stand gekomen is + of voorgestelde straf door PdK proportioneel is

• 3 partijen: verdachte, OM en rechter

• Slachtoffer pas na sluiting/ondertekening overeenkomst OM en verdachte: kopie en inzage

• Doelstelling:

  • Vereenvoudiging afhandeling strafzaken

  • Ontlasting van de vonnisgerechten en vermindering duurtijd

  • Doeltreffendere strafuitvoering (“beter” uitvoeren straf door akkoord dader)

• Toepassingsvoorwaarden:

  • (Geen hogere straf dan 5 jaar gevangenisstraf)

    • Een hogere grens dan MS en BiS

    • Logisch: want geen buitenrechtelijke afhandeling

  • Erkenning schuld

• OM stelt voor, of op verzoek van verdachte/advocaat

• Logica: geen beperkingen rond duur, aard en omvang maar logisch gezien lagere straf dan OM meende te vorderen, ook straf met (probatie) uitstel of (probatie) opschorting mogelijk